Donderdag 06/05/2021

BBC veroordeeld voor racistisch taalgebruik Top Gear-presentator Jeremy Clarkson

Jeremy Clarkson (rechts) en copresentator Richard Hammond tijdens de Birma-uitzending. Beeld Screenshot YouTube
Jeremy Clarkson (rechts) en copresentator Richard Hammond tijdens de Birma-uitzending.Beeld Screenshot YouTube

De BBC is door de Britse mediaregulator veroordeeld voor het gebruik van de racistische term 'slope'. Het was presentator en enfant terrible Jeremy Clarkson die ermee verwees naar een Aziaat in een aflevering van het populaire autoprogramma Top Gear.

De term 'slope' is niet enkel Engels voor 'helling', maar - vooral in de VS en Australië - ook een pejoratieve term voor een persoon van Aziatische afkomst, meestal uit Vietnam of China. In het Nederlands zou het woord vertaald kunnen worden als 'spleetoog'.

Clarkson gebruikt de term in de Birma-special van 'Top Gear' die in maart van dit jaar werd uitgezonden. Na de opdracht een brug te bouwen over de Kwai-rivier aanschouwde de presentator de brug samen met collega Richard Hammond en liet hij zich ontvallen: "There's a slope on it" ("Er zit een helling op", maar ook "Er staat een spleetoog op"). Hammond beantwoordde het woordgrapje met: "Je hebt gelijk, ze is duidelijk hoger aan die kant." Bij een volgend beeld zegt Clarkson nog eens: "We lieten (the slope) links liggen en gaan meteen over naar de openingsceremonie".

De Britse mediaregulator Ofcom oordeelt nu dat Clarkson met opzet een "pejoratieve raciale term gebruikt om te verwijzen naar een Aziaat en daardoor zonder reden ophef heeft veroorzaakt en de uitzendregels heeft geschonden". Nochtans had de BBC aangevoerd dat het ging om een "onschuldig en grappig woordspel". Dat argument werd van tafel geveegd.

Want, ook al is Ofcom zich ervan bewust dat er in Top Gear wel vaker grappen worden gemaakt over bepaalde bevolkingsgroepen en "kunnen de vaste kijkers hun verwachtingen daaraan aanpassen, (...) kan het woord 'slope' beledigend zijn voor zowel personen van Aziatische afkomst als voor een breder publiek". Volgens de regulator stond de term ook in het script en hadden de producers tijd genoeg om het gebruik van het woord te onderzoeken en de uitzending aan te passen.

"Casual racism"
Ofcom startte een onderzoek na twee officiële klachten, onder andere van de Brits-Indiase actrice Somi Guha. Zij hekelde de "alledaagsheid" waarmee Clarkson het woord gebruikte en noemde het "casual racism". Ook op de sociale media zorgde de passage al tijdens de uitzending zelf voor ophef, waarna de Top Gear-producers zich zelf al excuseerden tegenover iedereen die zich door de grap beledigd voelde. Clarkson zelf reageerde dan weer in zijn eigenste stijl op zijn twitteraccount:

Brokkenparcours
Het is niet de eerste keer dat het enfant terrible van de BBC in opspraak komt. Clarkson lijkt een abonnement te hebben op straffe en beledigende grappen die niet iedereen kan smaken maar tegelijkertijd wel een van de redenen voor zijn populariteit en halve cultstatus vormen. Zo noemde hij de voormalige Britse premier Gordon Brown ooit een "eenogige Schotse idioot", omschreef hij een Mexiaanse sportwagen - met tegelijkertijd een verwijzing naar de Mexicaanse volksaard - als "lui, lamlending, winderig en al slapend en leunend tegen een hek kijkend naar een cactus terwijl ze een deken met een gat in het midden als jas gebruiken". Dat laatste leverde hem de banbliksems van de Mexicaanse ambassadeur op.

Eerder dit jaar dook dan weer een filmpje op waarin Clarkson het n-woord gebruikte in het riedeltje 'iene, miene, mutte'. De presentator kreeg naar eigen zeggen toen een laatste waarschuwing van de BBC. "De BBC heeft me laten weten dat als ik nog een kwetsende opmerking maak, waar of wanneer ook, ik word ontslagen", schreef hij zelf in zijn column in de tabloid The Sun. Dat incident dateert echter al van na de Birma-uitzending waarover de mediaregulator vandaag heeft geoordeeld.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234