Zondag 24/01/2021

BBQ met Freya Van den Bossche

'Een man moet in het huishouden voor mij maar twee dingen doen: de BBQ en naar het containerpark rijden. Maar goed, voor jullie maak ik een uitzondering.' De avond voordien heeft ze met collega's nog de polonaise gedanst bij schlagerzanger Christoff op de Gentse Feesten. 'Veel gekker moet het niet worden, nee, maar Gentenaars en hun feesten, dat is een mystieke band.'

De BBQ in het stadstuintje van haar honderd jaar oude huis is basic, zoals dat heet. En duidelijk ook al een tijdje niet meer gebruikt. "Eigenlijk is dit voor het eerst sinds we een jaar geleden hier naartoe verhuisd zijn. Altijd maar bezig dit huis stukje voor stukje te renoveren en op te knappen, dan blijft er niet zoveel tijd over. Al doe ik het wel graag, BBQ heeft toch altijd die sfeer van familie en vrienden erbij. En van de zomer, mijn lievelingsseizoen. Ik kan wel een paar weken romantisch uitkijken naar de herfst, het eerste dekentje in de sofa en de bladeren die beginnen vallen, maar dat duurt hooguit een paar weken, dan begin ik weer af te tellen naar het lengen van de dagen. De winter kan me gestolen worden, ik ben een licht- en warmtemens. En in de zomer zijn er Gentse Feesten, vlak bij de deur."

Ik heb nooit, denk ik, echt de charme begrepen van licht dronken mensen die van worstenkraam naar worstenkraam trekken.

"Hela, een beetje respect. Dat heet volks, en gelukkig doen we dat hier nog. We hebben een aantal jaren gehad dat de Feesten uit hun voegen begonnen te barsten. Steeds grotere namen, een toestroom die bijna onbeheersbaar werd, stemmen die opgingen om het betalend te maken. We zijn teruggekeerd naar de essentie: tien dagen lang iedereen toelaten om zich op zijn eigen manier zonder enige gêne te amuseren. Met theater, maar ook met schlagers, met jazz en met een goeie pita ertussendoor, ja. Geen tralala, ongedwongen, en gelukkig nog steeds gratis. Ik wil geen stad met afgesloten pleinen waar je entreegeld zou moeten betalen. Ik betaal graag voor een goed concert, maar dat zijn de Gentse Feesten niet, waar je vaak niet weet waar je begint, en soms nog minder waar je die avond geëindigd bent. (lacht)"

Gentse Feesten die Jan Becaus onverstoord 'Uw dikke ma' lieten zeggen in het laatavondjournaal.

"Ja, schitterend toch? (imiteert Becaus vlekkeloos) Ik lag plat. Fantastisch stuk trouwens, over de fans van de Gantoise. En dan kun je vandaar naar de puppetbuskers, naar Kapitein Winokio met de kinderen. Net dat de Feesten weigeren die opdeling tussen hoog en laag te maken, maakt ze zo fijn, want we hebben toch allemaal een beetje die twee kanten in ons?"

Wat is de Gentse identiteit eigenlijk?

"Daniël Termont is zowat de vleesgeworden Gentse identiteit. Het is een soort van contraire zijn, beetje eigenzinnig en koppig, de dingen zeggen die je denkt, en klinkt het niet, dan botst het. En we proberen overeen te komen met iedereen. Overal waar ik al in Gent gewoond heb, proberen mensen met elkaar op te schieten. Ze zijn trots ook, op de mosterd van Tierenteyn en het Gravensteen, op hun accent. Hoe ze zelf vorm proberen te geven aan die stad, ook de ambitie daarvoor hebben.

"Al is dat laatste niet typisch Gents meer. Als me de afgelopen tien, vijftien jaar, één ding opvalt, dan toch hoe zowat alle centrumsteden in het land een metamorfose hebben ondergaan, ambitie hebben getoond en veel aantrekkelijker zijn geworden. Neem nu de stadshal die we hebben gezet op het Braunplein: de N-VA vindt het een lelijke schaapsstal, ik vind het prachtig dat we het aandurven om tussen die oude torens een nieuw gebouw van architecturale topkwaliteit neer te zetten. Het is inmiddels geselecteerd voor de architectuurbiënnale van Venetië."

Die revival van de steden is er een beetje wereldwijd. De Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber pleitte onlangs zelfs voor een wereldregering van burgemeesters, omdat de stad overal het efficiëntste bestuursniveau blijkt.

