Zondag 23/01/2022

Beersel, of hoe een rood-groen kartel geboren wordt

Vijf vuistregels voor kartelvormers in spe

Hoeveel progressieve kartels zich volgend jaar bij de gemeenteraadsverkiezingen zullen aandienen is nog onzeker. Zeker is dat geen twee kartels gelijk zullen zijn. Vele nationale idées reçues over samenwerking houden lokaal geen steek. 'Cruciaal is dat beide partners ongeveer even groot zijn', weten Jan Steyaert (Groen!) en Dirk Joris (SP.A). 'Of in ons geval: even klein.' Bij wijze van casestudy: een kersvers rood-groen kartel in Beersel, het eerste in Vlaams-Brabant.

Beersel / Brussel

Eigen berichtgeving

Filip Rogiers

Er bestaan veel idées reçues over progressieve kartelvorming in de Wetstraat. Eentje daarvan is dat de SP.A de aantrekkelijke, gul uitnodigende kartelpartner is. Hip, dynamisch en jong. Groen! is het wat kleinere en ideologisch enigszins verstarde kneusje, dat alles te winnen heeft bij een samenwerking.

Lokaal klopt er op vele plaatsen niets van dat beeld, dat vooral wordt bepaald door nationale politics by perception. Zowat overal in Vlaanderen is de SP.A-ploeg immers nog altijd de SP-ploeg van de gemeenteraadsverkiezingen van 2000. Schepenen en gemeenteraadsleden, lokale voorzitters en het hele apparaat dateren van lang voor de nationale vernieuwingsoperatie onder Patrick Janssens en Steve Stevaert, van lang voor de teletubbies, de verruiming met het blitse Spirit en het megasucces van 2003 dat rood weer cool maakte. Plaatselijk is de politieke cultuur van de SP.A vaak nog zeer nauw verweven met het oude apparaat en zuildenken.

Tot 2000 zat de SP in Beersel mee in het bestuur. Dat jaar kwam Agalev voor het eerst op, met als gevolg dat de SP in de oppositie belandde, naast Agalev. "De SP was in het bestuur zo zwak dat een aantal progressieven, onder wie mensen die zich nochtans tot de SP rekenden, mee Agalev hebben opgestart", zegt Jan Steyaert (Groen!). "We wilden een alternatief voor de SP." Samen in de oppositie vormden socialisten en groenen in Beersel vanaf dag één een feitelijk samenwerkende fractie. Een kartel voor 2006 was de logische volgende stap. Daarvoor moest eerst de lokale socialistische partij omgegooid worden: er kwam begin dit jaar een nieuwe voorzitter, Dirk Joris, en een vernieuwd SP.A-bestuur. En toen ging het razendsnel.

De Morgen keek en vergeleek en formuleert vijf lessen voor kartelvormers in spe.

Joris noch Steyaert hebben zich laten beïnvloeden door nationale do's and dont's over rood-groene kartelvorming. "Onze kernleden in Beersel waren altijd al voorstander", zegt Steyaert. "De partijtop in Brussel ziet kartels liever niet, maar liet ons toch vrij. We hebben het niet vooraf gevraagd, we hebben onze beslissing meegedeeld. De partij heeft wel oog voor de specifieke situatie in Beersel. Het bestuur bestaat uit CD&V en VLD. In de oppositie zitten wij, SP.A, één N-VA'er, twee Blokkers en zes Franstaligen van de eenheidslijst UF."

Joris stelde samen met Steyaert een persbericht op en bezorgde het aan de provinciale SP.A-instanties. Plots verscheen dat op de nationale website van de partij. "Zijn ze er trots op, ik zou het niet weten", zegt hij. "Ik lees dat Patrick Janssens in Antwerpen niet meer over een kartel wil spreken. Stevaert blijft kartels nochtans wél aanmoedigen, toch? Enfin, wat men elders van plan is, moet men elders maar weten. Hier in Beersel heeft het weinig met strategie te maken. We doen het omdat we kunnen tellen. En omdat we er inhoudelijk in geloven. De groene koers van de SP.A draag ik mee. In Beersel kunnen we echt complementair werken: wij meer de sociale kant, zij de groene accenten."

