Vrijdag 25/09/2020

'Batman zou als homo veel gezonder zijn'

Zowat een jaar geleden gaven Northstar en Kyle Jinada, een lid van de Astonishing X-Men, elkaar het jawoord. Het waren Amerika's eerste superhelden van dezelfde sekse die in het huwelijksbootje stapten. Sindsdien kuste ook übermacho Wolverine een van zijn mannelijke collega's. The times are a-changing.

'Ach, homoseksualiteit is bij Batman ingebouwd. Ik bedoel niet 'homo' in de pejoratieve zin, maar Batman is heel, heel erg homo. Het valt gewoon niet te ontkennen. Uiteraard, als fictief personage is hij ontworpen heteroseksueel te zijn, maar de basis van het hele concept is volkomen homo." Aan het woord is de Schot Grant Morrisson tijdens een interview in 2006 voor Playboy. Morrisson is niet de eerste de beste. Hij staat bekend als een van de belangrijkste stripscenaristen die vanaf de jaren negentig superhelden als Batman, Superman, New X-Men en Fantastic Four een nieuw intercultureel elan gaf en doorschoof naar de moderne tijden.

Lang niet iedere tekenaar die zich de voorbije decennia over Batman gebogen had, was diezelfde mening toegedaan. Scenarist Alan Grant stipuleerde dat de Batman die hij dertien jaar lang had getekend in geen geval de herenliefde was toegedaan, en zei ook in naam te spreken van enkele van zijn voorgangers, inclusief Batmans geestelijke vader Bob Kane. Scenarist Devin Grayson zag het lichtjes anders. "Het ligt er maar aan wie je het vraagt, niet?", antwoordde hij. "Persoonlijk denk ik van niet, maar ik begrijp zeker wel van waar die indruk komt." De meest opvallende commentaar op de vraag of Batman al dan niet homo was, kwam van stripmonument Frank Miller (Sin City). Hij omschreef de relatie tussen Robin en zijn sidekick Batman als een 'homofobe nachtmerrie' om er The Dark Knight vervolgens van te beschuldigen zijn seksuele driften te sublimeren via zijn onophoudelijke strijd tegen de criminaliteit in Gotham City. "Hij zou als homo veel gezonder zijn", concludeerde hij. Ook acteurs die Batman speelden konden niet langsheen de seksuele connotaties die de vleermuisman werden toebedeeld. In 2006 merkte George Clooney tijdens een interview met Barbara Walters op dat hij Batman in de film Batman & Robin als homo had neergezet. "Kijk, ik stak in een rubber pak met rubberen tepels. Ik had Batman als hetero kunnen spelen, maar ik heb hem homo gemaakt." Niet dat hij dacht dat de held homoseksueel was, hij zei alleen hem zo gespeeld te hebben.

Sinds Superman midden de jaren dertig het levenslicht zag en het tijdperk van de superhelden inluidde, is er heel wat gespeculeerd over de vermeende homoseksualiteit van superhelden en -heldinnen. Batman werd het meest geviseerd, maar het was Batwoman die later lesbisch werd. De eerste genderproblematieken dateren echter van de jaren veertig. Toen was er Madam Fatal. Dat was niemand minder dan een zekere Richard Stanton, een gepensioneerd theateracteur die zich als een oudere dame verkleedde en in de hopen vrije tijd die hij had, criminelen het leven zuur maakte. Samengevat: de eerste travestiet die het schopte tot superheld(in). Maanden later kreeg Madam Fatal gezelschap van Red Tornado, die in feite Ma Hunkel was, een werkende moeder die zich na haar uren in een lange broek en cape wurmde, en de onveilige New Yorkse straten wat veiliger trachtte te maken. Niemand die in de jaren veertig een kik gaf over beider seksuele identiteit. In de jaren zestig hielden DC Comics en Marvel hun helden zedig in de kast omdat strips toen vanuit de overheid en psychiaters scheef werden bekeken.

Maar nadien was het hek van de dam. In 1992, hetzelfde jaar dat Northstar uit de kast kwam, deed DC Comics iets gelijkaardige met exorcist John Constantine (in 2005 verfilmd met Keanu Reeves in de titelrol). In één bepaalde scène denkt hij na over zijn relaties met meisjes én jongens. Verder geen woord daarover. Subtiel, maar de toon was gezet. DC lanceerde ondertussen ook een homokoppel: Apollo en Midnighter. Marvel had Wiccan en Hulking. En van Rawhide Kid was al langer geweten dat hij homo was.

