Woensdag 16/06/2021

Callebaut

Bebaarde zaakvoerders zijn een barometer van de vitaliteit van het kapitalisme

Jan Callebaut. Beeld Karoly Effenberger
Jan Callebaut.Beeld Karoly Effenberger

Guillaume Van der Stighelen en Jan Callebaut brengen elke vrijdag hun mediacolumn. Vandaag: Jan Callebaut.

Een van de meer opvallende stukken in de International New York Times van vorige week kwam van een professor geschiedenis, Stephen Mihm, verbonden aan de universiteit van Georgia. Het droeg de uitdagende titel: 'Waarom CEO's baarden dragen'. Het is inderdaad opvallend hoeveel mannen vandaag het voorbeeld van de gouverneur van de Nationale Bank volgen en zich een baard aanmeten. De CEO van Goldman Sachs, Blankfein, en de co-stichter van Google, Sergey Brin, zijn een paar in het oog springende Amerikaanse voorbeelden.

Professor Mihm komt met een intrigerende verklaring van deze trend. Voor hem zijn bebaarde zaakvoerders historisch gezien een barometer van de vitaliteit van het kapitalisme. Tijdens periodes waarin kapitalisme en ondernemerschap gingen schuilen achter anonieme, strak gereguleerde big business-structuren die weinig in vraag gesteld werden, waren baarden zeldzaam.

Zo citeert hij Friedrich Engels, die in het midden van de 19de eeuw een 'moustacheavond' organiseerde om samen met zijn vrienden de 'gladgeschoren' kleinburgerlijkheid te hekelen. De dikke baard van Karl Marx past ook in dit plaatje. Kapitalisten waren bang voor baarden. The Times schreef in 1848 voor het eerst over 'bebaarde buitenlandse agitatoren'. Als reactie erop begonnen in het Verenigd Koninkrijk en in de Verenigde Staten verdedigers van het vrije ondernemerschap baarden te dragen. Andrew Carnegie, William Henry Vanderbilt en andere agressieve empire-bouwers zijn de bebaarde voorbeelden. Misschien was dat in 2009 ook het idee van de toenmalige kroonprins Filip: een baard om tegen het land te zeggen dat hij er klaar voor was?

Volgens de professor zorgen cartoonisten ervoor dat, vanaf de opkomst van het socialisme, de wilde baard het attribuut van radicale maatschappij-opposanten en van anarchisten wordt. De twintigste eeuw is in dit verhaal van Stephen Mihm de periode waarin het individuele ondernemerschap plaats ruimt voor de gladde, gezichtsloze en dus baardeloze corporations. Het individu moet plaats ruimen voor anonieme firma's. De vijanden van het kapitalisme, Che Guevara, Fidel Castro en Ho Chi Minh, waren iconische baarddragers. In China werd dit jaar een premie uitgeloofd om baarddragers bij de overheden te verklikken, in de hoop moslimterrorisme te voorkomen.

De huidige volgers van Luc Coene en Jan Smets zijn dus voor Mihm protagonisten van de zelfverzekerdheid van de huidige generatie CEO's. Voor hem is het niet toevallig dat het vooral de (Amerikaanse) technologie-ondernemers zijn die via hun baard laten weten dat ze van niemand bang zijn.

In deze context kunnen we ons afvragen wat de nieuwe sportmiljonairs aan de maatschappij willen meedelen via hun baard. Wat is de harige boodschap van Steven Defour, Anthony Vanden Borre, Tom Boonen en Mbokani? Tim Howard, de keeper van Everton, kreeg er zelfs van president Obama opmerkingen over. Is het een boodschap van zelfstandigheid die naar de voetballeiders wordt gestuurd, of is het een sympathiebetuiging voor andere, meer algemene, critici van de samenleving?

Of vertelt professor Stephen Mihm alleen maar wat flauwekul om de krant mee te vullen?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234