Donderdag 24/10/2019

'Bazart is wél goed'

De één laat het Wevelgems weergalmen tussen Ploegsteert en Calais, de ander kuiste zijn dialect uit de Seefhoek op. Toch bindt Wannes Cappelle (37) en Johannes Faes (32) meer dan een nominatie in twee categorieën van de MIA's van donderdag. Boosheid, bijvoorbeeld. 'Zwijgen is geen optie meer.'

Johannes Faes, alias Tourist LeMC, en Wannes Cappelle van Het Zesde Metaal wonen allebei in de Koekenstad. Wanneer we beiden ontmoeten in een Antwerps volkscafé, valt ook meteen een andere gelijkenis op: zelden zulke bedeesde frontmannen gezien. Geen spatje eigenwaan, geen flikkering star quality. Vooral Faes houdt zijn bijdrages het liefst kort, bondig en bescheiden.

Zelfs wanneer Cappelle grinnikend een filmpje uit De ideale wereld laat zien aan Faes. In een hilarisch filmpje haalt Tom Borremans 'En route' door de mangel. Wannes Cappelle moet zijn smartphone bovenhalen om het bewuste clipje te tonen. Faes reageert laconiek. "Grappig. Ik kijk duidelijk te weinig tv, want ik wist hier niets van. In Tegen de sterren op hebben ze me blijkbaar ook al eens geparodieerd. Of ik daar de humor van inzie? Tuurlijk. Het doet me plezier dat ze mijn muziek gebruiken."

Cappelle: "Je moet ook wel enig gevoel voor zelfrelativering hebben als je op een podium staat. Al moet ik toegeven dat kritiek me veel dieper raakt dan ik wil. Een negatieve recensie in de krant of een gemene tweet kan me erg onrustig maken. Ik zit om die reden ook niet langer op Twitter: alle nuance ontbreekt daar. Het gaat 'm vaak alleen maar om modder gooien.

"Toen 'Ploegsteert' bovenaan belandde in 100 op 1, las ik ook best wel veel negatieve reacties. Daar kon ik wel mee om, want zelf vond ik het ook vrij gênant dat we van Jacques Brel hadden gewonnen. Maar toen las ik dat iemand schreef hoe Brel zich verhoudt tot Het Zesde Metaal als Het Hof van Cleve tot McDonald's. Godverdomme zeg! Ik betrapte mezelf erop dat ik twee dagen later nog op een antwoord zat te broeden."

Faes: "Ik geef het ook niet graag toe, maar dat soort reacties steekt inderdaad. Gelukkig heb ik voorlopig nog niet vaak iets negatiefs moeten lezen. Af en toe heb ik de behoefte om op sociale media te reageren, maar ik neem me altijd voor om overal buiten te blijven."

Straks gaan jullie misschien nog over tot een catfight. Jullie zijn aan elkaar gewaagd in twee categorieën op de MIA's. Welke nominaties vinden jullie het belangrijkst?

Wannes Cappelle: "Als ik zou mogen kiezen, was ik dit jaar liever als groep genomineerd geweest voor de categorie 'Auteur/componist', want Calais (2016) is écht een groepsplaat geworden. Met Ploegsteert (2012) zijn we voordien ooit één keer genomineerd geweest, en met Nie voe kinders (2014) twee keer. Nooit iets gewonnen. Ik hoop dan ook niet te veel. De concurrentie is best wel moordend."

Johannes Faes: "Mijn pronostiek? Volgens mij gaat Bazart met de meeste MIA's lopen. En laat dat nu nét de groep zijn waarmee wij vaak moeten wedijveren. (grinnikt) Volgens mij gaan die met alles aan de haal. Maar het is hen gegund, hè. Ik vind het mooi wat zij doen."

Om hen even bij dit gesprek te betrekken: jullie brengen alle drie Nederlandstalige pop, maar kiezen elk succesvol voor een ander patois. Dat is du jamais entendu in de belpop.

Faes: "Het voelt een beetje aan als de jaren 90, toen Noordkaap, Gorki en De Mens een hoge vlucht namen. Bazart kan ik trouwens oprecht erg smaken. Ze hebben zo'n opvallend andere sound. Vind jij hen niet goed, misschien?"

Ik ben oprecht fan. Maar ik merk ook dat heel wat andere artiesten nogal laatdunkend over hen doen.

Cappelle: "Het is gemakkelijk om jaloers te zijn op hun succes, of om te zeggen dat het veel te snel gaat voor een band. Dat is spijtig.

