Zaterdag 19/06/2021
Minister van Begroting Sophie Wilmès (MR). Beeld BELGA
Minister van Begroting Sophie Wilmès (MR).Beeld BELGA

Column

Begrotingsevenwicht is zelden een zinvol beleidsdoel

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt wekelijks.

Belofte maakt schuld. Verleden jaar nog beloofde de regering-Michel dat de begroting in evenwicht zou zijn tegen 2018. Dat was niet verstandig. Tweemaal zelfs. Ten eerste zijn er te veel factoren die de begroting kunnen beïnvloeden en die het onmogelijk maken om de belofte waar te maken. En dat gebeurt vandaag. Er is een groeivertraging in de wereld die de overheidsinkomsten negatief beïnvloedt.

Ten tweede heeft die belofte geleid tot een bezuinigingsbeleid dat mede verantwoordelijk is voor de groeivertraging die België kent. Sinds de regering-Michel de teugels overnam van Di Rupo is de economische groei in België onder het gemiddelde van de landen van de eurozone getuimeld. In 2015 was de groei in de eurozone 1,5 procent; in België slechts 1,3 procent. Tijdens de regering-Di Rupo groeide België sneller dan de eurozone.

Paul De Grauwe. Beeld Tim Dirven
Paul De Grauwe.Beeld Tim Dirven

Die ommekeer heeft te maken met het bezuinigingsbeleid. Zoals ik in deze column al vaak waarschuwde, heeft een bezuinigingsbeleid perverse effecten wanneer de economie niet goed draait. Zo'n beleid vermindert de vraag naar goederen en diensten, wat op zijn beurt het bbp doet dalen en de overheidsinkomsten negatief beïnvloedt. Het effect op de begroting hangt dan af van de 'multiplicator': als de bezuinigingen een groot negatief effect hebben op het bbp (de multiplicator is groter dan 1) dan kan het netto effect van bezuinigingen op de begroting negatief worden. Bezuinigingen doen dan het begrotingstekort toenemen.

En dat, vrees ik, is nu het geval. De multiplicator is vandaag hoogstwaarschijnlijk groter dan 1 en leidt tot perverse effecten van het bezuinigingsbeleid. Meer bezuinigen vergroot het begrotingstekort. Dat pervers mechanisme kan niet als een tegenvaller worden bestempeld. Het was voorspelbaar. Het is de vrucht van het bezuinigingsbeleid zelf.

De grootste fout die we vandaag zouden kunnen maken is de bezuinigingspolitiek op te drijven om koste wat kost het begrotingsevenwicht in 2018 te realiseren. Zo'n reactie zou ons nog verder van het doel verwijderen en de economie grote schade berokkenen - en dus ook vele duizenden mensen.

Ik besluit dit dus niet omdat ik tegen een begrotingsevenwicht zou zijn, wel omdat een poging om dat doel in 2018 te bereiken door nog meer bezuinigingen op te leggen, ons verder van het begrotingsevenwicht zal brengen. Dat zou geen verstandig beleid zijn. Als iets niet werkt, is het onverstandig om het nog eens te proberen.

Dat leidt mij tot een diepere vraag. Wat is het doel van het begrotingsbeleid? Dat kan alleen zijn: de welvaart van de mensen vandaag en in de toekomst veilig te stellen. Soms impliceert dit dat de begroting een tekort vertoont om de economische conjunctuur te ondersteunen. Dat is vandaag het geval. Op andere momenten impliceert dit dat de begroting een overschot moet vertonen. Dat is het geval wanneer de economie sterk groeit. En dan kan en moet er worden bezuinigd. Ik weet dat dit laatste politiek moeilijk ligt. Maar toch blijft het een waarheid als een koe.

Een begrotingsevenwicht is bijna nooit een zinvolle doelstelling van het beleid. Het spijtige is dat dit nu in Europa, in België en in Vlaanderen tot enige doelstelling van het beleid is gepromoveerd. Dat leidt tot minder welvaart. Het leidt ook tot een technocratisering van het beleid, dat zich uitsluitend bezighoudt met staatsboekhouding. Het hoeft dan niet te verwonderen dat mensen de politiek de rug toekeren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234