Vrijdag 22/01/2021

AnalyseVaccinatie

België bestelde niet de meest efficiënte vaccinspuiten: extra dosis uit flacon komt in het gedrang

Beeld Getty Images

Dreigt er nu wel of niet een tekort aan spuiten en naalden om te vaccineren? Nee, klinkt het in koor bij het Geneesmiddelenagentschap en het kabinet-Vandenbroucke. Al zijn er wel issues met het soort spuiten dat ons land heeft besteld.

Hij kreeg er dinsdag al heel wat vragen over in de Kamer, maar minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) stelde iedereen gerust: er dreigt geen tekort aan spuiten, naalden en ander vaccinatiemateriaal. “We hebben er voldoende. Dat is niet het probleem”, klonk het.

Waar volgens de minister mogelijk wel een tijdelijk tekort aan kan zijn, zijn de injectiespuiten van 1 milliliter. Die zijn nodig om een extra dosis uit een flacon te halen. Normaal kunnen er vijf vaccins getrokken worden uit één flesje van Pfizer/BioNtech, maar onlangs is gebleken dat er vaak nog genoeg vaccin in de flacon over is voor een zesde. Op voorwaarde dat een injectiespuit van 1 milliliter gebruikt wordt. In zo’n kleine spuit blijft er namelijk zo goed als geen vaccin achter na injectie. Bij de 2 milliliterspuiten, die ons land bestelde, is dat wel het geval.

“De overheid heeft tot nog toe 384.000 spuiten van 1 milliliter en heeft er nog 3,6 miljoen besteld, maar die komen pas op 15 maart aan”, zei Vandenbroucke. Ons land is ook in een Europese groepsaankoop gestapt, maar die loopt vertraging op. Volgens het kabinet-Vandenbroucke door een dispuut onder de producenten van materiaal. 

Alexander Alonso is de CEO van BD Benelux, het bedrijf dat de spuiten en naalden produceert: 'België plaatste zijn bestelling bijzonder laat. Gelukkig wilde Canada een deel afstaan.'Beeld Bas Bogaerts

Dat alles wil volgens de minister niet zeggen dat de vaccinatiecampagne in gevaar dreigt te komen. Ons land heeft namelijk voldoende spuiten van 2 milliliter waarmee gevaccineerd kan worden. Het is volgens Vandenbroucke wel mogelijk dat er tussen begin februari en half maart een tekort is aan die 1 milliliterspuitjes, waardoor we in die periode kleine hoeveelheden vaccin zullen ‘verliezen’. Het kabinet van Vandenbroucke zegt volop aan een oplossing te werken.

Efficiënt?

Het probleem zit dus niet in een tekort aan materiaal, maar wel in het feit dat we niet de meest efficiënte spuiten hebben besteld. Dat komt omdat ons land zo laat heeft besteld, zegt Alexander Alonso, directeur van de Benelux-tak van Becton Dickinson (BD), een van de grootste producenten van medisch materiaal.

“De eerste bestellingen liepen bij ons al in april vorig jaar binnen”, zegt hij. “Het Verenigd Koninkrijk en ook Nederland bijvoorbeeld bestelden begin juni. België wachtte af. Met de komst van de nieuwe regering ging het wel een versnelling hoger. België bestelde uiteindelijk eind november 8 miljoen spuiten en nog eens 8 miljoen naalden. Vorige week kwam een extra bestelling van 4 miljoen spuiten en 4 miljoen naalden.”

Aangezien het langer duurt om 1 milliliterspuiten – bij BD kregen die de naam Flu+ – te produceren, was het op dat ogenblik niet meer mogelijk om die snel geleverd te krijgen. Waardoor België dus tevreden moest zijn met de gewone spuit, aldus BD. Spanje bijvoorbeeld heeft volgens Alonso wel die betere spuiten wel besteld en gekregen.

Maar volgens het Federaal Geneesmiddelenagentschap (FAGG) zit dat anders. “De Flu+ die was voorgesteld door BD in 2020 had niet de graduatie die nodig is voor de Pfizer-vaccins”, klinkt het daar. “BD zegt nu dat ze dat voor nieuwe bestellingen kunnen aanpassen. Maar dat was op het moment van de bestelling niet het geval.”

Bij BD zijn er ook verschillende soorten naalden te koop. Nederland, een van de snelle bestellers, bestelde er  ‘veiligheidsnaalden’ , naalden waar na gebruik een hoedje over de punt geschoven wordt om te verhinderen dat iemand zich eraan kan prikken en besmet kan raken. Nederland wil zo het zorgpersoneel beschermen. 

Ons land vond dat niet nodig, bevestigt het FAGG. “Ook de naalden die in onze zorginstellingen worden gebruikt, hebben dit systeem niet.”

Dat ons land zo laat bestelde, kwam door de redenering die de regering-Wilmès destijds volgde. Volgens toenmalig minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) had het geen zin om massaal spuiten en naalden te bestellen als we nog niet weten in welke variant het vaccin zal komen. “Dat andere landen wel bestellingen plaatsen? Het is niet omdat iemand anders in een ravijn springt, dat je dat ook moet doen”, zei ze toen in De Morgen.

De Block vestigde afgelopen zomer nog al haar hoop op de Europese groepsaankoop waarop ons land had ingetekend. Het Federaal Geneesmiddelenagentschap (FAGG) liet toen weten dat materiaal bestellen niet zijn bevoegdheid was, om enkele weken later toch in actie te schieten. 

Eigen materiaal

Volgens directeur Alonso heeft het niet veel gescheeld of België kon helemaal niet beginnen met zijn vaccinatiecampagne, door een gebrek aan materiaal. “We zijn binnen ons bedrijf zelf wat beginnen schuiven met bestellingen. Canada bleek bereid een levering af te staan aan België. In maart doen we dan de omgekeerde beweging. Bovendien bleken de meeste woon-zorgcentra over eigen materiaal te beschikken dat ingezet kon worden.”

In de rusthuizen slaagt men er voorlopig in om meer dan vijf dosissen uit een flacon te halen, waardoor er dus sneller gevaccineerd kan worden. Maar dat zal de komende weken, eenmaal de beschikbare kleine spuiten op zijn, wellicht anders zijn. 

Ondertussen is het FAGG onderhandelingen gestart met BD en andere spelers in het veld. Er wordt bekeken of er nog een mogelijkheid is om spuiten bij te bestellen, eventueel bij andere leveranciers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234