Vrijdag 02/12/2022

Bart Steenhaut ging exclusief voor DMM met het Aarschotse meisjeskoor mee op tournee in Duitsland en hoorde het in Keulen donderen De triomftocht van SCALA

'De concerten van Scala brengen nauwelijks geld op omdat we zo'n omvangrijk gezelschap zijn. De meisjes worden niet betaald, en als ze op de bus een cola willen, moeten ze een euro betalen' 'Bij de busmaatschappij wordt er gevochten om met Scala te mogen rijden. Niet omdat het allemaal zulke fans zijn, maar omdat de meisjes de bus altijd kraaknet achterlaten'De meisjes gooien alle remmen los, kunnen beter overweg met alcohol dan je op basis van hun muziek zou vermoeden en minstens een handvol onder hen zijn zeer bedreven in het paaldansen

@9* DM bolleke tsskop= @9* eind blokje=

Het idee is even eenvoudig als briljant: ontmantel klassieke rocksongs tot ze in hun blootje staan en bewerk ze net zolang tot een Aarschots meisjeskoor er een geheel nieuwe dimensie aan kan geven. Het is een formule, maar ze slaat aan. Onder leiding van de gebroeders Kolacny is het Belgische Scala uitgegroeid tot een internationaal fenomeen dat niet alleen werk van Radiohead, Rammstein en Nirvana brengt, maar die groepen ook tot zijn grootste fans mag rekenen. DMM trok exclusief mee op tournee door Duitsland. Het werd een ware triomftocht met onverwachte wendingen. BART STEENHAUT / FOTO'S ALEX VANHEE

Stijn (29) en Steven (35) hebben het soort wallen onder hun ogen waar ze in Amsterdam prompt een toeristische attractie van zouden maken. Gisteren hebben ze tot diep in de nacht opnamen zitten maken voor een Japanse single en werd op de koop toe een bijdrage ingeblikt aan de soundtrack van een belangrijke Franse film. Stijn heeft drie uur geslapen. Niet lang, maar lang genoeg voor een stel dieven om in zijn auto in te breken en er met zijn spullen - gps, autoradio - vandoor te gaan. Bijgevolg moet er vlak voor het vertrek nog een boel geregeld worden en rijdt de bus - een dubbeldekker met 41 Scala-meisjes, een rockgroep, strijkers, een videoploeg en een team van DMM - een uur later dan voorzien Aarschot uit. "Vroeger stonden de ouders hen allemaal uit te wuiven", zegt Steven, "maar dat gebeurt steeds minder. De meisjes zijn een stuk volwassener geworden."

Gunter, een rijzige beer met een klein hartje, is de vaste chauffeur op tournees als deze. En hij is een man die zijn nut al bewezen heeft. In Parijs tilde hij een paar maand geleden eigenhandig auto's op om zijn bus door de smalle Franse straatjes te loodsen, en ook tijdens deze reis door Duitsland ontplooit hij zich meermaals tot een koelbloedige chauffeur die achterwaarts uit eenrichtingsstraten rijdt, op een zakdoek kan parkeren en nooit een verkeerde afrit neemt. "Bij de busmaatschappij wordt er gevochten om met Scala te mogen rijden", vertelt Stijn. "Niet omdat het allemaal zulke fans zijn, maar omdat de meisjes de bus altijd kraaknet achterlaten. Dat zijn die chauffeurs niet gewend."

De sfeer is hartelijk en gemoedelijk, maar al gauw blijkt dat Scala synoniem staat voor een indrukwekkende discipline. Stijn neemt via de intercom het programma van de volgende dagen door, en er wordt geluisterd. Tijdens het eten in een wegrestaurant rakelen de Kolacny's anekdotes op. Voor Scala - en nu nog, soms - speelden de twee broers quatre-mainsconcerten op privé-feestjes. "Aanvankelijk vooral thuisconcerten bij rijke Nederlanders", lacht Stijn. "Ik heb me meer dan eens onbehaaglijk gevoeld tijdens dat soort avonden, vooral omdat er altijd wel een paar bij waren die hun eigen smaak probeerden door te drukken. Dan schoven ze je 500 euro onder de neus voor een verzoeknummer van een paar minuten. Ik heb dat geld nooit aangenomen, maar als we naar huis reden, voelde ik me toch een beetje een hoer."

Privé-concerten doen de Kolacny's vandaag steeds minder en als het nog gebeurt, dienen ze vooral om de kas te spijzen die ook Scala financiert. "De concerten van Scala brengen nauwelijks geld op omdat we zo'n omvangrijk gezelschap zijn. De meisjes worden ook niet betaald, en zelfs als ze in de bus een cola willen drinken, moeten ze een euro betalen. Dat kan raar lijken, maar al het geld van de concerten gaat in een grote pot waarmee we dan de vliegtuigtickets en hotels voor onze tournee door Japan kunnen betalen. En geloof me: dat kost fortuinen."

l METSELAAR met BOUWVERLOF

Om aan extra geld te komen, schuiven de Kolacny's dus wel eens achter de piano op vraag van, bijvoorbeeld, de Lion's Club. Stijn kan zijn afkeer voor dergelijke opdrachten nauwelijks verbergen. "Dat zijn meestal vreselijke evenementen waar we ons nadien het liefst zo snel mogelijk uit de voeten zouden willen maken. Maar beleefdheidshalve blijven we dan toch nog tien minuten op de receptie, en dan staan ze daar: de dokters en de advocaten die beleefd komen informeren in welke sector we ons geld verdienen. Daar ga ik echt van door de grond. Het idee dat je met muziek je brood kunt verdienen, gaat er bij hen niet in. Dus tegenwoordig zeg ik dat ik een metselaar ben die tijdens het bouwverlof een paar optredens geeft. Dan zie je ze knikken. Dat lijkt hen volkomen logisch, past perfect in hun wereldbeeld."

