Dinsdag 18/06/2019

ADIV

Belgen zochten toenadering tot Assad-regime: "Een gevaarlijk precedent”

Een affiche met Assad op in Damascus. Beeld REUTERS

De militaire inlichtingendienst ADIV heeft in 2016 contacten proberen te leggen bij het Syrische regime van Assad. Volgens professor Herman Matthijs (VUB), die de inlichtingendiensten volgt, is zo’n operatie gewoonweg “bizar”. “Er zou ook eens gesproken moeten worden om het landschap van de inlichtingendiensten te herorganiseren.”

Omdat de inlichtingendiensten na de aanslagen in Parijs en Brussel hun netwerk met contacten in het Midden-Oosten wilden uitbreiden, hebben ze toenadering gezocht tot de kringen van Assad. Twee inlichtingenofficieren reisden daarvoor minstens twee keer af naar Syrië. Meer informatie krijgen over Europese jihadisten zou daarbij een van de belangrijkste doelen geweest zijn, daarnaast wilde de inlichtingendienst ook een soort van communicatiekanaal opzetten met het Syrische regime. Ook al heeft de operatie uiteindelijk niets opgeleverd, volgens professor Herman Matthijs, die gespecialiseerd is in geheime diensten, neemt ons land hiermee wel erg veel risico’s. 

Is zo’n poging om contacten te leggen vanuit de militaire inlichtingendienst geoorloofd? 

“Het gaat om een land in volle burgeroorlog, waar de diplomatieke betrekkingen mee verbroken zijn. Dat de inlichtingendiensten dan alsnog contacten gaan leggen is bizar. Normaal gezien wordt zoiets afgetoetst met buitenlandse diensten – tenzij ADIV cavalier seul heeft gespeeld, wat vaker het probleem is met inlichtingendiensten. Maar dit moet toch ook politiek zijn doorgepraat en afgesproken? Dat lijkt me nogal logisch. Hoe dan ook, ik vind dit een gevaarlijk precedent.”

VUB-professor Herman Matthijs. Beeld Photo News

Voormalig defensieminister Steven Vandeput (N-VA) ontkent dat hij op de hoogte was. Zijn zulke acties in het verleden nog gebeurd?  

“Wij zijn een land dat met de meeste landen diplomatieke betrekkingen onderhoudt, dus in die zin is Syrië een apart geval. Maar het is mij dus totaal onduidelijk waarom ADIV zoiets zou doen. De enige logica die ik erin zie is dat de diensten van een ander land, mogelijk Frankrijk, België erin betrokken hebben. Frankrijk heeft natuurlijk historische banden met Syrië. Ik kan me alleszins moeilijk inbeelden dat België zoiets alleen zou ondernemen, maar dat moet onderzocht worden. Ik denk dat de waarheid enkel naar boven kan komen als er een onderzoek komt van het Comité I, daar dienen die controlediensten uiteindelijk voor.” 

Er zouden ook plannen geweest zijn om Eddy Testelmans, de toenmalige baas van ADIV, over te vliegen naar Syrië voor aftastende gesprekken. 

“Dat begrijp ik al helemaal niet. Als ik minister van Defensie was geweest en Testelmans was het mij komen vragen, ik had zoiets volledig afgekeurd. Er moet maar iets mislopen in dat land en dan sta je daar. Het gaat om een land in een burgeroorlog, als iemand gekidnapt wordt door IS, dan sta je daar ook. Een klein land als België heeft weinig mogelijkheden om zo’n operatie te ondersteunen met middelen vanuit de luchtmacht of de marine. Je moet je echt de vraag stellen: kan de informatie, die je theoretisch zou krijgen, ooit opwegen tegen alle risico’s die zo’n operatie met zich meebrengt?”

Binnen ADIV woedt er ook een machtsstrijd. In hoeverre beschadigt dat de werking van de inlichtingendienst? 

“Dat is inderdaad geweten, maar nooit structureel opgelost. Eigenlijk is het nu aan de politiek om orde op zaken te stellen. Een ander probleem is nog dat er in ons land verschillende diensten zijn die binnen het wereldje opereren. Je hebt de Staatsveiligheid, OCAD, ADIV, en de federale politie die zich allemaal bezighouden met zaken als terreur. Er is volgens mij een veel te klein budget voor te veel diensten. 

“In de aanloop naar de verkiezingen en in het kader van een volgende regeringsvorming zou er toch eens gesproken moeten worden om het bestaande landschap van de inlichtingendiensten te herorganiseren. Al weet ik ook wel dat zoiets heel laag staat op de prioriteitenlijst van politici. Met inlichtingendiensten win je nog altijd geen verkiezingen.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden