Zondag 26/06/2022

Belfast

Belfast heeft zijn trots terug - dankzij een gezonken schip. Een hypermodern museum brengt niet alleen het verhaal van de in Belfast gebouwde Titanic weer tot leven, maar ook de stad zelf.

vaart

er wel bij

elfast komt van ver. Een halve eeuw lang was de Noord-Ierse hoofdstad synoniem voor rellen, aanslagen, religieuze spanningen en mislukt vredesoverleg tussen katholieken en protestanten. Maar sinds de strijdende partijen in 2007 tot een werkbare en vreedzame deling van de macht zijn gekomen, is Belfast uit zijn schulp gekropen. De grauwsluier is weggepoetst, de Victoriaanse en Georgiaanse gebouwen - voor zover gespaard door planologen en bommen - zijn gerestaureerd. Wie nu door Belfast loopt, ontdekt een bruisende stad in opkomst, vergeven van de restaurantjes en de bars. Maar vooral: een stad die weer trots durft te zijn op zichzelf. Zolang er maar niet over politiek wordt gesproken.

De grootste bron van trots is ongetwijfeld de RMS Titanic, het meest opulente en uit de kluiten gewassen passagiersschip van zijn tijd. 'The unsinkable ship' werd in Belfast gebouwd, om kort daarop te zinken na een aanvaring met een ijsberg. Dat was in de nacht van 14 op 15 april 1912, tijdens de maidentrip naar Amerika. Van de 2.224 opvarenden, kwamen er 1.517 om, onder meer door een tekort aan reddingssloepen. Het is een verhaal dat nog altijd in het collectieve geheugen gegrift staat, niet het minst vanwege de vele films, waarvan de bekendste zojuist in 3D-versie is heruitgebracht.

Ik ben in de stad voor de opening van het Titanic Belfast, een hypermodern interactief museum gewijd aan de constructie en ondergang van het schip. Het is gebouwd in de vorm van vier trotse boegen die dezelfde hoogte hebben als het schip had, van kiel tot dek. De locatie is toepasselijk: naast de voormalige tekenkamers van de Harland & Wolff-scheepswerf, waar Thomas Andrews de Titanic in opdracht van The White Star Line ontwierp, en aan het hoofd van de helling waarvandaan ze te water is gelaten. De helling zelf is tegenwoordig een park, dat exact de contouren van het schip volgt, met een glazen monument voor alle doden, inclusief de acht arbeiders die tijdens de bouw stierven.

Het is duidelijk dat schip en museum voor Noord-Ierland van groot belang zijn. Alle hoogwaardigheidsbekleders, inclusief de premier en vicepremier, hameren erop dat het land een nieuwe tijd is ingegaan, waarin het graag toeristen ontvangt. Zoals vicepremier Martin McGuinness, ooit een van de leiders van de IRA, zegt: "De Titanic is van de wereld, maar vooral van Belfast. Nergens kun je dit verhaal beter beleven dan hier."

Het is begrijpelijk dat een land dat tot voor kort in puin lag, blij is dat het een dergelijk project tot stand heeft kunnen brengen. Maar mag je trots zijn op een schip dat zo veel levens eiste? Volgens burgemeester Niall Ó Donnghaile, heeft die gedachte Belfast juist te lang dwarsgezeten. "Er was een periode dat we elke associatie met de Titanic uit de weg gingen. Maar we zijn eindelijk wakker geworden: er is niets om ons voor te schamen. De Titanic was een ongelooflijke technische prestatie - innovatief en ingenieus. Het schip was een monument voor iedereen die direct en indirect bij de bouw betrokken was: op de werf, maar ook in de productie van de stoffen, meubels en voorzieningen waarmee het werd aangekleed en uitgerust. We brengen ode aan het werk van al die mensen."

Dat de Titanic zonk, iets wat in weerwil van de slogans door de ontwerper niet voor onmogelijk werd gehouden, was deels aan ontwerpfouten te wijten, maar vooral aan menselijke overmoed. Dat verklaart mede waarom de werf van Harland & Wolff nauwelijks te lijden heeft gehad onder de ondergang van het schip. Het is nog altijd een werf van formaat. Wie Belfast nadert ziet al van ver de imposante gele kranen, die uittorenen boven 's werelds grootste droogdok. Ze staan direct naast het museum: verleden, heden en toekomst van de stad samengebald op één vierkante kilometer.

