Zaterdag 29/01/2022

AchtergrondDiplomatie

België bengelt onderaan de ladder op het vlak van vrouwelijke ambassadeurs

Minister van Buitenlandse Zaken Sophie Wilmès (MR) tijdens een videovergadering. Beeld Kabinet Wilmès
Minister van Buitenlandse Zaken Sophie Wilmès (MR) tijdens een videovergadering.Beeld Kabinet Wilmès

In een internationale ranking van genderevenwicht bij ambassadeurs bengelt België helemaal onderaan. Het cliché blijft de ambassadeur wiens echtgenote hem bijstaat en daarvoor haar carrière opgeeft. Ook al probeert de FOD Buitenlandse Zaken de tanker te keren.

Bruno Struys

Met Sophie Wilmès (MR) heeft België voor het eerst een vrouw als minister van Buitenlandse Zaken en ook de voorzitter van het directiecomité van de FOD Buitenlandse Zaken is voor het eerst een vrouw. Twee topfuncties zijn dus bemand door vrouwen, maar onze ambassades zijn hoofdzakelijk in handen van mannen.

De Shecurity Index, een initiatief van een Duits Europarlementslid voor de Groenen, bekijkt sinds twee jaar de genderevenwichten in de diplomatie en bij veiligheidsdiensten. Daaruit blijkt dat een kwart van de ambassadeurs wereldwijd vrouwen zijn. België scoort ver onder dat cijfer.

In 2020 waren 11 procent van onze ambassadeurs vrouwen. Daarmee staan we onderaan de ladder, net onder Kirgizië (13%) en Chili (14%). Geen enkel land bereikt een genderevenwicht, maar Finland komt het dichtst en scoort het best met 47,6 procent vrouwen, gevolgd door Oostenrijk (45,2%) en Letland (39,5%).

Nergens is de ondervertegenwoordiging van vrouwen zo groot als in België, al is er een kanttekening. Slechts 36 van de 104 aangeschreven landen gaven data over hun diplomatiek korps in 2020. Daardoor ontbreken de gegevens bijvoorbeeld van een land als Saudi-Arabië, dat dit jaar nog maar voor de derde keer een vrouwelijke ambassadeur aanstelde.

België zou dan misschien niet langer hekkensluiter zijn, maar het blijft een opvallend onevenwicht. Onze buurlanden doen het beter. Nederland gaf voor 2020 geen cijfer door, maar in 2019 was bijna een derde van de Nederlandse ambassadeurs een ambassadrice.

“Zoals in alle beroepen, denk ik dat de diplomatie worstelt met oude reflexen van een beroep dat hoofdzakelijk mannelijk was”, zegt Bénédicte Frankinet (70), die kan bogen op meer dan 35 jaar in de diplomatie, met als hoogtepunt de functie van Belgische vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties.

Behalve die algemene man-vrouwverhouding in onze 118 diplomatieke posten, is het volgens haar ook vermeldenswaardig dat de belangrijkste Belgische posten altijd door mannen zijn bezet, met uitzondering dan van de vertegenwoordiging bij de VN.

“Er is nog nooit een vrouwelijke ambassadeur geweest in Washington, Londen, Parijs of bij de EU”, zegt Frankinet. “Ik kan wel hypotheses daarvoor bedenken, zoals een old boys-netwerk, maar een echte verklaring heb ik niet.”

De FOD Buitenlandse Zaken probeert dat tij te keren. Een van de belangrijkste oorzaken van het genderonevenwicht ligt bij de aanwerving. Bij het laatste diplomatiek examen, in 2020, probeerde de FOD met enkele video’s van ambassadrices specifiek vrouwen warm te maken voor de job.

Initieel deden er meer vrouwen dan mannen mee aan het examen. “De jury was evenwichtig samengesteld, kreeg een uitleg hoe ze genderbias konden vermijden en de examenvragen waren genderneutraal samengesteld”, zegt Marie Cherchari, woordvoerder bij Buitenlandse Zaken.

Na alle proeven bleven negentien mannen over en elf vrouwen. Al van bij de start is er dus een onevenwicht, dat enkel toeneemt tijdens de lange carrière die leidt naar de post van ambassadeur. Het directiecomité heeft vorig jaar een actieplan goedgekeurd, dat bijvoorbeeld voorziet in extra opleidingen en in mentorprogramma’s.

Het idee om vier jaar naar het buitenland te gaan, nog eens vier jaar in een ander land en dan terug naar België blijkt nog altijd vooral vrouwen af te schrikken. “Het valt me op hoeveel van de ambassadrices vrijgezel zijn”, zegt een ambassadeur.

De job heeft een grote impact op het gezinsleven, op eventueel zwangerschapsverlof, en de partner moet bereid zijn om zijn of haar carrière opzij te zetten of drastisch aan te passen. “Hoewel dat anno 2021 ook een belangrijke bezorgdheid is voor onze jonge mannelijke diplomaten”, aldus Cherchari.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234