"Ik vind het tof dat ze in het Nederlands iets doen wat nooit eerder is gebeurd. Je kunt een link trekken met Engelse bands, maar in ons taalgebied bewandelen ze onbetreden paden. Dat was trouwens ook altijd al onze bedoeling met Het Zesde Metaal. In het begin waren we bijzonder schuw om de stempel van de kleinkunst opgedrukt te krijgen, waardoor we in andere richtingen gingen zoeken."

Is dat niet wat jullie drieën bindt? Vergelijkingen snijden zelden hout. Tourist LeMC is veel meer dan de nieuwe Wannes Van de Velde, Wannes Cappelle maakt andere muziek dan Willem Vermandere met wie hij indertijd al eens vergeleken werd...

Cappelle: "Dat klopt. Tourist en Bazart hebben een frisse wind door het genre laten waaien. Het gaat 'm niet alleen om de taal bij ons: de songs moeten in elke andere taal ook bestaansrecht kunnen afdwingen. Zo wilde ik zeker nooit het cliché worden van de artiest met de gitaar die liedjes schrijft die ze in de les godsdienst laten horen.

"Vroeger werd Nederlandstalige muziek ook echt als een categorie apart beschouwd. Dat is het nog altijd bij de MIA's natuurlijk (lacht), maar ik merk wel dat de acts een muzikale inhaalbeweging hebben gemaakt. Je voelt dat je die acts niet meer op nichefestivals moet gaan bekijken."

Faes: "Ik word dan weer liever volkszanger dan hiphopper genoemd. In tegenstelling tot Wannes ben ik zelfs net de kleinkunst gaan opzoeken. Al bleef ik wel steeds met beide voeten in de hiphop staan. Ik denk dat het heel moeilijk is om mij in een of ander hoekje te plaatsen. Dat is net het leuke aan Nederlandstalige muziek vandaag: het lijkt wel alsof iedere artiest in de moedertaal over alle grenzen heen kijkt, en doet alsof het altijd zo is geweest."

Inne Eysermans van Amatorski deed onlangs haar beklag over de blanke, mannelijke MIA's. Had ze een punt?

Cappelle: "Ja, want dat valt mij ook al enkele jaren op. Ik vraag me alleen af hoe zoiets komt. Misschien is het wel de afspiegeling van een breder maatschappelijk probleem: dat je als vrouw veel harder moet knokken om op gelijke hoogte met een man te belanden. Maar ik weet niet of ik wel recht van spreken heb. Het Zesde Metaal heeft zelf ooit nog twee vrouwen in de rangen gehad, maar nu is het ook een 'mannenclubje' geworden. (lacht)

"Het is een problematiek waar ik erg bewust van probeer te blijven. Als scenarioschrijver voor Bevergem merkte ik bijvoorbeeld dat ik vrouwen vergat een serieuze rol te geven. Ze werden in het verhaal meestal ingeschreven als 'liefje van X'."

Je bent absoluut geen macho, maar geef toe: dat klinkt écht wel fout.

Cappelle: "Straffer nog: ik was met mijn eigen vrouw - een rasechte feministe - aan het schrijven, en ook zij betrapte zichzelf erop dat ze alle rollen automatisch aan een man gaf. Het zit kennelijk diep ingeworteld in ons onderbewustzijn."

Faes: "Heeft Inne eigenlijk alternatieven geboden? Ik vind het namelijk ook een onmogelijke discussie. Wie moet er volgens haar wegvallen, wanneer je nieuwe namen introduceert?

"Wat me anderzijds verbaast, is dat ik er tot dit eigenste ogenblik niet eens bij stilstond dat er zo weinig kleur in de lijst te bespeuren is. Toch is dat iets wat me bezighoudt op alle andere niveaus: op de televisie, bij de politie... Maar in mijn eigen wereld valt dat dus kennelijk niet zo snel op. Het is daarom wel goed dat iemand me daarop wijst."

Bert Dockx van Flying Horseman vertelde me een paar jaar geleden dat de MIA's geen staalkaart voorleggen van de beste muzikanten in ons land. 'Het is een rare mix van een populariteitspoll en een muziekwedstrijd.' Heeft hij gelijk?

Faes: "Het is wél de belangrijkste muzikale jury van het land."