"Ik heb het gelezen, en het is absoluut geen slecht idee. Er zijn geen politici die zo goed hun job kunnen doen als burgemeesters, dat is de echte stiel. Omdat je perfect aan twee kanten zit: als burgemeester van iet of wat stad ben je automatisch ook bezig met de grote politiek, je ziet er de effecten van op het terrein, en tegelijk ziet geen enkele andere politicus zo tastbaar de resultaten van zijn werk, en is zo dicht en aanspreekbaar. Mensen wandelen in en uit je kantoor, dat gebeurt nooit in een ministerieel kabinet, dat ze daar binnenwaaien met een klacht, een idee of een suggestie. Er wordt te weinig geluisterd naar onze burgemeesters, terwijl zij het best geplaatst zijn om te zien wat al dan niet werkt."

Mocht ik niet beter weten, ik zou zeggen dat ik iemand met ambitie hoor.

"Neen. Ik ben begonnen bij een burgemeester, Frank Beke. Ik heb heel veel met hem gedaan, en gezien hoe hij daarmee omging. Ik heb nooit van iemand meer geleerd dan van hem. En ook Daniël is ongelooflijk, zo dicht bij de mensen. Deze stad is super bestuurd, ik kan dat niet beter, en ik heb ook de ambitie niet. Ooit zal er een dag komen dat over de opvolging zal moeten worden gesproken, maar dat zal niet voor 2018 zijn."

Gesteld dat hij burgemeester zal blijven na oktober.

"Natuurlijk zal hij dat, en ik zeg dat met grote stelligheid, al was het maar omdat blijkbaar velen opperen dat het niet zo zal zijn. Het zal wél zo zijn: Gentenaars zijn trots op hun burgemeester."

Dat hij zin heeft, wordt niet betwist. De vraag is of er geen grote coalitie tegen hem komt, met bijvoorbeeld een sterke N-VA die de liberalen de sjerp voorhoudt.

"Ik ben daar niet zo bang van, omdat ik niet geloof dat er een reden is om op te houden met paars in Gent. We doen dat nu al 24 jaar zeer goed, er zit veel kameraadschap in die ploeg, wat in de politiek vaak al het halve werk is. Er zal zeker nog een hartig woordje moeten worden gepraat over een aantal thema's. Over mobiliteit verschillen Open Vld en sp.a-Groen het sterkst van mening, maar voor de rest zijn wij drie de enige positieve partijen, die met deze stad vooruit willen. Siegfried Bracke heeft al twee dingen gezegd in de campagne: dat hij niet wil besturen met Termont en dat hij een kwart van de stadsambtenaren buiten wil. Daarnaast lees ik in zijn programma dat de stad te veel aandacht besteedt aan antidiscriminatieprogramma's. Zeer positief, allemaal. Nee, een bestuur met de N-VA hier stuurt Gent terug een stuk het verleden in."

Heeft niemand u dan verteld dat het Vlaams-nationalisme de toekomst is?

"(lacht) Proef ik daar een zekere ironie? Kijk, de gamba's zijn klaar."

Hebt u de keuze van Bracke inmiddels al kunnen plaatsen?

"Ik kan erin komen dat mensen evolueren, van mening veranderen. Dat kan, mensen verlaten hun idealen soms voor andere. Het is alleen jammer dat hij het nodig vindt exclusieven te stellen. Dat is zo de ijver van de bekeerling die te allen prijze wil bewijzen dat hij zijn nieuwe kerk trouw is en de oude afzweert. Mocht hij met enige openheid naar ons zijn blijven kijken, dan had ik dat gezonder gevonden. Gentenaars hebben van nature trouwens de neiging om meer te zoeken naar wat hen bindt dan naar wat hen scheidt."

Als u ooit werkloos wordt, kunt u nog altijd waarzegster worden. In februari twitterde u als eerste dat de witte konijnen van de N-VA vrij zwart bleken te zijn.

"Mij viel dat toen op, ja. Het begonnen er toen al veel te worden, en dat gebeurde redelijk geruisloos, bovendien. Toen een groep CD&V'ers naar de VLD ging, of toen Spiritisten en Groenen naar ons kwamen, was dat wel voer voor een publiek debat, en nu bleef het oorverdovend stil. Nochtans heeft dat wel politieke betekenis: met name dat de ontvangende partij openstaat voor die mandatarissen en hun ideeën, en omgekeerd dat de nieuwkomers weten dat ze een huis gaan vinden voor hun ideeën. Dat is toch relevant, zoveel binnenkomers van een partij die veroordeeld is voor racisme?

