Dinsdag 20/10/2020

Beats van Duizend-en-een-nacht

Ze is jong, maar waag het niet haar een groentje te noemen. Op haar 21ste kan Justine Bourgeus bogen op zeven jaar podiumervaring. Niettemin treedt ze nu pas op de voorgrond als Tsar B, met muzikale sprookjes die naar het Oosten lonken.

"Niet te geloven dat mensen op mijn muziek dansen in een club in São Paulo." Justine Bourgeus - violiste bij School is Cool, Tsar B op spijbeldagen - klinkt oprecht verbaasd wanneer we een filmpje bekijken waarin Braziliaanse nachtbrakers zich de heupen uit hun hengsels swingen op de bezwerende beat van 'Escalate'. Haar ongeloof is wat misplaatst: de muziek van Tsar B lijkt net voor hen bedoeld. Of zoals ze zelf stelt: "Ik maak muziek voor een donkere, zweterige club, gevuld met rare sujetten."

Maar ook hippe, internationale blogs als The Fader en Pigeons and Planes laten graag hun oren hangen naar haar muziek. Deze buitenlandse smaakmakers tipten Tsar B als een van de blikvangers voor 2016. Toch was Bourgeus tot voor kort hooguit bekend als Nele Paelincks vervangster bij School is Cool. De melomane veelvraten kennen haar dan weer mogelijk als het tienermeisje in de rangen van Bear Run.

Maar toen Bourgeus de tweede stem op zich nam in Oscar & The Wolfs cover van 'Back to Black', drong Tsar B zich voor het eerst op het voorplan. Daarop volgden twee zinnelijke solosingles onder diezelfde artiestennaam: 'Escalate' en 'Myth'.

"In de schaduw van FKA twigs toont deze Grootvorst zich een ervaren buikdanseres", schreven we bij de release van 'Escalate' over haar, "kronkelend rond oriëntaalse r&b, verwrongen beats, dreigende atmosferische synths en elastische bassen".

Stiekem hadden we gehoopt om Tsar B ook als gesluierde Perzische prinses te zien binnenwaaien tijdens ons gesprek, in dezelfde elegante stijl waarmee ze ons gehoor binnenzweefde. Of op zijn minst als een streetwise achternichtje van Beyoncé, zoals op de foto bij dit stuk. De werkelijkheid is iets prozaïscher. Bij ons schuift gewoon Justine Bourgeus aan, het meisje achter het mysterie. Glanzend hemd, speels dansende krullen, rood gestifte lippen - tot zover klopt het Tsar-plaatje. Maar met haar ontwapenende vrolijkheid lijkt deze spraakwaterval in weinig tot niets op de enigmatische wraakgodin die ze laat ontwaken in haar muziek.

"Zelfs als artiest wil ik niet per se mysterieus overkomen", maakt ze zich sterk. "Waar Tsar B in de eerste plaats voor staat, is empowerment. Ik wil iemand met een sterke uitstraling belichamen. Denk aan de schattige miniversie van Beyoncé. (lacht) Zij is mijn grote inspiratiebron: ik ben met haar muziek opgegroeid en ze is een vaste waarde in mijn leven gebleken."

Afwijken van álle vaste paden

En zoals Beyoncé zich Queen B laat noemen, zo betitelt Bourgeus zichzelf als Tsar B. Op de schouders van een reus gaan staan, heet dat. Maar er speelt nog een andere reden mee: "Als kind had ik alleen oude sprookjesboeken in huis. Daarin ging het nooit over prinsen en prinsessen, maar over tsaren en tsarinnen. Dat woord is duidelijk blijven hangen."

De Russische praal, maar nog meer het broeierige Midden-Oosten, vinden ook hun weg naar de muziek van Tsar B. Al doen de atmosferische soundscapes en beats net zo goed denken aan dystopische sf-films en de mondo bizarro van FKA twigs. "Ik begrijp wel dat mijn muziek in één adem vernoemd wordt met die van FKA twigs of M.I.A.: die sfeer vind ik terug in mijn songs. Maar wat mij nog het meest raakt, is barokmuziek. Gevoelsmatig hoor ik bijvoorbeeld Händel in mijn baslijntjes. Tenminste: als die in de 21ste eeuw zou zijn opgegroeid." (lacht)

Die verwijzing naar een barokcomponist is een residu van haar muzikale opleiding. Vorig jaar zetelde Bourgeus zelfs in de jury van de Koningin Elisabethwedstrijd, tussen doorgewinterde componisten en experts. "Ik heb een tiental jaar viool gestudeerd, maar conservatorium zag ik niet zitten", zegt ze. "Ik wijk te graag af van de partituren. Van álle vaste paden. Het mag altijd wat experimenteler en eigenzinniger. Ik zou de discipline voor zo'n klassieke opleiding niet kunnen opbrengen. Méér nog: ik zou me in mijn creativiteit beknot voelen."

