Vrijdag 15/11/2019
Dominique Leroy, CEO van Proximus. Hebben topvrouwen zoals zij een impact op de winstgevendheid van hun bedrijf?

Gendergelijkheid

Bedrijven met vrouwen aan de top maken niet per se meer winst

Dominique Leroy, CEO van Proximus. Hebben topvrouwen zoals zij een impact op de winstgevendheid van hun bedrijf? Beeld BELGA

Maken bedrijven met meer vrouwen in topfuncties meer winst? Dat is nog niet zo zeker, meldt het Nederlandse Centraal Planbureau in een nieuwe analyse. ‘Maar daar dienen die quota toch ook niet voor?’

Leidt een hoger aandeel vrouwen aan de top tot nieuwe perspectieven in het bestuur en dus tot betere resultaten? Als er barsten ontstaan in het old boys-clubje en meer vrouwen een bestuurs- of managementzitje krijgen, luidt een theorie, dan zouden topmanagers meer in het bedrijfsbelang handelen en meer risico-avers zijn. Er wordt weleens schamper beweerd dat het niet tot een bankencrisis gekomen was als de bank waarmee het allemaal begon niet Lehman Brothers, maar Lehman Sisters had geheten. 

Maar er zijn evenzeer theorieën die stellen dat meer diversiteit in het management ook leidt tot meer conflicten bij de besluitvorming. Een veel gehoord argument tegen quota in raden van bestuur is dat die als gevolg hebben dat minder competente vrouwen voorrang krijgen, louter omdat de wet eist dat er vrouwen in zetelen.

Meta-analyse

Het Centraal Planbureau zocht in opdracht van de Nederlandse regering naar een antwoord op de vraag of meer vrouwen aan de top leidt tot hogere winsten. Het bureau deed een meta-analyse van het onderzoek in Europa. 

De introductie in een aantal Europese landen van quota aan de top van grote, doorgaans beursgenoteerde bedrijven maakt het mogelijk een effect empirisch vast te stellen. 

In België kwam er in 2011 een wet die oplegde dat beursgenoteerde bedrijven tegen 2017 minstens een derde vrouwen in de raad van bestuur moeten hebben. Een onderzoek uit 2017 bestudeerde bijvoorbeeld het effect van quota op het bedrijfsresultaat in vier landen, waaronder België. In ons land bleek dat er niet te zijn. In Frankrijk en Spanje ging het om een negatief effect, en in Italië vonden de onderzoekers een positief effect. 

“Uit de studies die wij bekeken, kwam geen eenduidig causaal verband tussen meer vrouwen aan de top en de winstgevendheid tot uiting”, zegt Egbert Jongen van het Centraal Planbureau in de krant NRC Next

“Ik denk dat dat een gezonde, heel logische conclusie is”, zegt Ciska Hoet, directeur van Rosa, het kenniscentrum voor gender en feminisme in ons land. “Winst is maar een element in een bedrijf, en is ongetwijfeld belangrijk voor beursgenoteerde bedrijven. Maar die quota zijn toch niet daarom ingevoerd? We komen niet voor gendergelijkheid op om meer winst te behalen, maar om erop toe te zien dat alle groepen van de bevolking inspraak hebben.”

Wél betere resultaten

Onlangs zei een rapport van ILO (International Labour Organisation) nochtans dat vrouwen in leidinggevende functies wél betere bedrijfsresultaten tot gevolg hebben. Ook de reputatie, de creativiteit en de innovatie krijgen een boost. ILO-directeur Deborah France-Massin noemde het “echt een eyeopener”. 

Het onderzoek van ILO is echter een survey-onderzoek: het gaat niet voort op harde data, maar op wat 13.000 bedrijven in 70 landen zelf rapporteren. Meer dan 57 procent van de respondenten ging ermee akkoord dat genderdiversiteit de bedrijfsresultaten verbeterde. Bijna drie vierde van de bedrijven die genderdiversiteit in hun management bijhielden, rapporteerden een winststijging tussen 5 en 20 procent, en de meerderheid stelde een stijging tussen 10 en 15 procent vast.

“Er is ondertussen twintig jaar academisch onderzoek, maar ook van consultancybedrijven zoals McKinsey, waaruit keer op keer blijkt dat meer diversiteit in raden van bestuur leidt tot betere resultaten, en dan gaat het niet enkel over gender”, zegt Elke Jeurissen van het Straffe Madammen Netwerk. “Er is zeker onderzoek dat elkaar tegenspreekt, en dat is meestal verklaarbaar door verschillen in methodologie. Het gaat bovendien niet enkel om winst, maar ook om een betere reputatie of meer innovatie.”

Handhaving

Er is bovendien een stevige kanttekening bij het onderzoek over België dat het Nederlands Planbureau hanteerde. Dat onderzoek vergeleek de cijfers van 2004 tot 2014, toen het quotum dus nog maar net van kracht was in België en nog niet afdwingbaar was. 

Elke Jeurissen richtte het Straffe Madammen Netwerk op. ‘Er is ondertussen twintig jaar onderzoek waaruit keer op keer blijkt dat meer diversiteit in raden van bestuur leidt tot betere resultaten.’ Beeld rv

“Pas vanaf 2016 begon je een effect te zien in de samenstelling van raden van bestuur”, zegt Liesbet Stevens van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen, dat de evolutie monitort. Vorig jaar stelde het instituut nog vast dat een op de drie grote beursgenoteerde bedrijven in ons land nog steeds geen 33 procent vrouwen in de raad van bestuur had. Het instituut lijstte die bedrijven op. Het ging onder meer over AB InBev, CFE, D’Ieteren en Picanol.

“Een aantal heeft ons laten weten onder uitzonderingsregels te vallen, bijvoorbeeld omdat ze net gefuseerd waren met een bedrijf, want dan krijgen ze opnieuw tijd om hun raad van bestuur aan te passen”, zegt Stevens. 

Er ligt echter een probleem bij de handhaving, want er is geen externe instantie die sancties kan opleggen. In principe kan zo’n raad van bestuur geen rechtsgeldige beslissingen meer nemen, maar het is aan de raad om dat intern op te volgen. Sinds de invoering van de quota is het aandeel vrouwen in raden van bestuur in België wel sterk toegenomen, met een verdrievoudiging in tien jaar tijd. 

“België heeft de quota niet ingevoerd om winst te maken”, zegt Stevens. “Het hoofdargument was sociale rechtvaardigheid bij bedrijven die een beroep doen op publiek geld.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234