Dinsdag 23/07/2019

Syrië

‘BASF voerde grondstof voor gifgas uit’: klacht tegen Belgisch bedrijf voor export omstreden chemicaliën naar Syrië

Beeld REUTERS

Drie mensenrechten-ngo’s dienen klacht in tegen het Belgische BASF Antwerpen NV en twee Duitse bedrijven. Ze ­zouden in 2014 via Zwitserland een grondstof voor gifgas naar Syrië hebben uitgevoerd.

De drie mensenrechten-ngo’s – het Open Society Justice Initiative (OSJI) van beroemd filantroop George Soros, Syrian Archive en TRIAL International - dienden de strafklachten in bij de openbare aanklagers van Antwerpen, Hamburg en Essen. In Antwerpen is het dossier vorige maandag door advocaat Luc Walleyn afgeleverd bij procureur des Konings Anne-Marie Gepts en focust de klacht op BASF Antwerpen NV. Het parket wenste nog niet tereageren. 

Op basis van exportdocumenten en eigen onderzoek beschuldigen ze de BASF Groep en BASF Antwerpen NV dat ze vijf jaar geleden via distributiebedrijf Brenntag AG, of hun Zwitserse dochteronderneming, diethylamine zouden hebben uitgevoerd naar Syrië. Diethylamine, een bestanddeel voor geneesmiddelen, kan ook gebruikt worden om VX aan te maken – een zeer toxisch zenuwgas dat deel uitmaakt van de Syrische chemische wapenvoorraden. Sasol Duitsland GmbH wordt beschuldigd via hetzelfde kanaal isopropanol aan Syrië te hebben geleverd. Isopropanol wordt in de medische sector gebruikt, maar is ook bestanddeel voor de productie van sarin, een dodelijk chemisch wapen dat door de Syrische leider Bashar al-Assad al ingezet werd tegen burgers.

De ngo’s wijzen erop dat beide chemicaliën in 2012 al op een EU-sanctielijst van zogeheten ‘dubbel gebruik’-producten zijn geplaatst. Bedrijven mogen ze enkel direct of indirect exporteren naar Syrië als hun overheid toelating geeft.

Dat gebeurde noch in België noch in Duitsland. In de klacht tegen BASF Antwerpen wordt gesteld dat de Dienst Controle Strategische Goederen van de Vlaamse overheid in 2014 géén toestemming heeft gevraagd voor de export van diethylamine vanuit België met Syrië als bestemming. Dat bevestigde de dienst, afgelopen maart, schriftelijk aan de ngo’s. De diethylamine zou tussen mei en oktober 2014 vanuit Antwerpen aan Zwitserland zijn geleverd, en dan via Libanon uitgevoerd naar Syrië.

In een eerste reactie zegt BASF Antwerpen de klacht te onderzoeken maar de gegrondheid te betwijfelen. “We hanteren strikte handelscontrolesystemen. Onze vestiging produceert inderdaad diethylamine, maar de verkoop wordt geregeld vanuit ons hoofdkantoor in Ludwigshafen. Daarom lijkt het ons ook onwaarschijnlijk dat de Vlaamse overheid hierbij betrokken zou moeten zijn.”

Banden met Assad

De ngo’s voeren aan dat BASF vragen had moeten stellen over de bestemmeling omdat Brenntag als distributeur nooit eindgebruiker kon zijn. “Toelating vragen is volgens de EU ook nodig voor verzendingen via een derde land als Zwitserland, ook als dat land toelating geeft”, zegt OSJI-raadsman Steve Kostas. “Het is een misdaad voor elke EU-burger om betrokken te zijn bij een ongeautoriseerde levering aan Syrië, ook doorheen een derde land.”

Het betrokken Syrische ­bedrijf, Mediterranean Pharmaceutical Industries (MPI) uit Damascus, heeft banden met het Assad-regime. Eerder dit jaar werden al drie Belgische firma’s veroordeeld tot hoge boetes omdat ze tussen mei 2014 en december 2016 zonder vergunning grondstoffen voor gifgassen uitvoerden naar Syrië. In april 2017 werden bijna 100 mensen gedood in een sarin-aanval op de Syrische stad Khan Cheikhoun.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden