Dinsdag 07/02/2023

NieuwsVerenigd Koninkrijk

Battersea Power Station in Londen herrijst, met de schoorsteenlift als pronkstuk

Battersea Power Station anno 2022. Beeld Brendan Bell
Battersea Power Station anno 2022.Beeld Brendan Bell

Vrijdag 14 oktober opent Battersea Power Station haar deuren, de iconische krachtcentrale in Londen die vier decennia heeft gewacht op een nieuwe bestemming. Het geduld is meer dan beloond.

Patrick van IJzendoorn

Londen heeft een nieuw uitkijkpunt. Het is niet het hoogste, maar wel het spectaculairste: een van de vier witte schoorstenen van Battersea Power Station. Dankzij een ingenieuze lift, waaraan acht jaar is gewerkt, kunnen bezoekers de skyline van de Britse hoofdstad op grofweg dezelfde manier aanschouwen als het opblaasvarken Algie, dat 45 jaar geleden door Pink Floyd tussen de schoorstenen was gehangen voor de cover van het album Animals. Dat beeld zou de stroomkathedraal aan de Theems zijn iconische waarde geven.

De schoorsteenlift is het pronkstuk van de grootscheepse, ruim 10 miljard euro kostende renovatie die ruim tien jaar heeft geduurd. Decennialang was de kolencentrale die een groot deel van Londen sinds 1935 van stroom heeft voorzien de plaats waar dromen in rook opgingen. Projectontwikkelaars kwamen en gingen. Van de Brit John Broome, die er een pretpark van wilde maken, tot een consortium uit Hongkong en een groep Ierse bouwcowboys. Oligarch Roman Abramovitsj had plannen om er een voetbalstadion voor zijn Chelsea in te bouwen.

De hoes van het album ‘Animals’ van Pink Floyd. Beeld
De hoes van het album ‘Animals’ van Pink Floyd.

Zó groot immers is het bakstenen energiemonster dat de gelauwerde architect Giles Gilbert Scott (ook bekend van onder meer de rode brievenbus en de anglicaanse kathedraal van Liverpool) aan de zuidoever bij Battersea had neergezet. De oude krachtcentrale Bankside Power Station, waar museum Tate Modern in huist, ook van Gilbert Scott, past er liefst drie keer in. Het totale volume bedraagt 765.400 kubieke meter. In 2012 kwam er eindelijk een serieuze koper. Een ambitieus Maleisisch consortium kocht het voor een half miljard euro, goeddeels betaald met pensioengelden.

Het kocht naast een industrieel ook een cultureel stukje erfgoed. Battersea Power Station sierde niet alleen het album van Pink Floyd; The Who zette een foto van het gebouw in het boekje bij Quadrophenia, de rockopera die om de hoek werd opgenomen. Tevens dook het op in diverse films, waaronder The Meaning of Life, My Beautiful Laundrette, Children of Men, Help!, Richard II, Superman III, The King’s Speech, A Clockwork Orange, The Dark Knight en een zwart-witverfilming van George Orwells roman 1984. Vanwege de warmte heeft het gebouw altijd een grote aantrekkingskracht gehad op vossen en zwerfkatten.

Battersea Power Station. Beeld Getty
Battersea Power Station.Beeld Getty

Dat het gebouw nog bestaat, is te danken aan de conservatieve politicus Michael Heseltine. Hij gaf het een beschermde monumentenstatus in 1980, drie jaar voordat de laatste rook uit de schoorstenen zou komen. Tegen de elementen kon het evenwel niet worden beschermd, al helemaal niet nadat pretparkprins Broome (voordat hij financiële problemen zou krijgen) het dak had verwijderd. De Maleisiërs hadden een duidelijk, commercieel doel voor ogen: wonen, werken en vermaak onder één dak, een concept dat in Aziatische steden al ver ontwikkeld is.

Zo wonen er nu honderden gelukkigen in het gebouw, bezet Apple zes verdiepingen en zijn de eerste etages ontwikkeld tot een winkelboulevard met alle dure merken, van Rolex tot Royal Selangor. Daartussen zit een laag met restaurants en bioscoopzalen, alsook een museum. De goedkoopste studio heeft bijna een miljoen gekost. Aanvankelijk zou 15 procent van de 245 flats ‘betaalbaar’ zijn, maar dat is gaandeweg de bouw verlaagd naar 9 procent. Dit tot ongenoegen van het traditioneel conservatieve stadsdeel Wandsworth, dat sinds kort in linkse handen is.

Een van de controlekamers. Beeld James Parsons
Een van de controlekamers.Beeld James Parsons

Overal in het gebouw – dat uit een jarendertig- en een modernistisch jarenvijftigdeel bestaat – zijn relieken van het industriële verleden bewaard gebleven, zoals hijskranen, liften met schuifhekken en de bronzen deuren van de directeursingang. Een parel is de oudste van de twee controlekamers, die goed zou passen in Star Trek en nu gebruikt wordt als evenementenruimte. Te zien is welke straten, wijken en publieke diensten vanaf deze plek vroeger van stroom werden voorzien, waaronder ‘Carnaby Street 2’ en ‘Carnaby Street 3’, codenamen voor Buckingham Palace en de parlementsgebouwen.

Jarenlang stond Battersea Power Station in een stedelijke woestenij, slechts vergezeld door een dierenasiel en een landingsplaats voor helikopters. Nu is het als een stadswal omringd door appartementencomplexen, ontworpen door starchitects als Frank Gehry en Norman Foster. Het gebouw heeft nu zelfs een eigen metrostation en aanlegsteiger voor de bootdienst Thames Clippers. Misschien is het een idee om op een dag, als extra attractie, de geheime tunnel te openen, die door de arbeiders werd gebruikt om naar de King William IV-pub aan de noordzijde van de rivier te komen.

De turbinehal. Beeld Backdrop Productions
De turbinehal.Beeld Backdrop Productions

Kolen en bankbiljetten

Er zijn vroeger niet alleen kolen verbrand in Battersea Power Station. Uit angst voor een Duitse invasie gingen hier aan het begin van de Tweede Wereldoorlog duizenden bankbiljetten in vlammen op. De Bank of England had besloten afstand te doen van de kasreserves, om te voorkomen dat de nazi’s ze zouden veroveren. In de jaren zestig en zeventig werden de ovens door de Amerikaanse ambassade gebruikt om vertrouwelijke documenten te verbranden.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234