Donderdag 12/12/2019

Veiligheidsmonitor

Belg ligt (nog steeds) wakker van zwerfvuil en snelheidsduivels

In Schaarbeek werd in juni een 14-jarig meisje aangereden door een hardrijder. De dader pleegde nadien vluchtmisdrijf. Beeld Wouter Van Vooren

Snelheidsduivels, sluikstorten, verkeersagressie, hinderlijk parkeren en woninginbraken. Dat zijn de vijf problemen die we het vaakst zien terugkeren in onze eigen wijk. Het zijn dezelfde besognes die altijd weer bovenaan op die lijstjes opduiken, hoe komt dat?

Voor het eerst in tien jaar heeft de federale politie een nieuwe veiligheidsmonitor voorgesteld. Dat is een grootschalige bevraging waar deze keer 168.206 Belgen aan deelnamen, mooi verspreid over het hele land. Zij vulden een vragenlijst in over verschillende veiligheidsonderwerpen zoals buurtproblemen, onveiligheidsgevoelens, aangiftes, preventie en tevredenheid over de politie. Een van de vragen die hen werden gesteld, is welke problemen zich voordoen in hun eigen wijk. 

De doorsnee Belg geeft aan vooral met verkeersgerelateerde problemen te kampen, en heeft ook een hekel aan zwerfvuil en sluikstorten. Volgens het gros van de Belgen zijn hardrijders probleem nummer één. Maar liefst 67 procent van alle bevraagden vindt overdreven snelheid in het verkeer een probleem in de buurt. Op plaats twee staan zwerfvuil en sluikstorten (50 procent), gevolgd door agressie in het verkeer en hinderlijk parkeren (allebei 44 procent). Woning- inbraak vervolledigt de top vijf (39 procent).

Geen verrassing

Die vijf steken met kop en schouders uit boven pakweg diefstal, drugsdealen, hangjongeren of geluidshinder. En dat is geen verrassing, zegt professor Wim Hardyns, criminoloog aan de Universiteit Gent. Tussen deze en de vorige veiligheidsmonitor, tien jaar geleden, zette hij elk jaar een gelijkaardig onderzoek op poten. Hij stelde telkens gelijkaardige vragen aan zo’n 2.000 respondenten in Gent. “Ook dan zag ik steeds weer dat diezelfde bezorgdheden komen bovendrijven, behalve dan in de periode net na de aanslagen in Brussel. Toen was er meer bezorgdheid over terreur”, zegt de criminoloog. “Dat komt omdat sluikstorten, zwerfvuil en verkeerskwesties heel zicht- en tastbaar zijn, veel meer dan bijvoorbeeld cybercriminaliteit of fraude. Het springt in het oog, mensen worden er dagelijks mee geconfronteerd.”

Erg tastbare problemen waarmee we haast elke dag worden geconfronteerd dus, maar waarom blijven die daar? Worden die problemen voldoende aangepakt? Nochtans gaat er in de meeste steden en gemeenten vandaag veel meer energie naar de strijd tegen sluikstort en zwerfvuil dan tien jaar geleden. Daarnaast is ook het aantal mobiele (flits)camera’s de voorbije jaren beduidend toegenomen en worden steeds vaker gemeenschapswachten ingezet tegen zulke problemen. Toch is dat geen garantie op succes.

GAS-boetes

“Vaststellen is één ding, aanpakken is een ander”, stelt criminoloog Hardyns. “Neem nu zwerfvuil en sluikstorten. Dat wordt vaak snel opgeruimd, maar daarmee heb je de daders nog niet gestraft. We moeten daartegen ingrijpen en kunnen een voorbeeld nemen aan Zwitserland en de Scandinavische landen. Die landen delen daar strenge boetes voor uit. Wij kunnen dat ook doen, want hebben er al een mechanisme voor: de GAS-boetes.”

Al zijn er ook andere verklaringen. Sarah Frederickx, woordvoerster van de federale politie, verwijst naar een ander punt uit de veiligheidsmonitor: de vraag naar meer blauw op straat. Slechts 43 procent toont zich namelijk (zeer) tevreden over de aanwezigheid van de politie in het straatbeeld. “Dat is gelinkt aan enkele van de grootste ergernissen bij de mensen”, zegt Frederickx. “Want mensen zullen niet geneigd zijn hard te rijden, zich agressief te gedragen, in het midden van de straat te parkeren of vuilnis op straat te gooien als er een politieagent in de buurt is.”

Cybercrime schromelijk onderschat

Cybercriminaliteit wordt een steeds groter probleem in ons land, maar slechts een klein deel van die gevallen komen uiteindelijk bij de politie terecht. Dat concludeert de federale politie in de nieuwe veiligheidsmonitor. Naar schatting zijn er jaarlijks 200.000 gevallen van cybercrime, maar doet slechts twee op de tien slachtoffers daarvan aangifte. Los van dat dark number, het aantal misdrijven dat het nooit tot een pv schopt, stijgt de cybercriminaliteit ook in de officiële cijfers. De politie turfde vorig jaar 14,7 procent meer gevallen dan in 2017. Vooral phishing (datadiefstal via valse websites, bvsg) zit in de lift. In 2018 werden er 1.277 dergelijke feiten aangegeven, het jaar ervoor waren dat er nog maar 475.

Een conclusie die gedeeld wordt door ontslagnemend minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V). Bij de voorstelling van de veiligheidsmonitor brak ook hij een lans voor de herwaardering van de wijkagent. Of de volgende federale regering hetzelfde doet, is nu onmogelijk te zeggen. Toch is het de bedoeling dat die lessen trekt uit deze veiligheidsmonitor, als instrument om het nationaal veiligheidsbeleid een update te geven. 

“Al dient dit niet enkel voor het nationale niveau”, benadrukt Frederickx. “De veiligheidsmonitor bevat ook op lokaal vlak heel wat info per politiezone. De gemeenten hebben zicht op hun eigen resultaten. Naast een hernieuwd nationaal veiligheidsplan, kan ook het lokale niveau hier het beleid op afstemmen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234