Dinsdag 15/10/2019

België dreigt stukje grondgebied te moeten afstaan aan Duitsland

De in onbruik geraakte spoorlijn Vennbahn steekt verschillende keren de grens met Duitsland over. Momenteel worden bij Monschau de rails weggenomen om er een fietspad aan te leggen. Beeld UNKNOWN

Weinigen weten dat België een stuk spoorlijn bezit dat over Duits grondgebied loopt. Nu de Vennbahn wordt afgebroken, zouden enkele vierkante kilometer grondgebied terug naar Duitsland kunnen gaan.

Het arrondissement Eupen-Malmédy-Sankt-Vith vindt dat een Duits-Belgisch comité zich over een teruggave aan Duitsland moet buigen. 'We zijn geen vragende partij, maar je kunt een terugkeer ook niet uitsluiten', zegt de gouverneur van Landkreis Aachen aan De Morgen.

Het verhaal van de Vennbahn begint in 1889, als Pruisen beslist om een spoorlijn aan te leggen door de Hoge Venen die vooral kolen en staal moet transporteren. Als België na de Eerste Wereldoorlog de Oostkantons toegewezen krijgt, ligt de lijn plots voor een groot stuk op Belgisch grondgebied. Het spoor, dat door het grillige veenreliëf meandert, steekt verschillende keren de grens met Duitsland over om dan weer ons land binnen te rijden. Onpraktisch voor grenscontrole en een belemmering van het vrije verkeer voor Belgische burgers, oordeelt de Belgische staat, die de annexatie van de spoorlijn- en installaties eist.

'Das Deutsche Vaterland'

In 1920 begeeft een internationale delegatie van hoogwaardigheidsbekleders zich aan boord van een speciale salontrein ter plaatse om de kwestie te bestuderen. De eis wordt ingewilligd. Vier stukken Duits grondgebied liggen voortaan als enclaves in België. In Duitsland zorgt de annexatie, net als die van de Oostkantons, voor flink wat ongenoegen, getuige een citaat uit een Aachense krant in 1920 waarin opgeroepen wordt het wandelgebied niet los te laten: "Darum auf, ihr Aachener Eifelfreunde, denen die Natur eine nie versiegende Quelle der Freude und Erholung bietet, denen das Wandern ein Bedürfnis ist, tretet ein für das Verbleiben der ganzen Eisenbahnstrecke (...) beim Deutschen Vaterland."

De voorbije decennia raakte de Vennbahn steeds verder in onbruik en in 2001 reed de laatste trein over de idyllische lijn. Nu arbeiders een deel van de rails wegnemen om een fietspad aan te leggen, rijst de vraag of het gebied - toch zo'n 36 kilometer spoorterrein met een breedte van 50 tot 100 meter - terug naar Duitsland moet gaan. Marcel Lejoly, adjunct-arrondissementscommissaris van Eupen-Malmédy-Sankt Vith, vindt alvast dat een bilateraal comité zich over de kwestie moet buigen. Lejoly bereidt daarover een nota voor de minister van Buitenlandse Zaken voor. "De kwestie is des te dringender nu de rails worden weggehaald", stelt Lejoly in de regionale krant Le Jour. Lejoly was gisteren niet voor commentaar bereikbaar.

Ook aan Duitse kant wordt gewezen op de onduidelijke formulering van de territoriale verdragen. "Voor alle duidelijkheid: we zijn geen vragende partij voor een teruggave aan Duitsland", zegt Carl Meulenbergh in een gesprek met De Morgen. Meulenbergh is Landrat - een soort gouverneur - van Landkreis Aachen. "We vinden het belangrijker dat het gemeenschappelijke toeristische project met fietspad en wandelverbinding wordt uitgevoerd. Maar het valt ook niet uit te sluiten dat het onderwerp opnieuw op tafel komt. De verdragen zeggen nergens duidelijk wat er gebeurt als de spoorlijn geen spoorlijn meer is."

Definitieve grenzen

Dat er überhaupt overleg komt tussen België en Duitsland is daarmee nog geen uitgemaakte zaak. Met name bij de de Duitse gemeenschapsregering wordt het idee van tafel geveegd. "Het klopt dat nergens staat wat er gebeurt als de spoorlijn verdwijnt", zegt Leo Kreins, kabinetschef van minister van Toerisme Bernd Gentges. "Maar het herziene verdrag van 1956 heeft het toch over definitieve grenzen." (Kris Hendrickx)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234