Donderdag 14/11/2019

Begin 2018 ligt vol politieke obstakels

De federale en Vlaamse regering gaan de komende drie maanden met man en macht moeten werken. Zodra de lente aanbreekt, zal de verkiezingskoorts toeslaan, en zullen de coalitiepartners elkaar nog maar weinig gunnen. Wat staat hen nog te wachten? En welke koortsopstoten zijn het gevaarlijkst?

FEDRAAL

1 Van zomer- naar midwinterakkoord

De vennootschapsbelasting kon de regering nog door het parlement jagen voor de kerstvakantie, de wetten rond de effectentaks en onbelast bijverdienen niet. N-VA kreeg dus wel een mooi cadeau voor het jaareinde, CD&V en Open Vld bleven met lege handen achter. Voor de definitieve goedkeuring van de effectentaks zou er in principe geen probleem mogen zijn. Op 8 januari is er een tweede lezing door de regering, twee dagen later staat de stemming in het parlement gepland. Voor het onbelast bijklussen liggen de kaarten lastiger. PS'er Rudy Demotte, minister-president van de Franse Gemeenschap, dreigt ermee een belangenconflict in te roepen omdat hij vindt dat de federale regering met deze bijkluswet op zijn terrein komt. Vorige week vrijdag kwam Demotte al samen met federaal minister Maggie De Block (Open Vld) over deze kwestie. Op 15 januari staat een volgend overleg op de agenda met de Waalse, Vlaamse en federale ministers. De liberalen, de voortrekkers van deze nieuwe regeling, hopen nog steeds dat de wet op 20 februari zal ingaan, maar dat is dus niet helemaal zeker.

2 Energiepact afdwingen

N-VA-partijvoorzitter Bart De Wever wil de beslissing over de sluiting van de kerncentrales uitstellen tot na de verkiezingen van 2019, maar zijn coalitiepartners willen daar niet van weten. "Eigenlijk gooit De Wever hiermee het regeerakkoord in de vuilnisbak", zei de liberale partijleider Gwendolyn Rutten gisterenochtend op Radio 1. "En dat niet alleen," zei Rutten nog, "Er is de wet van 2015." Daarin staat de einddatum van elke kerncentrale opgelijst. "De Wever heeft toen ook op het groene knopje geduwd", merkte ze nog op.

Om het conflict niet volledig te laten ontsporen, heeft Michel veertien dagen geleden beslist om werkgroepen op te richten over het 'energiepact'. Hiermee kocht hij zichzelf en zijn regering tijd, maar geen definitieve oplossing. N-VA blijft immers lijnrecht tegenover de andere coalitiepartners staan. Dat de partij hiermee de premier serieus in verlegenheid brengt, lijkt haar niet te deren. Dat ze moederziel alleen staat in dit dossier, evenmin. Energieminister Marie-Christine Marghem (MR) stelde al voor via een wisselmeerderheid de kernuitstap erdoor te duwen, maar dat lijkt weinig waarschijnlijk. Zo'n alternatieve meerderheid zou wellicht het begin van het einde van de regering inluiden.

3 Krijgt de pensioenhervorming een sluitstuk?

Wie een zwaar beroep heeft gehad, mag sneller stoppen met werken. Maar hoe gaat de regering dat praktisch organiseren? Pensioenminister Daniel Bacquelaine (MR) legde net voor de kerstvakantie een voorstel op de regeringstafel voor de ambtenaren. Er zal daarbij rekening gehouden worden met vier criteria (moeilijke uurroosters, fysiek zware arbeid, stress en veiligheidsrisico's). Het kwam niet tot een akkoord, omdat volgens N-VA de regeling nog te soepel zou zijn. Na de kerstvakantie wordt er verder gepraat en komt Bacquelaine met een (allicht gelijkaardig) voorstel voor de privésector. Dat ligt moeilijker: terwijl hij voor de ambtenaren een voorakkoord op zak heeft met de bonden, draaide het overleg met de sociale partners in de privé op niets uit. Daarna pas starten de gesprekken met de sociale partners over welke zware beroepen voldoen aan de criteria.

