Zaterdag 06/03/2021

Bayani Fernando

n Metro Manila

Met een natte doek en roze verf ten strijde tegen de chaos

Carlos H. Conde

Ze noemen hem een tiran, een dictator, een hedendaagse Hitler, een elitaire regent - verrassende scheldnamen voor een man die roze als lievelingskleur heeft. Bayani Fernando, de president van de Metro Manila Development Authority, zegt dat het hem niet stoort.

Fernando (58) heeft 'superburgemeester' van de zeventien grote en kleine steden die samen Metro Manila vormen de leiding over een megalopolis van meer dan 13 miljoen mensen, een van de lawaaierigste, drukste en vuilste steden van de planeet. De metropool beslaat ruim 630 vierkante kilometer en is berucht om de verkeersellende. Chauffeurs zigzaggen rond straatventers en concurreren met de alomtegenwoordige jeepneys, de kleurige busjes (verbouwde militaire jeeps uit de Tweede Wereldoorlog).

Straatcriminaliteit is alomtegenwoordig. Een groot gedeelte van de bevolking woont in sloppenwijken of op het trottoir. Tienduizenden mensen leven van de 6.700 ton vuilnis die de stad dagelijks produceert. Elke dag verdwijnt 1.500 ton afval in kreken, rivieren en de baai van Manila die nu zo erg stinkt dat weinig mensen nog naar de beroemde zonsondergang gaan kijken. Overstromingen als gevolg van afval dat de waterwegen verstopt zijn dagelijkse kost.

Toch zijn veel mensen het erover eens dat Manila erop vooruitgaat. De vuilnisomhaling is efficiënter geworden en de overheid doet haar best om de waterwegen en de riolering schoon te maken. In veel wijken is het verkeer nog een hel, maar de grote verkeersaders en de snelwegen zijn minder chaotisch geworden. Fernando heeft de bussen eigen rijstroken gegeven en U-vakken aangelegd die het verkeer vlotter doen verlopen, door de kruispunten af te sluiten die door bussen en jeepneys als echte terminals werden gebruikt. Er zijn nu voetgangersbruggen en bushokjes.

Langs de grote straten en de snelwegen zijn urinoirs geïnstalleerd, want de gewoonte van de mannelijke bevolking om te plassen waar het haar uitkomt heeft tot een verschijnsel geleid dat misschien uniek is voor Metro Manila: door urine aangevreten ijzeren deuren en poorten.

En dan is er nog Fernando's persoonlijke toets: hij heeft alle infrastructuur voor voetgangers roze laten schilderen. Roze, zegt hij, heeft een kalmerend effect. "Het schept een verfrissend contrast. Het helpt om pendelaars rustig te houden." Metro Manila wordt dus alsmaar rozer. Fernando heeft ook nieuwe busterminals gebouwd, zodat de bussen ontmoedigd worden om in het wilde weg passagiers op te pikken. Hij liet hekken en railings plaatsen die passagiers als vee in de bussen loodsen. Ook voerde hij een 'natte vlag'-beleid in: trucks van de Metro Manila Development Authority patrouilleren op de straten en voetgangers die buiten de zebrapaden oversteken krijgen een klap met een natte doek.

Al die maatregelen hebben Fernando zowel bewondering als spot opgeleverd. Maar iedereen is het erover eens dat hij een eigenschap bezit die nodig is: politieke wil. Zijn voorgangers weigerden om krotten van krakers en illegale straatwinkels op te ruimen, uit angst afgestraft te worden door de kiezers. Fernando, die rechtstreeks door de president is benoemd, moet zich geen zorgen maken.

Hoewel de schoonmaak vaak op geweld uitdraait (enkele mensen zijn gestorven en dozijnen zijn gewond) is Fernando meer dan eens op straat verschenen om de operaties persoonlijk te leiden. Fernando is aangesteld door president Gloria Macapagal Arroyo, en dat mag iedereen weten. Toen milieuactivisten en inwoners klaagden dat het bestuur bomen rooide, beet Fernando terug: "Ik heb de zegen van de president."