Politiek correct

Markus Pfalzgraf (28) is journalist bij de Duitse publieke omroep Züdwestrundfunk (een onderdeel van ARD) in Stuttgart. Vorig jaar schreef hij Stripped (Bruno Gmünder), een anthologie van homoseksuele internationale stripmakers die opvallen met hun roze getinte strips. "Het is een fenomeen dat al een tijdje bezig is bij DC Comics en Marvel", zegt hij. "Beiden hebben zich sinds zo'n tien jaar van hun meest progressieve kant laten zien. Ik weet niet of ze gewoon pioniers willen zijn of hekele thema's bespreekbaar willen maken, maar hoewel het een risico is blijven ze er mee doorgaan." Of het geen stunt is. "Ja, misschien wel, want het levert hen wereldwijd natuurlijk veel publiciteit op."

Dat was vorig jaar ook zo met het huwelijk van Kyle en Northstar, zegt Pfalzgraf. "Hoewel men dat geleidelijk aan heeft aangebracht. In 1992 heeft men Northstar zijn coming-out laten beleven. Dat was de eerste coming-out van een superheld. Tien jaar later trouwde hij met Kyle, een jongen met een donkere huidskleur uit Astonishing X-Men waardoor je dus een multicultureel homohuwelijk krijgt en twee vliegen in één klap slaat. Vanuit ons oogpunt zijn ze daar in de VS erg politiek correct mee bezig. Zelfs in de populaire mainstream stripreeks Archie, bedoeld voor de Amerikaanse jeugd, komt een multicultureel homokoppel voor. Daar is zelfs een spin-off uit ontstaan (Kevin Keller, GDW)."

Hoe politiek correct, dat bewees het toch wel opmerkelijke coming-outverhaal van Northstar; in de lucht, tijdens een gevecht met zijn opponent. "Northstar was een Canadees die zelf een beetje leek op iemand van de Mountain Police aldaar. Een knappe kerel die omschreven werd als 'Canada's meest begeerde vrijgezel' en waarvan niemand had verwacht dat hij homo was. Tijdens een gevecht waarbij hij met zijn vijand door de lucht tolde, kreeg hij van die laatste te horen kreeg dat diens zoon aan aids was overleden. 'Ik weet heel goed wat je voelt, want ik ben homo', zei Northstar plots."

Pionier van dit soort progressieve richtingen binnen het superheldenuniversum, was Stan Lee, de geestelijke vader van Spider-Man, Hulk, Fantastic Four, Silver Surfer en X-Men, die het altijd al voor minderheidsgroepen opnam. X-Men zijn een verzameling van mensen uit minderheidsgroepen. Erg belangrijk, zegt Pfalzgraf, "want X-Men heeft een erg grote lezerskring".

Superman

Niettemin stoort het hem dat DC en Marvel hun gevestigde personages niet homo laten worden. "En als ze het al doen, gebeurt dat altijd in een parallelle wereld of betreft het een vroegere versie van een superheld." Nochtans is Batwoman geen kleintje, toch? "Klopt," zegt Pfalzgraf, "maar ik denk dat het meer aanvaardbaar is om Batwoman lesbisch, dan om Batman homo te maken. Lesbiennes worden door mannen meer geaccepteerd. In sommige gevallen is het bijna een verkoopsargument om de heterolezer te plezieren."

Uitzonderingen bevestigen nochtans de regels, meent Pfalzgraf. "Begin dit jaar was er een 'homomoment' tussen Wolverine en Hercules. Ze kusten elkaar. Dat heeft enige ophef veroorzaakt in de States, want Wolverine is zo'n übermacho. De conservatieve media vond het niet kunnen. Die denken nog altijd dat strips alleen voor kinderen zijn en dat dit soort scènes schade toebrengt aan hun kroost. Nu ja, wat er ook van zij: Hercules is biseksueel en mocht daarom een keer Wolverine kussen. Die extra aandacht voor die reeks was mooi meegenomen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234