"Je kunt het op twee manieren bekijken: ofwel heeft de N-VA het Vlaams Belang klein gekregen, de kiezers en de mandatarissen weggehaald, en dan heb je een winst voor de democratie, op voorwaarde dat ze ook oprecht tot inkeer zijn gekomen en dat racistische gedachtegoed achter zich hebben gelaten. Ik hoop oprecht dat dat het geval is. Maar het alternatief is de angst die Patrick Dewael verwoordde: dat ze hun ideeën niet veranderd hebben, maar nu de opportuniteit zien om die te gaan verspreiden in een grote partij die ook bestuursverantwoordelijkheid draagt. Dan is er reden tot bezorgdheid, tot angst zelfs. Pas als we zien wat die mensen binnen de N-VA gaan doen, zullen we dat kunnen beoordelen. Maar het is wel legitiem om daar bezorgd over te zijn, en je kunt alvast niet zeggen dat de N-VA veel moeite heeft gedaan om die bezorgdheid weg te nemen. Het argument dat ook voormalige terroristen staatsleiders geworden zijn, vond ik meer cynisch dan overtuigend."

Anderzijds: Bart De Wever, die uit een VMO-nest komt en de ranzige kantjes van de Vlaamse beweging beter kent dan wie ook, heeft al bij herhaling - en ik denk oprecht - gezegd dat zijn grote ambitie net is om het Vlaams-nationalisme weer uit de handen van het Vlaams Belang te halen.

"Ik hoop dat hij daarin slaagt, en ik zal de eerste zijn om hem daarvoor te feliciteren. Als dat binnen een paar jaar het resultaat is, chapeau. Maar ik zal wachten met die felicitaties tot ik er zeker van ben dat hij daarvoor niet de N-VA tot een soort afgezwakte versie van het Vlaams Belang heeft moeten maken. Want als dat de prijs is die hij wil betalen, vind ik die veel en veel te hoog. Ik bemoei me niet vaak met andere partijen, dat moeten de voorzitters maar doen, en geen vakminister. Maar ik ben ook maar een mens, soms heb ik iets in mijn kop en moet dat er even uit. (lacht) Ik ben niet uit op een vendetta met die partij, nogmaals, er zitten daar behoorlijk wat mensen bij met wie ik het best kan vinden, maar deze observatie mocht toch wel even gemaakt worden.

"De N-VA is bijzonder sterk in het verzamelen van de onvrede, en iedereen heeft wel iets om ontevreden over te zijn. Dat slaat aan, maar op termijn is het ook gevaarlijk. Want georganiseerde malcontentheid is achteraf niet zo makkelijk weg te nemen. Er zijn voor een bestuurder maar zoveel oplossingen te bedenken voor een probleem, en is het gewoon onmogelijk om altijd iedereen tevreden te houden. Ze zullen daar vroeg of laat zichzelf tegenkomen. Surfen op het ongenoegen lukt een tijd, maar blijft niet duren."

Uw vrienden bij de N-VA zijn ongetwijfeld uw collega's-ministers, want we weten dat de Vlaamse regering een zeer hechte vriendenclub is.

"Is het geen tijd voor dat stukje varkensvlees nu? (lacht) Wel, ook al gelooft niemand het blijkbaar, er is niet eens zoveel ruzie. En ik kan vergelijken, want ik heb de decibels, het geschreeuw en het gescheld binnen de federale regering ooit meegemaakt, al heeft die zuiderse ambiance ook haar aangename kanten. In vergelijking is het bij ons peis en vree. Dat komt ook omdat het op Vlaams niveau een stuk zakelijker is, meer over dossiers gaat dan over ideologie. Maar dat hoeft niet te betekenen dat er geen meningsverschillen mogen en kunnen zijn. Als die er niet waren, zouden we toch allemaal in dezelfde partij zitten? De vraag is of je dat publiek moet maken of zedig moet zwijgen. Ik hou wel van transparantie, van duidelijk maken wie waarvoor staat, op voorwaarde dat zoiets een oplossing niet in de weg staat. Wij denken nu eenmaal anders over shoppingcentra, wij zien mensen liever winkelen in de binnenstad. Mag dat nog? Het baadt iets te snel in de sfeer van kletterende ruzie, terwijl je ook met respect voor elkaar van mening kunt verschillen."