Hij kan dat zeggen zonder politieke represailles te moeten vrezen. "Mijn mandaat is duidelijk: Metro Manila zo efficiënt besturen als ik juist acht", zei hij in een interview. "Als mensen daar een probleem mee hebben, is dat jammer."

Veel burgemeesters van de steden die Metro Manila vormen hebben het moeilijk met een man die hen vertelt hoe ze hun gemeente moeten leiden. Minstens één stadsdeel, het historische oude Manila, het hart van de hoofdstad, heeft Fernando tot persona non grata uitgeroepen. Andere gemeenten hebben gedreigd hem voor de rechter te slepen. "Ik wou dat hij eerst met zou praten voor hij iets doet dat een weerslag heeft op de gemeenschap", zegt Peewee Trinidad, de burgemeester van Pasay City.

De Metro Manila Development Authority werd in 1975 door wijlen dictator Ferdinand Marcos gesticht om de vuilnisomhaling te centraliseren, het verkeer te beheren en het onderhoud van de rioleringen te coördineren. Marcos voegde de zeventien aangrenzende steden, die al flink aan het groeien waren, samen. Hij veranderde de metropool in een provincie en liet ze door zijn echtgenote Imelda besturen.

Volgens waarnemers zou het wel eens door de dictatoriale achtergrond van de Metro Manila Development Authority kunnen komen dat haar bestuurders, Fernando op de eerste plaats, de neiging hebben om hun wil aan anderen op te leggen. Maar dan vergeten ze Fernando's achtergrond. Toen hij tien jaar geleden burgemeester werd van Marikina, een rivierstad ten noorden van Manila, stelde Fernando, ingenieur van opleiding, snel orde op zaken. Hij maakte een einde aan de verkeerschaos, een van de ergste van het land, liet de kraampjes op de trottoirs weghalen, maakte de wegen breder, maakte de rivieroever schoon en liet muren schilderen. Er kwam zelfs een verbod om zonder overhemd op straat te komen. En jawel, hij schilderde de stad roze.

Marikina kwam uit een peiling als de 'meest leefbare stad' van het land tevoorschijn. Fernando werd twee keer herkozen en stond in totaal negen jaar aan het roer van de stad. Nu is zijn echtgenote Marides er burgemeester.

Toen hij in 2002 in de Metro Manila Development Authority werd benoemd, liet Fernando geen tijd verloren gaan om het verlopen, rommelige Metro Manila in een groter Marikina te transformeren. "Proficiat, Fernando. Wij staan achter, voor en naast jou", schreef Raul Fabella, een economist, in een krant. Fernando is zo populair dat hij vorig jaar bijna kandidaat voor het vice-presidentschap werd.

De critici vinden het fout dat een bestuurder niet wil zien dat de mensen die door zijn maatregelen worden getroffen arme sukkels zijn die proberen in een slappe economie te overleven. Toen Fernando's mannen op een ochtend in januari venters wegjoegen uit het portaal van een kerk, schreef een getuige Fernando een woedende brief schreef: "Dit zijn mensen die op een eerlijke manier geld proberen te verdienen. Hun elementaire rechten worden hun ontzegd. Ik kan begrijpen dat u nette straten wilt, maar moet u de mensen treiteren en opjagen? Alleen fascisten doen dat."

Fernando zegt dat hij het zich niet veroorloven een watje te zijn: "Het doet mij pijn, maar ik kan niet met de armen wenen. Wie zal hen leiden als mijn tranen mij verblinden?" In een van de vele brochures en boekjes van zijn diensten wordt Fernando, die ook de eigenaar is van een bouwbedrijf, geciteerd met de uitspraak "Ik wil herinnerd worden als iemand die karakters heeft gevormd."

Zijn critici vinden die hoogmoed irriterend, maar Fernando heeft zijn stempel op de stad gedrukt op een manier die Imelda Marcos zich niet had kunnen voorstellen. En dat daar is veel meer voor nodig dan wat roze verf.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234