Cappelle: "Wat Bert zegt, klopt. Maar het doel van de MIA's is niet om de kijker kennis te laten maken met het nieuwste, obscure snoepje. Het is geen ontdekkingswedstrijd, hè. Het is eerder een bevestiging voor groepen die al doorgebroken zijn. Vroeger stond ik ook aan de zijlijn te mokken omdat alleen de populaire groepen aan bod kwamen. En plots word je dan zélf genomineerd. (lacht) Ik juich de MIA's sowieso toe omdat het de muziekwereld onder de aandacht brengt, en omdat het de uitgelezen kans is voor muzikanten om eens met elkaar te praten."

In de jaren 70 en 80 had je De Strangers die in het Antwerps zongen, maar dat was het zo'n beetje. Eind december stonden drie liedjes in het dialect in de Vlaamse Ultratop 10: jullie beiden en Van Echelpoel. Vreemd dat dialectpop zo'n hoge vlucht neemt, terwijl jongeren steeds keuriger spreken.

Faes: "Ik kom uit de Seefhoek, maar écht plat klinkt mijn dialect ook niet. Het is de zoveelste generatie van het Antwerps, dat ook vier vijfde van 't Stad spreekt. Waarom dialect voor mij de juiste keuze was? Ik voel me gewoon comfortabel in de taal waarin ik spreek, dus zing ik in diezelfde taal."

Wannes, je spreekt nu keurig Nederlands, maar ik kan me niet voorstellen dat je zo zou zingen.

Cappelle: "Nee, dat zou onecht en gekunsteld overkomen. Ik heb onlangs geprobeerd om 'Daar gaat ze' van Clouseau in het Algemeen Nederlands te zingen, tijdens de Radio 1 Sessies. Dat werkte écht niet. Tijdens de repetities liet Koen (Wauters, GVA) zelfs subtiel vallen dat ik me de song misschien meer eigen moest maken. Ik heb dan vlak voor de uitzending zitten schaven aan de West-Vlaamse vertaling, tot het iets moois is geworden. Als ik het nu opnieuw hoor, ben ik écht tevreden. Ik slaag er gewoon niet in om helemaal mezelf te zijn in het Nederlands."

In toneel-Nederlands kun je geen grappen maken, zei Bart Vanneste alias Freddy De Vadder. Geldt dat ook voor jullie muziek? Zou het AN de doodsteek geven aan jullie songs?

Faes: "Ik denk dat ik al intensief lessen zou moeten volgen om van die Antwerpse 'a' af te raken. (lacht) Wat ik wel merk, is dat ik bij iets meer spirituele onderwerpen automatisch in een meer gekuiste versie begin te rappen en te schrijven."

Cappelle: "Het Nederlands is een tweesnijdend zwaard. Gorki kwam weg met liedjes in het keurig Nederlands, maar dat is niet voor iedereen weggelegd. Ik ben bijvoorbeeld altijd een grote fan geweest van de liedjes van Wim De Craene, maar ik knap af op dat maniëristische Nederlands. Je voelt dat hij zelf met die taal worstelde."

Faes: "Het moet authentiek overkomen: dan haken mensen in. Ik toer al anderhalf jaar in Nederland, en af en toe moet je stevig trekken en duwen bij dat publiek. Maar eens je hen mee krijgt, reageren die even uitbundig als hier."

Cappelle: "Begrijpen die alles wat je zingt? Ik snap alleszins niet elk woord bij jou."

Faes: "Dat hoeft ook niet. Zelfs in het Antwerpse begrijpt niet iedereen elk woord dat ik zing. Wat ik wel spijtig vind, is dat Wallonië voorlopig niet mee wil. Jammer, want ik trek graag naar het zuiden. Geeft meteen een vakantiegevoel." (lacht)

Johannes, de aanslagen op 22 maart in Brussel leverden jou indirect een hit op: de single 'Horizon' groeide uit tot een teken van hoop. Wringt het niet dat je zo'n grote hit scoorde tegen de achtergrond van een van de donkerste dagen in de Belgische geschiedenis?

Faes (zucht): "Dat gaf een heel dubbel gevoel. Je wilt natuurlijk geen succes hebben op het graf van een ander. Ik heb ook geen idee wat die song gedaan zou hebben als hij niet was gerecupereerd door die gebeurtenis. Maar wat ik wel heb opgevangen, is dat de song zoveel gespeeld werd omdat mensen er troost uit putten. Daar kan ik vrede mee nemen."

