Donderdag 27/01/2022

Baskische verkiezingen zware test voor Spaanse premier

Madrid l In Spaans-Baskenland en Galicië vinden morgen deelstaatverkiezingen plaats. De stembusgang is een test voor de socialistische premier Rodríguez Zapatero, wiens regering een harde dobber heeft aan de economische recessie.

Wordt Patxi López de eerste socialistische lehendakari (minister-president) van Baskenland, zoals de peilingen voorspellen? Ziedaar de vraag die 1,78 miljoen kiezers in de provincies Guipúzcoa, Vizcaya en Álava op de lippen brandt. De helft van het Baskische electoraat is doorgaans voor ruimere autonomie of separatisme, de andere, die van López' Baskische Socialistische Partij (PSE) en van de rechtse Volkspartij (PP), pleit voor een (aangepast) status-quo en ziet geen heil in een onafhankelijk Baskenland.

Ondanks de klassieke 50/50-opdeling is de macht in Vitoria al sinds de aanvang van de Baskische autonomie in 1979 in handen van de Baskische Nationalistische Partij (PNV). Maar volgens de laatste opiniepeilingen liggen PNV en PSE nek aan nek. Geen van beide formaties stevent op een absolute meerderheid af in het 75 zetels tellende regioparlement.

Zelfs al halen de centrumrechtse nationalisten opnieuw 32 zetels, het is onwaarschijnlijk dat de twee kleine coalitiegenoten van lehendakari Juan José Ibarretxe (PNV) genoeg stemmen binnenrijven om de samenwerking voort te zetten.

Een te krappe overwinning, en zeker een nederlaag, zal de PNV meer dan vermoedelijk richting socialisten drijven, zij het dat die laatsten Ibarretxes kop willen zien rollen. De minister-president probeerde tot twee keer toe met een Baskisch zelfbeschikkingsproject uit te pakken. In elk geval zou een coalitie met de PNV de relatieve meerderheid van de Spaanse socialisten (PSOE) in het nationale parlement, in Madrid, meer armslag geven.

Blijft de vraag waarom de socialisten het goed doen, daar in Baskenland. Aan persbureau AP zegt Josefina Elias van het Barcelonese opiniepeilingsbureau Opina dat vooral de inspanningen van de Spaanse eerste minister Rodríguez Zapatero om vredesgesprekken aan te knopen met de separatistische terreurorganisatie ETA goed bij de kiezer aangekomen zijn. Hoewel de dialoog stokte en de ETA haar geweldcampagne na een maandenlang bestand hervatte, werd Zapatero's goodwill geapprecieerd.

Maar er is ook een andere reden voor het gedoodverfde succes van de socialisten: het feit dat hun conservatieve aartsvijand, de PP van Mariano Rajoy, flink in de touwen hangt. De populares worden verscheurd door een intern spionageschandaal en voelen de hete adem van onderzoeksrechter Garzón in de nek, die een corruptieschandaal uitspit. Daardoor slaagt de partij er niet in te kapitaliseren op de economische recessie, die Spanje harder treft dan andere landen in West-Europa.

Overigens zijn deze keer voor het eerst alle radicaal-nationalistische partijen van verkiezingsdeelname uitgesloten, vanwege hun vermoede banden met de ETA.

Zondag vinden ook in Galicië verkiezingen plaats. Daar zitten de socialisten met het Nationalistisch Galicisch Blok (BNG) in de Xunta, maar wil rechts, historisch de sterkste partij in de westelijke regio, wat graag de macht terug. (LD)

De socialisten van Rodríguez Zapatero zouden wel eens de eerste minister-president van Baskenland kunnen leveren

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234