Maandag 01/03/2021

BEELDENSTORM

Een jaar wachten tot het juiste moment om een foto te maken. De Franse fotograaf Laurent Kronental deed het soms om de tegenstellingen in zijn Parijs vast te leggen. Met krachtige beelden als resultaat.

Van Parijs kennen we alleen het zoete, romantische hart. De grauwe schil van banlieues die errond zit, proberen we te vermijden. Wat valt er te zien in een landschap van betonnen woonblokken waartussen werkloze jongeren dolen? Veel meer dan we denken, zo bewijst Laurent Kronental. Ver weg van het swingende stadscentrum rusten modernistische kolossen, gebouwd voor een toekomst die er nooit gekomen is. Kronental toont ons een tastbare wereld waarvan je je niet kon inbeelden dat hij er echt is.

Kronental ontdekte zijn passie voor de fotografie toen hij in 2008 in China verbleef. De planmatige reuzensteden met al hun paradoxen, contrasten en transformaties verbluften hem. "Ik werd opgeslorpt in de atmosfeer van de megalopolis met zijn vreemde mix van futurisme en traditie", zegt hij.

Tot zijn eigen verbazing ontdekte hij zulke tegenstellingen ook in zijn eigen Parijs. Het begon met een klein straatje in de schaduw van de kantoortorens van La Défense. Vervolgens ontdekte hij de vergeten sociale woonblokken van de banlieues, de zogenaamde 'Grands Ensembles'. "Die gebouwen lijken tijdloos, alsof ze oscilleren tussen het verleden en het heden. Hun buitenmaatse urbanisme fascineerde me", zegt Kronental. "Ze zien er tegelijk ruw en poëtisch uit. Ik had het gevoel dat ik naar een andere wereld werd gevoerd."

De gebouwen in zijn reeks Souvenir d'un Futur - nog tot 7 februari te zien in de Bibliothèque François Mitterrand in Parijs - ogen alsof ze ontworpen zijn voor een dystopische sciencefictionfilm. Wie de film Brazil kent, ervaart een schok van herkenning, en inderdaad: regisseur Terry Gilliam heeft sommige scènes opgenomen tussen deze betonnen reuzen. Kronentals foto's roepen ook herinneringen op aan Stanley Kubricks A Clockwork Orange - zelfs het behangpapier van de interieurs waarin hij oudere bewoners fotografeert, getuigt van hetzelfde (retro)futurisme.

Mislukt experiment

Oorspronkelijk waren de woonblokken neergezet met het oog op een betere toekomst, maar zoals dat gaat met utopieën, zijn zij slechts een onbereikbaar ideaal. "De gebouwen zelf zijn niet utopisch, wel de hoop dat de architectuur de relaties en het leven van de bewoners fundamenteel kan veranderen", stipt Kronental aan.

Opeenvolgende golven migranten spoelden aan in de Parijse banlieues, de giganten werden slaapsteden, er werd niet echt geleefd. Wie het zich kon permitteren, ging elders wonen. Je kunt het experiment mislukt noemen, tenminste in de perceptie van veel hedendaagse Fransen. In het beste geval negeren media de banlieues, vaak worden ze gestigmatiseerd. Toch slaagt Kronental erin om de Grands Ensembles buiten de hedendaagse realiteit te lichten. Dat doet hij door alleen oudere bewoners te tonen tussen de overweldigende gebouwen. "Dat zorgt voor een scherp contrast met het clichématige beeld dat over die wijken bestaat", verklaart hij. "Ik was geboeid door de ambitieuze en gedateerd-modernistische vormen van de woonblokken, en tegelijk werd ik geraakt door de leefomstandigheden van de veteranen die hier oud geworden zijn."

Het beeld dat ontstaat, is dat de gebouwen zich niks aantrekken van de tijd en zich vastklampen aan de herinnering aan de utopie, terwijl de mens niet ontsnapt aan zijn sterfelijkheid. "In mijn reeks wissel ik tussen portretten, met hun bijbehorende gelaatsuitdrukkingen, en landschappen waarin mensen verloren lijken te lopen", legt Kronental uit. "Zo probeer ik de schaalverhoudingen te tonen én de interactie tussen de mens en zijn stad. In een tijd waar alles gericht is op de jeugd, herinner ik eraan dat hier nog oude mensen leven. Met opzet heb ik de jeugd uit mijn beelden geweerd. Door enkel senioren te tonen tussen die futuristische gebouwen, hebben zij een plaats heroverd die eigenlijk niet voor hen bedoeld was."

In Kronentals foto's heeft het ruwe beton zijn grauwheid kwijtgespeeld. De vormen zijn sculpturen uit een droomwereld. "De meeste foto's heb ik 's ochtends genomen. Enerzijds wilde ik het gevoel van leeggelopen wijken overbrengen en anderzijds zocht ik het zachte licht op dat poëzie en mysterie geeft aan een stad. Het was geweldig om rond te lopen in de stilte van de slapende stad en hier en daar appartementen te zien oplichten in het duister."

Het juiste moment

Soms zocht de fotograaf wekenlang naar het juiste camerastandpunt. Ook probeerde hij dezelfde plaatsen te fotograferen tijdens de vier seizoenen. "Soms wachtte ik een jaar om op het juiste moment, met het gepaste licht en met het beste effect van de beplanting, een foto te nemen", verklaart hij.

De meeste mensen in zijn omgeving zeiden Kronental dat ze zulke iconische gebouwen niet hadden verwacht in de Parijse regio. "Misschien vind je er ook in België waarvan je het bestaan niet had vermoed", zegt hij. "Gebouwen in die stijl worden niet meer neergezet in Frankrijk. Daarvoor moet je naar elders in de wereld, Dubai, Shanghai en Hongkong bijvoorbeeld."

Souvenir d'un Futur, tot 7 februari, Bibliothèque François Mitterrand, Parijs, laurentkronental.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234