Woensdag 30/09/2020

Bekendste mensenrechtenactivist van Congo vermoord in auto

Floribert Chebeya (47), een van Congo’s meest vooraanstaande mensenrechtenactivisten, is vermoord nadat hij een afspraak had met het hoofd van de nationale politie. Zijn lichaam werd op de achterbank van zijn wagen aangetroffen en vertoonde volgens betrouwbare bronnen sporen van handboeien en geweld.

Congolese organisaties en Belgisch buitenlandminister Van Ackere eisen internationaal onderzoek

Ontslagnemend minister van Buitenlandse Zaken Steven Vanackere reageert geschokt op de dood en vraagt een grondig onderzoek. Ondertussen verzoeken Congolese mensenrechtenleider de Belgische koning Albert II om zijn reis naar Kinshasa in vraag te stellen.

Floribert Chebeya was een van Congo’s meest gerespecteerde en ervaren mensenrechtenrapporteurs. Zijn eerste acties dateren uit de tijd van Mobutu, maar ook tijdens de opeenvolgende presidentschappen van Laurent-Désiré Kabila en Joseph Kabila was hij erg kritisch voor mensenrechtenschendingen en andere ontsporingen van de macht. Chebeya was directeur van de mensenrechtenorganisatie La Voix des Sans Voix en secretaris van de Congolese mensenrechtenkoepel Renadhoc. Hij had ook zeer goede contacten met internationale organisaties waaronder Amnesty International en 11.11.11.

Het dode lichaam van Chebeya werd woensdagochtend aangetroffen op de achterbank van zijn wagen die in een buitenwijk aan de kant van de weg stond. Politiebronnen beweerden aanvankelijk dat het stoffelijk overschot geen sporen van geweld vertoonde. Naar verluidt was Chebeya halfnaakt en lagen er condooms en vrouwenhaar naast het lichaam. Maar volgens medestanders van Chebeya gaat het hier om een al te doorzichtige poging om onderzoekers op een dwaalspoor te brengen.

Na aandringen van vertegenwoordigers van de VN-vredesmacht in Congo (Monuc) mochten Congolese mensenrechtenvertegenwoordigers en VN-afgevaardigden gisteren het mortuarium binnen voor een lijkschouwing. “Op het hoofd was een grote bult en de nek was gezwollen”, vertelde een internationale waarnemer gisteren aan deze krant. “Er waren ook bloedsporen aan de neus en mondhoeken. Het lijk was voor de helft bedekt. Onder andere de armen waren niet zichtbaar. Waarschijnlijk was het de bedoeling om schaafwonden van handboeien te verbergen. Foto’s maken was verboden.” Nogal wat bronnen lieten gisteren uitschijnen dat het slachtoffer gewurgd zou zijn. Een andere betrouwbare bron: “Er zijn sporen van handboeien en geweld. Er is geen twijfel meer mogelijk: Floribert werd vermoord.” Congolese mensenrechtenorganisaties eisen een onderzoek door een internationale lijkschouwer.

Over de mogelijke dader(s) van de moord is voorlopig geen duidelijkheid. Wel bekend is dat Chebeya dinsdagnamiddag geconvoceerd was op het kantoor van majoor-generaal John Numbi, voormalig legercommandant en tegenwoordig chef van de nationale politie. Chebeya had zelf om het onderhoud gevraagd en wou bepaalde wantoestanden in de Congolese gevangenissen aanklagen. Om half vijf in de namiddag vertrok Chebeya samen met zijn chauffeur Fidèle Bazana naar het politiecommissariaat in de wijk Lingwala. Om 20.00 uur ontving zijn vrouw nog enkele sms-berichten met de boodschap dat het onderhoud met Numbi niet had kunnen plaatsvinden. Ongeveer een half uur later probeerde zijn vrouw hem herhaaldelijk te bereiken maar de oproepen bleven onbeantwoord. De Congolese politie beweert dat Chebeya nooit op het politiecommissariaat is gearriveerd. Van chauffeur Fidèle Bazana is voorlopig geen spoor.

De baas van de VN-vredesmacht in Congo Alan Doss reageert ontsteld op Chebeya’s dood en vraagt een snel onderzoek. De Congolese nationale bisschoppenconferentie heeft het over “een crapuleuze moord” en stelt dat het “ondenkbaar is om een democratische staat uit te bouwen wanneer je de stem smoort van diegenen die de mensenrechten verdedigen.”

Voor president Joseph Kabila komt Chebeya’s dood op een bijzonder delicaat moment. Binnen drie weken viert Congo zijn vijftigste onafhankelijkheidsdag in het bijzijn van internationale hoogwaardigheidsbekleders waaronder de Belgische koning Albert II en ontslagnemend premier Yves Leterme. Congolese mensenrechtenorganisaties en verenigingen kondigden gisteren aan niet te zullen deelnemen aan de festiviteiten. De vooraanstaande mensenrechtenactivist Pascal Rukengwa, die gisteren optrad als spreekbuis van het middenveld, vraagt koning Albert om zijn reis naar Congo in vraag te stellen. “We raden de koning af om in Kinshasa aan tafel te schuiven met moordenaars. Misschien moet de koning thuisblijven en als hij toch komt vragen wij hem om te protesteren tegen de achteruitgang van de democratie.” Mogelijk komen er op 30 juni verschillende herdenkingsmissen voor Chebeya en zijn chauffeur.

Volgens Belgische diplomaten is het nog te vroeg om te oordelen of Chebeya’s moord invloed zal hebben op de reis van koning Albert. Veel hangt af van de reactie van de Congolese autoriteiten, luidt het. “Als ze het slecht aanpakken zou er wél een diplomatiek complexe situatie kunnen ontstaan.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234