Sowieso weigert ze zich door iets of iemand te laten leiden. "Ik luister bewust niet te vaak naar andere artiesten, omdat ik bang ben dat ik mijn inspiratie niet langer uit mijn onderbewuste zou kunnen halen."

Ook haar fascinatie voor het Midden-Oosten kan ze niet echt duiden. "Ik ben te bleek om voor een Perzische prinses door te gaan. Toch heb ik het gevoel op het verkeerde continent te zijn geboren. Ik ben helemaal niet spiritueel ingesteld, maar die fascinatie voor het Midden-Oosten zit zo diep dat het misschien wel valt terug te voeren op een vorig leven. Ik méén dat! Ik hou ook niet zo van de Belgische keuken: ik eet liever Marokkaans of Thais. De oosterse en Arabische cultuur voelt helemaal juist aan.

"Ik hou ook zeer veel van glans: zelfs in het dagelijkse leven draag ik minstens één item dat glinstert: een hemd, edelstenen of wat dan ook."

Ondanks de eerste twee singles wil ze evenwel geen Arabische cartoon van Tsar B maken. Dezer dagen staat ze bijvoorbeeld in een bomber jack met diamanten glitters op het podium. En het mag allemaal nog wat speelser, vindt ze ook.

"De nieuwe songs die ik schrijf, zijn minder zwaar op de hand. Ze klinken zelfs een beetje meer als Destiny's Child. (lacht) Dat mocht ook wel. 'Escalate' ging over ongelijkheid en de rebellie daartegen: het is een heus theme of empowerment, maar net zo goed een subtiel geformuleerde aanklacht. 'Myth' gaat dan weer over dromen en zaken die ik niet kan vatten. Het klinkt allemaal niet zo afgelijnd, maar in mijn hoofd hebben de teksten wel vaste vorm gekregen. Bij mijn songs begin ik telkens spontaan een hele wereld te fantaseren."

Hoe die wereld er vandaag uitziet? "Donkerblauw en een giftig geel vatten de sfeer van Tsar B nog het best samen", gelooft ze. Die kleuren worden ook perfect belichaamd in Naphtali van Marc Chagall: een glas-in-loodwerk waarbij een arend cirkelt boven een slapende ram. Dat kunstwerk vormt gelijk ook de backdrop bij haar eerste shows. "Er hangt iets dreigends over het tafereel. Een sluimerende agressie. Dat zit ook wel in mij: ik ben niet vaak boos, maar mijn hele lijf trilt wanneer ik ontplof. Mijn papa noemt me niet voor niets 'Explosiefje'. (lacht) Ik leef niet oppervlakkig, laat ik het zo stellen. Alle onmacht, liefde en woede in mij, zitten allemaal in de muziek van Tsar B. Ik zou een boek kunnen schrijven over alle gevoelens die opborrelen of tegen elkaar botsen, maar ik kán die emoties niet perfect onder woorden brengen. Daarom ben ik blij dat muziek redding brengt.

"Ik schrijf mijn muziek ook als een gek. Héél chaotisch. Ik ben dan een echte furie. Ik kan trouwens niéts langzaam doen: zelfs gewoon wandelen gaat mij niet af. Ik leef heel snel. Het nadeel is: je kunt daar miniatuur burn-outs van krijgen. Na zo'n manische creatieve fase loop ik soms dagenlang rond als een zombie. Dááraan moet ik nog leren werken."

Tsar B speelt onder meer op 4/5 in de AB in Brussel en op 28/5 op het Big Next Festival in Gent.


FOTOGRAAF: JEF BOES @ INITIALS LA ASSISTENT: ILLIAS TEIRLINCK STYLING: LISA LAPAUW MAKE-UP: INA LIBBRECHT HAAR: JASMIEN DIELTIENS

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234