Dinsdag 31/03/2020

Bedrijven gebruikten indexsprong en taxshift om winst op te krikken, niet om concurrentiekracht te verbeteren

De bedoeling van de regering-Michel was om de concurrentiekracht van Belgische ondernemingen te herstellen via een indexsprong en de verlaging van de loonkosten, maar dat beleid heeft zijn effect gemist. Op de foto Charles Michel.Beeld EPA

Het beleid van de regering-Michel om de concurrentiekracht te verbeteren via een indexsprong en de verlaging van de loonkosten heeft zijn effect deels gemist. Belgische ondernemingen gebruikten die ingrepen niet helemaal om hun prijzen te verlagen en aantrekkelijker te worden voor buitenlandse klanten. Met een deel van de meevaller krikten ze hun winstmarges op, schrijft De Tijd vandaag.

Dat is de opvallende uitkomst van een studie van de Nationale Bank. Een gevolg is dat de Belgische uitvoer nog altijd trager groeit dan die van de buurlanden en dat onze bedrijven aan concurrentiekracht inboeten.
Nochtans was het de bedoeling van de regering-Michel om de concurrentiekracht van ondernemingen te herstellen. Daarom nam ze maatregelen om de lonen te matigen. Na de indexsprong van 2015 verlaagde ze vanaf 2016 de sociale bijdragen voor werkgevers. Daardoor stegen de loonkosten de jongste jaren trager dan in de buurlanden en is de sinds 1996 opgebouwde loonkostenhandicap tegenover Nederland, Duitsland en Frankrijk weggewerkt. Sinds 2016 zijn de marges van de Belgische ondernemingen duidelijk hoger dan het gemiddelde voor de eurozone.

Toch verloor België volgens de Nationale Bank in de periode 2015-2018 veel meer marktaandeel dan onze buurlanden. Nederland won marktaandeel, Duitsland en Frankrijk konden het verlies beperken. Dat komt omdat de Belgische bedrijven ervoor kozen hun winstmarge op te krikken en slechts een deel van de loonkostenmatiging om te zetten in lagere prijzen.

VBO: “Loonkostenmaatregelen hadden wél impact" 

Leugens volgens Edward Roosens, hoofdeconoom van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO). Hij liet in een reactie weten dat de loonkostenmaatregelen wel degelijk de gewenste impact gehad hebben.

Volgens Roosens voerde het VBO eerder dit jaar zelf een studie uit naar de impact van de loonkostenmaatregelen op de uitvoer. “Wij zijn tot een andere conclusie gekomen dan de Nationale Bank. Het verschil is dat wij enkel de export van goederen hebben bekeken en de Nationale Bank zowel de export van goederen als diensten”, zegt de hoofdeconoom. “Men gooit hier twee verschillende zaken op één hoop.”

Roosens stelt dat de Nationale Bank wat goederenexport betreft wel tot dezelfde conclusie komt als het VBO. “Op vlak van goederen zegt ze dat de periode 2010-2014 relatief slecht was. De exportgroei lag onder die van onze buurlanden. Maar in de periode 2015-2018 was er wel een snellere groei dan in Frankrijk en Duitsland”, zegt hij. “Dat bevestigt onze analyses. De loonkostenverlaging heeft effectief geleid tot een daling van de exportprijzen.”

Dat de dienstenexport wel een zwakkere exportgroei kende, staat los van de loonkostenmaatregelen, zegt Roosens. “Voor diensten is het een ander verhaal. Daarrond geeft de Nationale Bank ook geen uitgebreide analyse. Wat wij allemaal weten, komt niet in de studie aan bod, en dat is dat de e-commerce in Nederland en Duitsland de laatste jaren heel groot is geworden”, aldus de hoofdeconoom. “De reden voor de zwakkere exportgroei van diensten is volgens ons dat we een concurrentieel nadeel hebben ten opzichte van onze buurlanden. Dat komt omdat structurele problemen, zoals de regeling rond avondarbeid, niet zijn opgelost. De loonkostenmaatregelen hebben daardoor maar een beperkt effect.”

Volgens Roosens was de Nationale Bank “beter wat diepgaander te werk gegaan”. “Het zou zeer interessant kunnen zijn voor de Nationale Bank om dat nader te onderzoeken.”

Ook Johan Van Overtveldt (N-VA), gewezen minister van Financiën in de regering-Michel, reageerde al op de studie van Nationale Bank. “Winst is nodig voor investeringen, die op hun beurt onontbeerlijk zijn voor een stevige concurrentiepositie”, zegt hij op Twitter. Bovendien zijn er “nooit meer banen in privésector gecreëerd”.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234