In het Titanic Belfast komt het verhaal van het schip op onvergelijkbare wijze tot leven: van het leggen van de kiel en de verschillen in aankleding van de eerste-, tweede- en derdeklasdekken, tot de fatale tocht en de onderzoekscommissies die de ramp onderzochten. De reis mondt uit in de spookachtige diepzeebeelden van Dr. Robert Ballard, die in 1985 het wrak op vier kilometer diepte terugvond, hoewel hij eigenlijk in opdracht van de Amerikaanse marine op zoek was naar twee verloren gegane onderzeeërs. Tegenwoordig zet Ballard zich in voor de bescherming van het wrak, dat grote schade ondervindt door de vele ramptoeristen. Vanaf morgen komt het wrak van de Titanic op de lijst van Werelderfgoed, wat het beschermen een stuk makkelijker zal maken.

Het museum maakt tastbaar waarom de Titanic onverminderd tot de verbeelding spreekt. Het is een verhaal met een sterke moraal, dat gaat over wat de mens vermag en waar hij door zijn hoogmoed tekortschiet. Het staat symbool voor de romantiek van het Britse Rijk en voor de heroïek en lafhartigheid waartoe mensen in staat zijn wanneer ze de dood in de ogen kijken. Het is rijk aan dramatische persoonlijke verhalen.

De puissant rijke John Jacob Astor en ontwerper Thomas Andrews, die met het schip ten onder gingen, de wezelachtige reder John Ismay, eigenaar van het schip, die alles deed om zijn eigen huid te redden, Ida Straus, die haar plek in een reddingssloep afstond om met haar man ten onder te kunnen gaan, het orkest dat stoïcijns bleef doorspelen, de passagiers die zich speciaal in galatenue hieven om als 'gentlemen' te sterven, en 'unsinkable' Molly Brown, de zilvermijnerfgename die eigenhandig passagiers in veiligheid roeide.

Bovendien, zo legt bezoekster en Titanic-fanate Anna (25) uit, maakt het schip klassenverschillen heel tastbaar. "De rijken leefden aan boord gescheiden van het gewone volk. Alleen hun honden kwamen op het dek van de derde klasse - daar werden ze door het personeel uitgelaten! Doordat alle klassen op het schip aanwezig waren, kan iedereen zich met het verhaal identificeren."

Het is duidelijk: voor Noord-Ierland is dit het moment om de wereld te laten zien wat het in huis heeft. De Titanic moet de grote trekker worden. Maar wie komt, zo benadrukt McGuinness nog maar eens, zal een land ontdekken dat zelfbewuster is geworden, zijn roemrijke historie omarmt, en daarmee de toekomst.

linenopolis

De festiviteiten rond de Titanic en de revitalisering van het Titanic Quarter zijn niet het enige wat Belfast te bieden heeft. De stad kent een roemrijk industrieel verleden. In de negentiende eeuw droeg Belfast de bijnaam 'Linenopolis', omdat ze een van de grootste producenten van linnen ter wereld was. Bovendien werd de airconditioning er uitgevonden en voor het eerst geïnstalleerd. De fraaiste gebouwen stammen uit Victoriaanse en Georgiaanse tijd, toen Belfast razendsnel groeide en groter was dan Dublin. Bezoek bijvoorbeeld de spectaculaire City Hall, de knusse Linen Hall Library, de overdekte St. George Market of de Crown Liquor Saloon, een etablissement met een overdaad aan barokke tierelantijnen. De stad is vergeven van de eethuizen en bars - vaak ook met livemuziek. In Bank Street, een achterafstraatje, vind je de leukste (en oudste) pub, het traditionele Kelly's Cellars. Het is opgericht in 1720 en was de plek waar lokale samenzweerders bijeenkwamen om te plotten tegen de Engelse roodjassen.

natuurpracht

Noord-Ierland is klein en overzichtelijk - binnen een dag is elke uithoek met de auto te bereiken. Rij langs het Ards Penisula en de boorden van Strangford Lough naar de mystieke Mourne Mountains of bezoek Londonderry/Derry, de ommuurde stad die het epicentrum was van de 'Troubles'. Derry was het decor van Bloody Sunday, dat herdacht wordt in muurschilderingen en een museum. Oostelijker ligt de whiskey-distilleerderij van Bushmills, die in 1608 officieel een vergunning kreeg en daarmee de oudste ter wereld is. Maar rij vooral de Causeway Coastal Route, een van de fraaiste autoritten van Europa. Onderweg tref je ruige kusten, de natuurpracht van de groene Glens, de boven zee bungelende touwbrug van Carrick-a-Rede en Giant's Causeway, een bizarre basaltformatie die door Unesco is uitgeroepen tot werelderfgoed.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234