Vrijdag 24/05/2019

Politiek

Bedrijven als Bayer Monsanto steunen politieke partijen: “Weinig gevaar voor beïnvloeding”

Frans president Macron neemt afstand van de liberale ALDE-partij na giften van Bayer Monsanto. Beeld AP

Bedrijven zoals Bayer Monsanto mogen ieder jaar tot 18.000 euro doneren aan Europese politieke partijen. Het gaat om een peulschil van de totale partijfinanciering. Toch neemt de Franse president Emmanuel Macron daarom afstand van de liberale ALDE-partij.

Betalingen van chemiereus Bayer Monsanto aan de Europese liberale ALDE-partij verstoren de toenaderingsgesprekken met de partij van Frans president Macron. La République En Marche (LREM) zegt geen deel te willen uitmaken van “politieke bewegingen die dergelijke financiering tolereren”.

Het was Marine Le Pen, kopstuk van het Rassemblement National, die vorige week in de media bracht dat Bayer in 2018 een bedrag van 18.000 euro doneerde aan ALDE en zodoende ook aan Macrons partij. Een glashelder voorbeeld van lobbying, volgens Le Pen. Daarbij vergat ze weliswaar dat LREM geen lid is van ALDE, en dus niets met die betaling te maken heeft.

“Haar uitspraken waren een uitvergroting van de feiten”, zegt Wouter Wolfs, onderzoeker aan de KU Leuven en expert in Europese partijfinanciering. Hij wijst erop dat er limieten staan op de giften die een politieke partij kan ontvangen: 18.000 euro per jaar per donor. Al is er wel een manier om dat plafond te omzeilen, want donaties van dochterondernemingen van eenzelfde concern worden niet samengeteld. In 2014 stortten bijvoorbeeld twee dochters van Bayer aan ALDE het maximumbedrag, toen nog 12.000 euro.

De voorbije tien jaar betaalde het bedrijf zo’n 100.000 euro aan de liberalen, becijferde Wolfs. Om dat in perspectief te stellen: het gaat om 0,32 procent van het totale partij-inkomen over die periode. “Ik denk niet dat hier een groot gevaar schuilt voor politieke beïnvloeding door Monsanto”, zegt de onderzoeker. Giften boven de 3.000 euro, ook als ze in verschillende coupures gebeuren, moeten trouwens publiek gemaakt worden.

Reken daar nog bij dat er, in tegenstelling tot de Belgische politiek, asymmetrische relaties zijn tussen Europese partijen en de gelieerde fracties die zetelen in het parlement en daar over wetgeving stemmen. Zo is de ALDE-fractie een samenwerkingsverband tussen de ALDE-partij en de Europese Democratische Partij. Belangrijk is dat partijen giften mogen ontvangen, maar fracties niet. De hoge muren tussen beide zorgen ervoor dat beïnvloeding omwille van relatief beperkte giften niet vanzelfsprekend is, zegt Wolfs nog.

Niet alle partijen nemen evenwel giften aan. Bij de EVP zijn donaties bijvoorbeeld niet toegelaten, om de schijn van beïnvloeding te voorkomen. De EVP haalt ook voldoende geld op van aangesloten lidpartijen; ALDE kan de donaties dan weer goed gebruiken omdat liberale partijen doorgaans minder financiële slagkracht hebben. Het Wilfried Martens Centre, de denktank verbonden aan de EVP, aanvaardt wel giften, en kreeg vorig jaar onder meer geld van Walt Disney. De Alliantie van Conservatieven en Hervormers in Europa kreeg onder meer geld van telecomspeler AT&T.

Overigens zijn de giften van Bayer Monsanto in 2018 eigenlijk betalingen voor een standje op een evenement. In de Europese boekhouding moet dat geregistreerd worden als gift.

Weinig alternatieven

De beschuldigingen van Le Pen mogen dan misschien enigszins overtrokken zijn, effectief zijn ze wel. Het Europees campagneteam van Macron reageerde meteen dat dergelijke betalingen ongepast zijn. De partij wil dan ook geen lid zijn van de ALDE-fractie na de Europese verkiezingen.

Maar voor die belofte wil professor Europese politieke Steven Van Hecke (KU Leuven) zijn hand niet in het vuur steken. De afstand die LREM nu inbouwt, is volgens hem “campagnetaal, bedoeld om als politieke maagd gezien te worden”. In Frankrijk is iedere associatie met Monsanto, producent van de controversiële verdelger Roundup, immers politiek gevaarlijk.

Van Hecke sluit niet uit dat ALDE en LREM elkaar alsnog vinden, omdat Macron weinig alternatieven heeft. Zijn partij maakt vermoedelijk aanspraak op een twintigtal zetels in het Europees Parlement, te weinig om zelf een fractie te vormen. Aansluiting bij de EVP is geen optie, want daar zitten al Les Républicains. “Ook bij de socialisten, groenen en eurokritische partijen zal Macron zich niet aansluiten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.