Donderdag 02/07/2020

Befaamde musicoloog en liedjesjager Alan Lomax overleden

Alan Lomax, de folk- en bluesarchivaris die de allereerste opnamen maakte van legendarische artiesten als Son House, Muddy Waters en Leadbelly, is vrijdag in Sarasota, Florida aan de gevolgen van een hartaanval overleden. Hij was 87. Behalve musicoloog was Lomax producer, radiomaker, publicist, fotograaf en concertpromotor. De man, die zichzelf omschreef als "liedjesjager", was van onschatbaar belang als bewaarder van het culturele erfgoed van de Verenigde Staten.

Alan Lomax werd in 1915 geboren in Austin, Texas en samen met zijn vader, John Lomax, doorkruiste hij tijdens de jaren dertig van de vorige eeuw het Amerikaanse zuiden, op zoek naar songs voor de Library of Congress. Die vond hij op de katoenplantages van de Mississippi-delta, in gevangenissen en strafkampen, bij spoorwegarbeiders en boeren op het platteland of in kleurlingenwijken die zelden of nooit door blanken werden bezocht. Vader en zoon Lomax zeulden met een zware bandopnemer, die zich achterin de kofferruimte van hun Ford bevond, en namen traditionele liederen op die zonder hen wellicht voor het nageslacht verloren zouden zijn gegaan. Een van hun eerste "ontdekkingen" was Huddie Ledbetter, die in Louisiana een gevangenisstraf uitzat wegens moord en later naam zou maken als Leadbelly. Andere artiesten die door de Lomax'en een microfoon onder de neus kregen geduwd waren onder anderen Woody Guthrie, Jelly Roll Morton, Bukka White, Big Bill Broonzy, Sonny Boy Williamson, Blind Willie McTell en Memphis Slim. Ook het uit de soundtrack van O Brother, Where Art Thou? bekende 'Po' Lazarus' was oorspronkelijk een van hun veldopnamen.

Nadat John Lomax omstreeks 1940 met pensioen ging, volgde Alan hem op als curator van diens archief. Hij begon radioprogramma's te maken en nam een baan bij platenmaatschapij Decca, zonder zijn veldwerk echter op te geven. Tijdens een van zijn zoektochten naar de mysterieuze Robert Johnson, die al drie jaar dood bleek te zijn, stuitte hij in 1941 op ene McKinley Morganfield, een 26-jarige plantagearbeider. Rock- en bluesfans kennen de zanger-gitarist sindsdien als Muddy Waters. Hij en heel wat andere zwarte artiesten danken hun bekendheid haast volledig aan het werk van de musicoloog, die zich ook dra in het concertwezen zou storten en er zo voor zou zorgen dat de door hem opgenomen muzikanten overal in de VS konden gaan optreden.

Vervolgens trok Alan Lomax de Appalachen in, waar hij de gezangen van de blanke dagloners registreerde. Samen met volkszangers Woody Guthrie en Pete Seeger componeerde hij patriottische radiomusicals, maar toen na de Tweede Wereldoorlog al wat links was in de VS werd geviseerd, emigreerde hij tijdelijk naar Engeland. Daar werkte hij zeven jaar voor de BBC. Zijn muzikale verzamelwoede dreef hem in die periode naar de Schotse Hooglanden, Italië, Spanje en de Caraïben. Lomax schreef verscheidene boeken over zijn vondsten. De boodschap was duidelijk: men doet er goed aan zijn culturele eigenheid te koesteren

Alan Lomax lag zonder twijfel aan de oorsprong van de blues- en folkrevivals in de jaren zestig en had een diepgaande invloed op artiesten als Elvis Presley, Bob Dylan en The Rolling Stones. Onlangs nog putte ook dance-artiest Moby, tijdens het maken van diens cd Play, rijkelijk uit de Lomax-archieven.

Enkele jaren geleden begon het Rounder-label uit Massachusetts aan de release van een 150 cd's omvattende serie folk- en bluesmuziek onder de noemer The Alan Lomax Collection. Dankzij die imposante bloemlezing uit zijn nalatenschap is Lomax' onsterfelijkheid nu al gegarandeerd. (DS)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234