Maar politiek als georganiseerd meningsverschil is blijkbaar een vies woord geworden.

"Dat is het erge, ja. Veel zit in taal. Ik verschilde ooit eens van mening met Fientje Moerman over een telecomdossier, waar we allebei bevoegd voor waren. Toen had jouw krant het over een 'sacochengevecht'. Nee, we hadden gewoon een andere mening. En mogen we daarna uitleggen waarom we tot een compromis zijn gekomen? Van mening verschillen en oplossingen vinden is in een democratie de essentie van samen besturen. Trouwens: verschil je niet van mening, dan krijg je van de weeromstuit het verwijt dat mensen het verschil niet meer zien tussen de partijen, dat het allemaal één pot nat is. Zo wordt het wel moeilijk, natuurlijk. Een beetje meer debat zou af en toe ook mogen, zonder dat daar meteen heel emotionele 'oorlog-' of 'boksmatch'-metaforen voor moeten worden bovengehaald.

"Ik kan trouwens van nature niet goed tegen conflicten. Niet met huisgenoten, niet met vrienden, en ook niet met collega's. Beetje een handicap voor een politicus, moet ik toegeven. (lacht) Ik zoek altijd onmiddellijk de harmonie, ik wil altijd het evenwicht herstellen als het even begint te wankelen."

Willem (Wallyn, haar partner, YD): "Ik moet maar even boos kijken en ik krijg thuis al mijn zin. (lacht)"

Dus als Kris Peeters....

"(schatert) Vergeet het, zo harmoniezoekend ben ik nu ook weer niet."

Gelukkig maar, want het kan een hondsbrutale stiel zijn. Kijk wat Caroline Gennez overkomen is.

"Juist. Ik heb ook een tijdje op de achtergrond gestaan, tot Caroline me vroeg Vlaams minister te worden. Dat hoeft niet noodzakelijk slecht te zijn, even in de luwte werken om daarna, als ze dat zelf wil, terug te keren. Ik heb het ook meegemaakt, in mijn eerste periode: heel hard werken, alles geven voor je partij, en wat je terugkreeg was... niet helemaal wat je had gehoopt. Caroline heeft dat nu ook, ik weet hoe ze zich voelt. Je moet daar mentaal sterk voor zijn, maar dat is ze ook. Als je ziet wat ze in die vier jaar voorzitterschap allemaal op haar dak heeft gekregen..."

Het volle gewicht van Louis Tobback...

"... bijvoorbeeld (lacht). En toch voortdoen en doorbijten, toch dat communautair akkoord oneindig lang mee blijven forceren, zonder te weten wat een paar dagen later je toekomst zal zijn. Dat is mentaal sterk. En als ze dat toen heeft gekund, kan ze dat in de toekomst ook nog."

Anderen als Frank Vandenbroucke, Inge Vervotte of Sven Gatz houden het dan wel voor bekeken.

"En gelijk hebben ze. Ik vind het een meerwaarde wanneer mensen de stap kunnen zetten naar de politiek, maar ook wanneer politici naar een andere wereld gaan. Je moet ook niet uit gewoonte politicus blijven als je een mooie uitdaging ziet. Ik zal ook moeten werken tot mijn 65ste, tegen dan misschien al langer, maar ik ga geen veertig jaar aan een stuk aan politiek doen."

Zeg nu niet dat u vermogensbeheerder en bankier wordt...

"(lacht) Ik ben mijn broeders hoeder niet, en dus ook niet die van mijn vader. En nee, dat is mijn ambitie absoluut niet. Hij is altijd nogal zichzelf geweest, mijn vader, om het met een understatement te zeggen. Een volwassen partij moet kunnen aanvaarden dat wanneer mensen stoppen met politiek ze hun eigen keuzes maken en geen verantwoording verschuldigd zijn aan die partij. Ik ben ook niemand verantwoording voor mijn vader verschuldigd. Hij is de enige die in de spiegel moet kijken.

