Woensdag 05/08/2020

België draaischijf van geplunderde Congolese ertsen

België is veruit de grootste importeur van tinerts uit de oorlogsregio Oost-Congo. De opbrengst van die handel belandt in de zakken van krijgsheren die kindsoldaten gebruiken en verantwoordelijk zijn voor zware mensenrechtenschendingen.

Door koen vidal

Goma l Een en ander staat in een eindrapport van VN-experts dat eerstdaags gepubliceerd wordt. Daaruit blijkt ook dat België een draaischijf blijft voor Oost-Congolees goud waarmee onder andere illegale wapens worden gekocht.

De Belgische importcijfers van tinerts uit Oost-Congo zijn zorgwekkend. Van de 2.904 ton die in 2006 vanuit de stad Goma werden uitgevoerd, ging liefst 2.296 ton naar België. Een aandeel van bijna 80 procent. Rwanda komt als tweede met 429 ton, derde importeur is Maleisië met 73,8 ton. In het VN-rapport worden geen namen van Belgische bedrijven genoemd.

Wel is het rapport duidelijk over de nefaste impact van de tinhandel. De VN-experts stellen dat de aanvoerkanalen van ertsen uit Oost-Congo "helemaal gecompromitteerd zijn" en "gebruikt worden voor de financiering van gewapende groeperingen". De "uitbating, handel en transport van nauurlijke rijkdommen" blijft "de rendabelste bron van financiering voor gewapende groepen".

Ook het Antwerpse IPIS (Peace Information Service), dat gisteren een samenvatting van het VN-rapport verspreidde, is erg duidelijk over de schadelijke invloed van de Oost-Congolese grondstoffenexport: "Hoofdconclusies zijn dat de grondstoffenketen in Oost-Congo blijft dienen voor de financiering van gewapende groepen, dat VN-sancties niet worden toegepast en de sleutelfiguren in de illegale handel straffeloos hun gang kunnen gaan."

Hoewel in Congo officieel vrede heerst, is de situatie in het oosten van het land ronduit dramatisch. Verschillende rebellenlegers voeren strijd om de bodemrijkdommen en terroriseren de burgerbevolking. Daarbij worden dorpen platgebrand, burgers vermoord en vrouwen verkracht. De situatie in Oost-Congo zou momenteel zelfs erger zijn dan in het Soedanese Darfur. VN-hulpcoördinator John Holmes omschrijft Congo als "de meest hulpbehoevende crisisregio ter wereld".

Een van de meest zorgwekkende evoluties in Oost-Congo is volgens de VN-rapporteurs de rekrutering van militieleden door Laurent Nkunda, de ex-generaal van het Congolese leger die in Noord-Kivu een rebellie begon. Zowel in Congo, Rwanda als Burundi zou Nkunda momenteel aan het rekruteren zijn, ook onder kinderen. Het zou gedeeltelijk gaan om gedwongen rekruteringen. Nkunda zou een groot offensief voorbereiden op het Congolese regeringsleger. Volgens verschillende bronnen handelt hij in opdracht van buurland Rwanda, dat op die manier zijn greep op Oost-Congolese bodemrijkdommen wil consolideren.

Ook de handel in Oost-Congolees goud verloopt volgens het nieuwe VN-rapport voor een aanzienlijk deel via België. Onder meer een Burundees-Belgische goudhandelaar in Tessenderlo zou een cruciale schakel zijn in de trafiek van goud uit Zuid-Kivu. De handelaar, Guy Liongola, zou het goud via Burundi invoeren. Hoewel Liongola beweert dat hij een onschuldige garagist is, vonden de VN-experts documenten waaruit blijkt dat hij tussen 11 augustus 2006 en 10 februari 2007 minstens 35 kilo goud invoerde. Etablissement Namukaya, het Congolese bedrijf dat goud aan Liongola levert, voerde van april 2005 tot februari 2006 109 kilo goud uit, maar dat is volgens de experts een onderschatting.

Een andere in België gevestigde goudhandelaar die in het rapport wordt vermeld is Zulfa Karim Panju. Panju werd in 2002 even gearresteerd voor witwaspraktijken. Tussen april 2005 en februari 2006 voerde hij volgens het VN-rapport 550 kilo goud in.

In hun eindrapport stellen de VN-experts aan de kaak dat zij van de betrokken regeringen weinig actieve medewerking kregen. Opvallend: ook België krijgt een veeg uit de pan. Zo vroegen de onderzoekers in mei 2006 aan de Belgische overheid informatie over een aantal handelaars in pyrochloriet, een erts dat onder meer gebruikt wordt voor hittebestendige legeringen. De vraag werd nooit beantwoord.

Ontginning, handel en transport van natuurlijke rijkdommen blijft rendabelste bron van financiering voor gewapende groepen in Oost-Congo

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234