Het andere grote dossier, dat van het pensioen op punten, lijkt stilaan dood en begraven. Bonden en werkgevers zullen bij hun volgende vergadering half januari allicht moeten vaststellen dat ze er niet uit geraken. Binnen de regering is Bacquelaine stilaan de laatste vurige voorstander van het nieuwe systeem. Zonder solide draagvlak en mét opflakkerende kieskoorts wordt het erg moeilijk om zo'n gevoelige hervorming deze legislatuur rond te krijgen.

4 En dan zijn er nog deze struikelblokken

Aankoop opvolger F-16's: De centrumrechtse regering zal eindelijk moeten beslissen wie de 34 nieuwe straaljagers voor ons Belgisch leger mag leveren: de Amerikanen met hun F-35, de Britten met hun Eurofighter, of de Fransen met hun Rafale. De Fransen bieden twintig miljard euro aan compensaties, maar defensieminister Steven Vandeput (N-VA) heeft daar weinig oren naar omdat zij de geijkte procedures niet volgden. De premier vindt het echter moeilijk om de Franse president Emmanuel Macron, Europees bondgenoot, botweg af te wijzen.

Arco: Bij CD&V kijken ze reikhalzend uit naar de definitieve regeling voor de Arco-coöperanten. Die is nu al gelinkt aan de beursgang van Belfius en het investeringspact van de premier, maar de duivel zou nog in de details kunnen zitten.

Nachtvluchten:

Voorlopig is het stil rond de nachtvluchten omdat er geen boetes opgelegd worden door het Brussels Gewest. "Wanneer bedrijven in Zaventem die boetes wel weer gaan moeten betalen, zal dit dossier weer ontploffen," voorspelt een vicepremier.

VLAAMS

1 De leerkracht als inzet van het debat

Als het gaat over 'de toekomst onze kinderen', zijn politieke discussies steevast pittig. Komend jaar zal dat niet anders zijn. Te beginnen met de eindtermen. Daar bereikte de regering in november een akkoord over. Nu moeten die concreet worden ingevuld door de onderwijsnetten om vervolgens goedgekeurd te worden door het Vlaams Parlement. Onder meer Lieven Boeve, topman van het katholiek onderwijs, vreest dat zijn organisatie minder eigen accenten kan leggen. "Wat de netten voorschrijven is louter een advies", waarschuwt N-VA-onderwijsspecialist Koen Daniëls nu al. "Het moet de leerkracht zijn die finaal beslist."

Ander belangrijk dossier, dat al de hele legislatuur meegaat, is het zogenoemde loopbaanpact. Onderwijsminister Hilde Crevits (CD&V) wil het beroep van leerkracht aantrekkelijker maken, onder meer door startende leerkrachten meer werkzekerheid te geven en de vlakke loopbaan te doorbreken. Tegelijk lopen er loononderhandelingen, waarvoor 108 miljoen extra wordt voorzien. Wordt dat geld gebruikt voor pure loonsopslag of voor extra ondersteunend personeel in de klas? Tot slot: wat met de lerarenopleiding? Hoe krijgen we talentvolle, gemotiveerde mensen voor de klas? De leerkracht zou wel eens dé inzet van het onderwijsdebat kunnen worden komend jaar.

2 Minder belasting op erfenissen

Vlaams minister voor Financiën Bart Tommelein (Open Vld) schuift het expliciet zelf naar voor als zijn prioriteit voor het komende jaar: lagere belastingen op erfenissen. Wie zijn nalatenschap aan een broer of zus overlaat, moet tot 65 procent daarvan afstaan aan de overheid. Een groot verschil met een erfenis van je ouders, waar je maximaal 27 procent belastingen op betaalt. "Dat voelt aan als confiscatie en kan leiden tot belastingontwijking", zegt Tommelein. Over hoe hoog het nieuwe tarief moet liggen, wil hij zich nog niet uitspreken. Een belastingverlaging die 100 miljoen euro zal bedragen, daar kan een liberaal altijd mee scoren bij zijn achterban. Mooi meegenomen in een verkiezingsjaar. Het is wel zo dat zijn voorganger en partijgenote Annemie Turtelboom al een eerste had aanzet gegeven.

