Donderdag 20/01/2022

Baskenland wacht zomer van confrontatie

Zowel Eta als Spaanse justitie voeren spanning op

Madrid

Van een medewerker

Rop Zoutberg

De bom die maandag na een telefoontje uit naam van de Eta in een gerieflijk Baskisch hotel ontplofte, kwam nauwelijks als een verrassing. In een intern rondschrijven signaleerde de afscheidingsgroep onlangs "vermogende industriëlen, bankiers en economisch verantwoordelijken" als doelwit van de "gewapende campagne". Zij maken deel uit van een serie doelen die de Eta voor ogen heeft. Vliegvelden, wapenfabrieken, banken en hoogspanningsmasten vallen daaronder. Daarnaast wordt "de buitenlandse investeerders in Baskenland" het vuur aan de schenen gelegd. Ook zij kunnen dus een bom in het herentoilet verwachten, zoals maandag in het hotel in Getxo gebeurde. Eind mei doodde de Eta in de buurt van Pamplona twee politieagenten die in een dorp persoonsbewijzen vernieuwden.

Tegen de achtergrond van een abrupte opleving van aanslagen, allemaal toegeschreven aan de Eta, hangt een donderwolk boven de deelstaatparlement. De Baskische kamervoorzitter Juan María Atutxa wordt er uit zijn ambt gezet wanneer deze bij zijn weigering blijft de links patriottische partij Sozialista Abertzaleak uit het parlement te verwijderen. Sozialista Abertzaleak is de opvolger van Batasuna. Deze partij werd door het Spaanse Hooggerechtshof verboden wegens "het geven van politieke steun aan terroristische acties". In diezelfde lijn sprak ook het Europees Parlement zich begin deze maand uit, door Batasuna op een lijst van terreurorganisaties te zetten.

Het openbaar ministerie (OM) in Madrid heeft behalve Atutxa ook twee vice-voorzitters gedagvaard. Ze worden er alle drie van beschuldigd in strijd met de wet op de politieke partijen te handelen. De voornaamste partij van het Baskische deelstaatbestuur, de gematigde Nationalistische Baskische Partij (PNV), vindt dat overdreven.

"De houding van kamervoorzitter Atutxa lijkt me onbetwistbaar", meent een woordvoerster van de PNV. "Het Baskische Parlement bezit een eigen autonomie. Het OM heeft daarin geen competentie. Om een gekozen partij uit het parlement te verwijderen, zullen we eerst de reglementen moeten veranderen. Dat is iets waar een meerderheid van de partijen zeker geen zin in heeft."

De centrumrechtse regeringspartij Partido Popular (PP) gelooft daarentegen dat de PNV koste wat het kost Sozialista Abertzaleak in het parlement wil houden, om zo nieuwe plannen voor verregaande Baskische autonomie veilig te stellen.

Na het zomerreces bespreekt het parlement voorstellen van regiopresident Juan José Ibarretxe, die de regio de status van 'vrije associatie' met Spanje moeten geven. Na een referendum zou Baskenland binnen Europa als 'aangesloten natie' moeten worden erkend.

Het Baskische deelstaatbestuur veroordeelde gisteren de laatste Eta-aanslag in de kustplaats Getxo met een standaardverklaring. "Het terrorisme zal de wil van de Basken om in vrijheid te leven en te beslissen niet ondermijnen", aldus de uitgebrachte tekst.

Met de aanslag van maandag, waarbij niemand gewond raakte, telde de welvarende regio ten noorden van Bilbao de vierde bomontploffing in drie jaar tijd gericht tegen het Baskische zakenleven. "Wat bij de PNV steeds ontbreekt, na welke Eta-aanslag dan ook, is een serieus voorstel om met het terrorisme af te rekenen. Die politieke wil is er gewoon niet", meent José María Vizcaino, voorzitter van de Baskische Kring van Ondernemers.

"Het interesseert me eigenlijk niet of het nu makkelijk of moeilijk is met de Eta af te rekenen. Waarom horen we nooit: 'We gaan die moordenaars oppakken?' Het belangrijkst is dat die boodschap eens naar buiten komt."

Vizcaino ziet weinig in de plannen van Ibarretxe, die zijn regio in de toekomst zo goed als onafhankelijk maakt. Vizcaino: "Wanneer een meerderheid van de Basken die status wil, dan moet die er komen. Maar je kunt dit debat, dat zoveel mensen in hun bestaan raakt, nu niet voeren. Niet zolang het geweld nog overal rond raast."

Voorzitter deelstaatparlement dreigt uit ambt ontzet te worden als hij politieke vleugel Eta niet weigert

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234