Donderdag 08/12/2022

Baudelaire onder de hamer

Wie denkt dat alle belangrijke schrijversmanuscripten veilig weggeborgen zijn in musea en wetenschappelijke bibliotheken, is eraan voor de moeite. In Parijs gooit Sotheby's twee legendarische literaire collecties te grabbel. Voor fans van Franse poètes maudits als Baudelaire of Rimbaud is het watertanden.

door Eric Min

PARIJS l Een onaangeroerde eerste druk van Baudelaires bundel Les fleurs du mal, zowat de hele Stendhal en Hugo, L'après-midi d'un faune met een brief van Mallarmé of een door Flaubert gesigneerd exemplaar van Madame Bovary.

Die schatten uit de negentiende eeuw waren begin juni gewoon te koop. Ze komen uit de verzameling van Marcel De Merre, ooit de grote baas van de Métallurgie Hoboken en directeur van de Société Générale. De Merre was een liefhebber van de Franse literatuur. Zijn bibliotheek bevatte ook een uiterst zeldzaam jeugdwerk van Montaigne uit 1569 en veel bibliofiel fraais uit het Ancien Régime.

Ook de Belgen Elskamp, Verhaeren en Maeterlinck waren present. Rimbauds Une saison en enfer, eigenlijk een half streekproduct want in 1873 gedrukt door uitgever Poot in de Brusselse Koolstraat, vermeldt als oorspronkelijke verkoopprijs... 1 franc. In het rek 'twintigste eeuw' waren Camus' La peste en Voyage au bout de la nuit van Céline de kroonjuwelen, naast een patchwork met aantekeningen en correcties van Marcel Proust voor A la recherche du temps perdu.

Een van De Merres dierbaarste objecten, een eerste druk van Les fleurs du mal met een brief van Baudelaire aan zijn uitgever, werd afgehamerd voor 18.000 euro, meer dan het dubbele van de geschatte waarde.

Maar het mooiste moet nog komen. Op woensdag 27 juni veilt Sotheby's in Parijs honderd pareltjes uit de collectie Pierre Leroy, een man die wel vaker zijn kasten leegmaakt en opnieuw begint. Ook nu is Baudelaire aan de eer, met een indrukwekkend, museaal ensemble van boeken en documenten.

Naast een kant-en-klaar dossier over Baudelaires vader, een zwierig geschreven kattebelletje van de elfjarige Charles aan zijn halfbroer en de ontroerende correspondentie met zijn moeder, houdt de veilingmeester de adem in voor het handgeschreven gedicht Le vin des chifonniers, dat 150.000 euro zou gaan kosten.

Ook op deze veiling is er een eerste druk van Les fleurs du mal, met opdracht aan de innig bewonderde schilder Delacroix. De catalogus voorspelt een hallucinante 300 à 400.000 euro. Voor Baudelaires boekje over opium en hasjiesj, opgedragen aan Maxime Du Camp, komen we allicht weg met een derde van dat bedrag. Een ensemble van 85 brieven uit Baudelaires omgeving belicht diens laatste dagen en zijn begrafenis. Ronduit opmerkelijk zijn enkele foto's. Naast eentje van Nadar is er ook het portret dat de Brusselaar Neyt rond 1865 maakte. De afdruk met opdracht aan uitgever Poulet-Malassis wordt geschat op 150.000 euro.

Ook Belgisch getint zijn een fragment uit het schotschrift Pauvre Belgique en een autograaf van Baudelaires grimmige gedichtencyclus over ons land, een van de laatste belangrijke manuscripten in privébezit. Welke cultuurminister telt de verwachte 350.000 euro neer? En zou het Naamse Ropsmuseum met de hoed rondgaan om een exemplaar van de bundel Les épaves met Rops' voorstudie voor het frontispice buit te maken (60.000 euro)?

Niet alleen Baudelaire zal hoge ogen gooien. Er is ook heel wat fraais van Delacroix, Rousseau of Segalen te rapen. Een sublieme druk van Prousts Recherche zal allicht meer dan 300.000 euro scoren en ook het exemplaar dat bestemd was voor zijn gouvernante en vertrouwelinge Céleste Albaret wordt geveild, krabbels van de meester incluis. Absoluut uniek is ten slotte de groepsfoto waarop Arthur Rimbaud rond 1880 samen met enkele gehelmde kolonialen in Aden poseert, vrijwel het enige portret van de ex-dichter nadat hij zich had omgeschoold tot koopman. Voor 80.000 euro kunnen we het bij de haard hangen. Een andere reliek, een lap uit Rimbauds Ethiopische deken, lijkt een koopje: 15.000 euro.

Voor gewone mensen als u en ik is er gelukkig nog de catalogus: een fors kunstboek met wetenschappelijke allure zoals ze (bijna) niet meer gemaakt worden. En de schrale troost dat misschien niet alles in kluizen van rijke lui terechtkomt, maar in de vitrines van een of ander heerlijk stoffig museum.

Welke cultuurminister telt 350.000 euro neer voor een van de laatste manuscripten van de dichter Baudelaire in privébezit?

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234