Woensdag 16/10/2019

ETA

Belgen met Spaanse roots sceptisch over excuses ETA: "Het is zoals Dutroux die 'sorry' zegt"

Vier Belgen met Spaanse roots in Tapasbar Fiesta Y Luna in Vilvoorde. Beeld Tim Dirven

De Baskische afscheidingsbeweging ETA vraagt vergiffenis aan haar slachtoffers. In Vilvoorde, waar een grote Spaanse gemeenschap woont, reageren ze sceptisch. "Eerst jarenlang bommen gooien, iedereen bang maken en dan sorry zeggen, dat is makkelijk."

“De ETA? Dat is voorbij.” Francisco Sanchez herhaalt het wel tien keer, terwijl hij zijn koffie drinkt op het terras van Tapasbar Fiesta Y Luna in Vilvoorde. “Vraag maar rond. Niemand gelooft hen.”

Het is een hot item in de tapasbar, die vol Vilvoordenaren met Spaanse roots zit. De stad heeft een van de grootste Spaanse gemeenschappen van ons land. Na de Tweede Wereldoorlog kwamen veel Spanjaarden naar het industriële Vilvoorde. De gemeenschap bleef aangroeien. De meesten zijn hier al vele decennia.

Toch blijft de band met het thuisland groot. De mededeling van de Eus­ka­di Ta As­ka­ta­su­na (Bas­ken­land En Vrij­heid) in de Baskische krant Gara vrijdagochtend is niemand ontgaan. De organisatie schrijft dat ze haar excuses aanbiedt voor de doden, gewonden en slachtoffers die vielen tijdens haar acties. De ETA streed bijna een halve eeuw voor een onafhankelijke Baskische staat en pleegde zo’n 4.000 aanslagen. Meer dan 800 mensen kwamen om. In 2011 zwoer de ETA het geweld af. De organisatie zou zich nog dit jaar willen ontbinden.

Voortdurende dreiging

Voor Francisco Sanchez is het al langer een afgesloten hoofdstuk. Iets uit zijn jeugd dat gelukkig voorbij is. Zelf woonde hij als kind in Sevilla, terwijl de aanslagen van de ETA voornamelijk in Madrid of in het Baskenland plaatsvonden. Al was de angst voelbaar in het hele land. “Je kunt het vergelijken met de aanslagen in Brussel en Zaventem. Ook dat was voelbaar in het hele land. Iedereen was bang, omdat je nooit weet waar ze de volgende keer zullen toeslaan.”

Tijdens vakanties in zijn thuisland was de ETA-dreiging altijd aanwezig. Zoals die keer dat hij met de familie naar Benidorm wou, een week nadat een aanslag in de badstad werd verijdeld. Weg vakantiegevoel.

De excuses van de ETA vindt hij maar niets. “Eerst jarenlang bommen gooien, iedereen bang maken en dan 'sorry' zeggen, dat is wel erg makkelijk”, klinkt het stellig. Hij krijgt bijval in de Vilvoordse tapasbar. “Het lijkt wel een modeverschijnsel”, vindt de Portugees-Spaanse Georges Godinho. “De Japanners hebben excuses aangeboden voor de seksslavinnen die ze tijdens de Tweede Wereldoorlog vasthielden, de Duitsers voor hun naziverleden, en zelfs de Belgen voor wat er gebeurd is in Rwanda. Nee, ik geloof de ETA niet. Ze hebben te veel leed berokkend. Wat zouden Belgen denken, mocht Marc Dutroux plots zijn excuses aanbieden? Zouden jullie dat geloven? Ik vraag me vooral af waarom de ETA dat nu doet? Wat zit hier achter?”

Halve excuses

De ETA wil opgaan in een aanvaarde politieke organisatie, denkt Jose Frias Moreno. Hij is voorzitter van het Spaans cultureel centrum in Vilvoorde, de Club Andaluz Cultural Y Deportive Pennarroya. Het centrum organiseert onder andere de Fiesta Rociera, een typisch Andalusisch feest, dat enkel in Andalusië en Vilvoorde wordt georganiseerd. Het feest trekt jaarlijks een heel internationaal publiek naar de stad.

"De ETA mag vergiffenis vragen, maar of de beweging dat krijgt, valt te betwijfelen", zegt José Frias Morneo (rechts). Beeld Tim Dirven

‘Le President’, noemen de anderen Moreno respectvol. De hele ochtend heeft hij de Spaanse televisie en radio gevolgd. Hij denkt er intussen het zijne van. “De Spaanse media focussen op het feit dat de excuses slechts halve excuses zijn”, zegt Moreno. “De ETA vraagt vergiffenis voor de slachtoffers die per ongeluk werden gemaakt. De collateral damage, zeg maar. De acties waren meestal gericht tegen mensen van de Guardia Civil en andere overheidsmedewerkers. Daar excuseert de beweging zich niet echt voor. Wel voor de onschuldige burgers die daarbij werden gedood. Dat is een groot verschil.”

Het betekent volgens hem dat de politieke agenda en ideologie niet worden afgezworen. “Die excuses zeggen dus niet veel. De ETA mag dus vergiffenis vragen als de leden dat willen. Dat staat iedereen vrij. Excuses vragen is toegeven dat je verkeerd was.  Maar de vraag is of de ETA ook vergiffenis krijgt. Dat betwijfel ik.”

Catalanen en N-VA

Het is altijd wat met dat thuisland van hen, klinkt het. Waarmee de Belgische Spanjaarden meteen een bruggetje maken naar de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijd. De meesten komen uit Zuid-Spanje, een regio waar het streven naar onafhankelijkheid veel minder leeft. Er is dan ook weinig begrip voor Basken of Catalanen die willen afscheiden van het centrale bestuur in Madrid. Of voor de N-VA die Vlaanderen onafhankelijk wil zien.

"Kijk naar Catalonië. Daar wonen 7 miljoen mensen. Een kleine minderheid is gaan stemmen. En van die groep heeft een kleine meerderheid voor onafhankelijkheid gestemd. Waar zijn we dan over bezig?" vraagt José Moreno zich af. 

In Catalonië wordt in de onafhankelijkheidsstrijd geen geweld gebruikt. Maar dat kan volgens de heren op tapasbarterras makkelijk omslaan. "Ik hou mijn hart vast", zegt Georges Godinho. "Als ik in Spanje ben, schrik ik soms van de felheid waarmee aan politiek wordt gedaan. De stap naar een gewapende campagne is niet groot."

Ook in Vlaanderen zien ze het die richting opschuiven. Met de grootste partij die streeft naar een onafhankelijk Vlaanderen. "Nochtans is de ETA het beste bewijs dat nationalisme tot niets leidt”, zegt Francisco Sanchez. “En neen, excuses vragen achteraf helpt niet.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234