"Maar wat me wel stoort is de stelling dat rijkdom niet verenigbaar is met socialisme. Hoe ga je herverdelen als wie meer heeft niet wil delen met wie minder heeft? Socialisten hebben bij uitstek rijken nodig, ik kan dus alleen maar hopen dat mensen die meer gaan verdienen ook socialist blijven. Hoe egoïs- tisch zou ik zijn wanneer ik op het moment dat ik er alleen voor stond met mijn dochter en een beginnersloon had, socialist was, en het nu als minister niet meer zou zijn? Wat is dat nu? Ik moet mijn idealen toch niet aanpassen aan wat mij persoonlijk het beste zou uitkomen? Dus betaal ik met plezier veel belastingen."

Wat vindt u overigens van de biefstuk? Een stukje Rubia Gallega, Spaanse runderen die pas na zeven jaar geslacht worden, onze blauwwitte stiertjes gaan al na twee jaar onder het mes. Daarom hebben ze veel vetadering in de spieren, en dat geeft meer smaak.

"Iedere dag leren we iets bij. Zo bleu chaud is hij echt niet te doen."

Mag ik het nog even over uw metamorfose hebben? Vandaag staat u meer in De Tijd, in uw eerste periode meer in Dag Allemaal.

"Ik ben nog altijd dezelfde, denk ik. Maar ik ga niet ontkennen dat ik me nu beter in mijn vel voel. In het begin van je carrière is de behoefte aan veel, liefst positieve, aandacht groot, al was het maar om je onzekerheid te compenseren. Maar snel zie je daar de schaduwkant van, in mijn geval zelfs de donkere kant. Ik doe het nu tien jaar, die ervaring speelt ook, je laat je niet meer zo snel gek maken. Wat ik nu doe is ook resultaatgerichter, wie minder in de kijker loopt, maakt makkelijker overeenkomsten. Ik heb destijds misschien meer van mezelf prijsgegeven dan ik had moeten doen, het overkwam me ook zonder dat ik er erg in had. Ik heb nooit geprobeerd om mijn imago te maken, als 25-jarige lukt je dat ook niet, het wordt je opgekleefd. Ik ben wel voorzichtiger geworden. Niet dat ik een pantser rond me heen heb opgetrokken, want een dikkere huid maakt je ook ongevoeliger, en dat wil ik niet worden. Dus moet je zorgen de risico's te beperken, je privéleven meer afschermen, leren relativeren, niet meer de behoefte hebben om het oog van de storm op te zoeken, maar integendeel in de luwte dingen proberen te realiseren. En kijk, vroeg of laat wordt dat dan toch opgemerkt.

"Je vraagt me of ik het anders zou aanpakken als ik het kon overdoen. Ik kan alleen maar zeggen wat ik aan Mathias De Clercq heb gezegd: blijf lang genoeg in Gent, bereid je voor eer je naar het nationale niveau gaat. Plan je carrière in je eigen tempo. Ik was in 2001 schepen en twee jaar later minister. In de politiek ben je niet altijd meester over je eigen loopbaan.

"Wat ook helpt is dat ik er een punt van heb gemaakt een evenwicht te zoeken tussen mijn gezin en mijn job. Het klinkt misschien wat conservatief, maar voor mij is dit gezin de basis van alles. Ik zal niets doen wat dat in gevaar zou kunnen brengen. Dat is een heel bewuste keuze geweest. Dus moet je kiezen. Want als je én je job goed wilt doen, én je wilt ook mama en partner zijn, dan heb je geen tijd om ook nog zeventien recepties af te dweilen. Sorry, dat lukt me niet, ik moet ook inkopen doen, eten klaarmaken, wassen. En er zijn gewoon, voor de heel gewone dingen. Je ouders mogen dan al erg boeiende mensen zijn, als je ze te weinig ziet, heb je daar niet zoveel aan."

Doet u zelf de was? Nee toch?

"Ja, op zondagnamiddag. En 's avonds kijken we dan naar House M.D., en bezet ik de helft van de bank met mijn wasgoed dat ik begin op te vouwen. Want op een of andere manier kan ik niet gewoon lui zitten kijken zonder me schuldig te voelen (lacht). Dat recht op luiheid, daar moet ik echt eens werk van gaan maken."

---

Twee uur na de barbecue stuurde Freya Van den Bossche volgend Twitterbericht de wereld in:

@freyabos

Note to self: de bbq niet verplaatsen als de kolen nog warm zijn. http://pic.twitter.com/Z5EZBMDT

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234