Cappelle (gegeneerd): "Ik heb natuurlijk wél een succes gescoord op het graf van iemand anders met 'Ploegsteert' (over wielrenner Frank Vandenbroucke, GVA). Maar ik begrijp Johannes, omdat heel wat mensen me ook vertelden dat mijn eerbetoon troost bood. Anderzijds zou ik die song meteen willen opgeven, als Frank op die manier zou kunnen terugkomen. Weet je wat raar is? Soms gaan songs een eigen leven leiden, van de schrijftafel naar een klassieker waar je niets meer aan te zeggen hebt. We kunnen het niet maken om 'Ploegsteert' niét te spelen tijdens concerten. Of we nu willen of niet."

Met Calais heeft Het Zesde Metaal zijn meest politieke plaat tot nu gemaakt. Is het hoog tijd geworden dat artiesten opnieuw maatschappelijk geëngageerde kunst maken?

Cappelle: "Er moest me gewoon veel van de lever, en ik had weinig keuze: als ik niets met mijn kwaadheid had aangevangen, dan had ik het gevoel gekregen dat ik oneerlijk was geweest tegenover mezelf.

"Onze generatie heeft lange tijd weinig gehad om verontwaardigd over te zijn. Er heerste een sfeer van berusting omdat het allemaal wel goed liep. De laatste jaren is het op bepaalde vlakken zo gortig geworden dat zwijgen geen optie meer is. Maar ik wilde wél dat mijn statements enige eeuwigheidswaarde hadden: ik mocht niet zomaar wat meninkjes spuien. Het moest diéper gaan."

Faes: "Dat is een moeilijke balans, waar ik zelf ook mee worstel. Je kunt voortdurend kwaad zijn, maar dat helpt je muziek niet noodzakelijk vooruit."

Eerder dan kwaadheid speelt desillusie op Calais.

Cappelle: "Ik heb dat er eerlijk gezegd nog zo veel mogelijk proberen uit te krijgen. Ik vocht tegen de wanhoop en de ontgoocheling. Zelfs in 'Naar de wuppe' hoor je dat in mijn sarcasme, hoewel die song net bedoeld was om de zware toon van de plaat lichter te maken."

Faes: "Ik herken dat goed. Ik zou mezelf vandaag eerder een pessimist of fatalist noemen. Ik zie de toekomst echt niet rooskleurig in."

Toch zing je in 'Horizon': 'Heb vertrouwen in de mensheid/Nen optimist zegt 't ga beter als ooit'.

Faes: "Dat gaat voor alle duidelijkheid niét over mezelf. Wat ik vertel, is dat de donkere middeleeuwen dan wel achter ons liggen, maar dat dit niet goedpraat wat er vandaag allemaal fout loopt. Als de wereld een dorp is, staat de helft van dat dorp in lichterlaaie. Honderd jaar geleden wist niemand wat er aan de andere kant van dat dorp gebeurde, maar vandaag kun je dat niet meer zeggen. Dan ben je een hypocriet."

Je houdt nu een vlammend betoog, maar in je songs predik je eerder een fluwelen revolutie.

Faes: "Je kunt voortdurend op de barricades willen springen, omdat je kwaad bent op iemand of iets. Maar volgens mij ligt de sleutel tot verandering bij jezelf. Je moet op de innerlijke barricade springen. Dat is toch wat ik doe in mijn songs."

Je zei daarnet dat je de toekomst donker inschat. Voel je je dan schuldig omdat je een medeplichtige hebt gemaakt? Vorig jaar werd je vader.

Faes: "Ik heb lang met die gedachte geworsteld. Waarom zou ik in godsnaam aan kinderen beginnen in een wereld waar zo veel fout gaat? Tot een vriend me vertelde: 'Als je het leven geen kans geeft, geef je de wereld helemaal geen kans.' Dat is inderdaad zo: je moet zelf een sprankeltje licht proberen te brengen. Het wereldnieuws is een hopeloze zaak, maar je moet je dan maar vastklampen aan de hoop dat 'den Antwerp' volgend jaar naar eerste klasse verhuist, hè." (glimlacht)

Cappelle: "Sinds ik alles van me afgeschreven heb op Calais, probeer ik te focussen op het goede. Dat moét, anders word je gek van zo'n Trump die alles onverhuld en onbeschroomd naar de kloten helpt. Voor mij is de vrouwenmars, waarbij een half miljoen mensen op straat kwam, van veel groter belang. Zoiets stemt mij echt hoopvol. Het positieve kan best de bovenhand halen. Klinkt dat wat naïef? Misschien. Maar als je dat niet gelooft, is het allemaal écht naar de wuppe."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234