"We zijn ongeveer even groot of, juister, even klein", zegt Steyaert. In 2000 behaalde Agalev 935 stemmen, SP 912. "Samen komen we nog altijd maar aan 12 procent, dat ligt onder het gemiddelde marktaandeel voor progressieven in Vlaanderen. Spirit bestaat hier niet. Er is wel een N-VA'er met wie we heel goed samenwerken. Op onze lijst willen we ook plaats voor onafhankelijke kandidaten, je weet maar nooit. Er zijn goede mensen die zich om historische redenen aan SP.A noch aan Groen! willen binden. En we hebben elke stem nodig. Politieke versnippering staat in Beersel gelijk met cadeaus doen aan het bestuur van VLD en CD&V, maar erger, ook aan VB en het Franstalige UF."

Wie zich blindstaart op de SP.A in de Wetstraat en de marketingmachine die in de aanloop naar het ideologische congres (roepnaam: PRO) van het najaar op volle toeren draait, krijgt de verkeerde indruk dat de SP.A de karteldans leidt. Dat Groen! dankbaar moet zijn dat de grote, rode broer ze erbij wil. Zo is het niet helemaal. "De SP.A is nationaal vernieuwd, maar lokaal zit de oude, rigide cultuur van voor 2000 er nog sterk in", zegt Steyaert. "De teletubbies vind ik schitterend en ook het SP.A-programma teken ik direct, maar lokaal is de SP.A nog altijd de SP. Dat is de politiek van de pensenkermissen, van de carrières en de kabinetten. Een van de drijfveren van de SP.A om de groenen 'binnen' te doen is precies om aan de bloedarmoede in eigen rangen te verhelpen."

Bovenal zijn progressieve kartels nodig, niet om conservatief Vlaanderen te bekampen, wel om jongeren naar de politiek te loodsen. Daarom maakten Joris en Steyaert hun kartel voor 2006 nu al wereldkundig in Beersel. "We hebben een jaar tijd om keihard te werven. Alleen al een lijst samenstellen is een moeilijke klus", zegt Steyaert. "Het is verdomd moeilijk om mensen rond de tafel te krijgen, zeker voor dorpspolitiek."

Het Beerselse kartel wordt voorlopig een mix van vijftigers en veertigers, en een paar late dertigers. "De oproep naar de jongeren toe is voor alle partijen moeilijk", zegt Steyaert. "Er is maar één partij... Bij ons ook: het jongste gemeenteraadslid is er een van het VB. En hun voorzitter is er 24. Het is een van de motieven om aan dit kartel te beginnen. In Beersel is er keuze tussen drie slechte opties: het verstarde bestuur, het VB (het VB behaalde in Halle in 2000 8,3 procent, maar bij de gewestverkiezingen van 2004 maar liefst 20,8 procent, FR) of het Franstalige front van UF."

De dynamiek voor het Beerselse kartel kwam van Groen!. Ook het voorstel van kartelnaam komt van Steyaert: GroenRood (GR), VOORBeersel of PROBeersel. PRO? Stevaert en consorten mogen groen Beersel danken, want naar verluidt willen ze bij de SP.A dat PRO de vlag voor eventuele kartels wordt (al zou dat plan, na het uitlekken, inmiddels alweer opgeborgen zijn, FR). Maar of de SP.A lokaal sterk genoeg staat om zelf die naam op te leggen aan potentiële partners is nog maar de vraag.

Jan Steyaert (Groen!): 'Een van de drijfveren van de SP.A om de groenen 'binnen' te doen is aan de bloedarmoede in eigen rangen te verhelpen'Dirk Joris (SP.A): 'Wat men elders van plan is, moet men elders weten. Hier in Beersel heeft het weinig met strategie te maken. We doen het omdat we kunnen tellen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234