In dezelfde categorie: de Vlaamse regering besliste net voor de kerstvakantie om de registratierechten bij de aankoop van een huis te vereenvoudigen. Het verschil tussen klein en groot beschrijf verdwijnt. De tarieven van respectievelijk 5 en 10 procent worden vervangen door één van 7 procent. Die regeling moet de komende maanden nog uitgewerkt worden.

3 De 'echte' werven: gaat die spade nu in de grond of niet?

Eerst het goede nieuws: het politieke steekspel rond de Antwerpse Oosterweelverbinding lijkt eindelijk voorbij. De werken op Linkeroever gaan hoogstwaarschijnlijk in 2018 van start. Voor twee andere grote vastgoeddossiers, die de politiek hoofdbrekens bezorgen, ziet het er veel minder goed uit. Uplace lijkt een verloren zaak, ook in een afgeslankte versie. Minister Joke Schauvliege (CD&V) zou nog een nieuw ruimtelijk plan kunnen opstellen om het omstreden complex te redden, maar binnen de regering is afgesproken om dit niet te doen. Waar Uplace nu zelf op hoopt, is dat de gemeente Machelen een initiatief neemt om het complex toch nog een kans te gunnen. Maar uiteindelijk zal de Vlaamse regering ook daar in beroep haar fiat voor moeten geven.

Het tweede dossier is dat van het Eurostadion op de Heizel. Daar zal de regering zich ten laatste op 2 februari moeten uitspreken over de omgevingsvergunning. Door alle negatieve adviezen ziet het er echter niet goed uit voor het veelgeplaagde voetbalstadion.

4 Bikkelen om de betonstop

Officieel gaat het om het 'Beleidsplan Ruimte Vlaanderen', maar dit plan van Vlaams minister Joke Schauvliege (CD&V) is beter bekend als de 'betonstop'. De regering kiest daarbij voor niet minder dan een revolutie in onze ruimtelijke ordening. Vanaf 2040 mag er geen open ruimte meer verloren gaan. Net voor het kerstreces werden de compensaties al vastgelegd. Wie zijn grond niet meer mag bebouwen, krijgt 100 procent van de verkoopwaarde terug. Voorheen was dat 80 procent.

In februari zal Schauvliege met een definitieve tekst naar de regering trekken. "We verwachten geen grote controverse meer, al hebben de verschillende partijen natuurlijk hun eigen gevoeligheden", zegt een regeringsbron. Open Vld kiest traditioneel de kant van de (grond)eigenaars. De partij ijverde fel voor een volledige schadeloosstelling wanneer een grond van bestemming wijzigt, wat ze binnenhaalde. N-VA trekt eerder de kaart van de natuurliefhebbers. CD&V wil vooral het dorps- en plattelandsleven in ere houden.

En vooral...campagnekoorts bedwingen

Als de ministers dit devies niet in acht nemen, zal er op geen enkele werf wat gebeuren. Vanaf maart, ten laatste april zullen er sowieso geen grote en/of delicate dossiers meer op de regeringstafel komen, dan schakelt iedereen over op de campagnemodus voor de verkiezingen van 2018 en 2019. Het zal dus zaak zijn om alle werven nog voor de vroege lente af te werken. Daarna rien ne va plus. Premier Charles Michel (MR) is zich terdege bewust van deze deadline voor zijn ambities. Het is dé reden waarom hij absoluut voor kerst wilde landen met de stemming van het zomerakkoord, wat uiteindelijk niet lukte. "Al drie jaar is deze regering bevangen door kibbelkoorts," zegt een minister. "Wat gaat dat geven vanaf de lente?"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234