Stijn en Steven kibbelen vaak. Over hun jeugd. Over details. Over elkaar. Maar ondanks hun verschillend karakter kunnen de twee elkaar geen dag missen. Stijn houdt van Sex and the City en 24, Steven heeft een te korte attention span om een film in een keer uit te kijken of langer dan een paar pagina's in het boek van Donna Tartt te lezen dat hij voor onderweg heeft meegebracht. Hij is degene die het minst een blad voor de mond neemt en ervoor uitkomt dat hij nog steeds van klassieke muziek houdt maar een afkeer heeft van de wereld en de hypocrisie errond. "Ik heb ooit les gehad van mensen die mee in de jury van de Koningin Elisabethwedstrijd zaten en er na een paar glazen alcohol los voor uitkwamen dat de uitslag van dat soort concours volledig op vriendjespolitiek berust. De ene keer wordt op de leerling van die vriend gestemd, en de andere keer gebeurt het andersom. Zo houdt het wereldje elkaar staande. Ik ben blij dat we met Scala nu meer in echte rockzalen kunnen spelen. Het doet me oneindig veel meer plezier dat Rammstein en Muse ons goed vinden dan dat ik naar de goedkeuring van het klassieke milieu hengel."

De avond is al gevallen wanneer we in de Berlijnse jeugdherberg aankomen waar we de volgende twee nachten zullen verblijven.

l SMURF MET BERLIJNSE MUUR

Acht uur. Regisseur Geoffrey heeft een handvol locaties uitgezocht die niet religieus aandoen en geen politieke connectie hebben, zoals de Kolacny's gevraagd hebben. Er wordt gefilmd in Brandenburg, aan het herdenkingsmonument van de Neue Wache, en aan de Berlijnse muur. Onvermoeibaar worden er takes opgenomen. Tien keer. Vijftig keer. Honderd keer. Tot iedereen tevreden is. Zowel Stijn, Steven als Sofie, een meisje dat al bijna negen jaar bij het koor zingt, worden apart geïnterviewd. De Duitse journaliste wil hen laten zeggen dat het succes van Scala voor het groot deel valt terug te brengen op het sex-appeal van de jonge meisjes, die met de onschuld in de ogen expliciete teksten van Alanis Morissette en de Divinyls zingen. Maar zonder succes. Steven legt uit dat de meisjesstemmen net voor puurheid zorgen, en Scala de nummers uit haar repertoire vanuit een andere invalshoek wil brengen zonder aan de kern van de songs te raken. Van een gewiekst concept is, zo benadrukt ook Stijn, hoegenaamd geen sprake. Wanneer ook Sofie met een stralende glimlach stelt dat de seksuele toespelingen die de vrouw van Arte in Scala meent te horen meer over haar zeggen dan over het meisjeskoor, geeft de journaliste het op. "In de media probeert men Scala vaak als een 'babegimmick' af te schilderen", verduidelijkt Steven achteraf. "Maar daarmee gaan ze voorbij aan de essentie van waar we mee bezig zijn. Als wij Rammstein of Puddle of Mud coveren, verdwijnt het lawaai en houden we enkel de melodie over. En dan ontstaat er iets wat je nooit met een metalgroep in verband zou brengen."

l HET VOETSPOOR VAN IGGY POP

Van de videoshoot gaat het meteen naar de concertzaal waar Scala in december al twee keer voor een vol huis heeft gespeeld. Op dit podium hebben in het recente verleden ook Within Temptation, Pet Shop Boys en Iggy Pop gestaan. Vlak voor het optreden begint, is de spanning te snijden. De meisjes belegeren het enige toilet en de regisseur van de clip raakt in een discussie verwikkeld met Anthony, de aanvoerder van het strijkkwartet Kryptos, dat Scala op tournee vergezelt. Het geschil draait om geld: Kryptos wil alleen in de videoclip opduiken als er betaald wordt, maar dat ziet de regisseur dan weer niet zitten. Steven reageert achteraf ontgoocheld. "Ik heb uit eigen zak een cd-opname van Kryptos gefinancierd, dus ik snap niet waarom ze nu zo moeilijk doen over een shot van een strijkstok."

Het concert zelf wordt een succes, en vooral de Duitse nummers van Die Toten Hose en Die Ärtze, die speciaal voor deze tournee werden ingeoefend, blijken een schot in de roos. Na afloop wordt Scala beloond met een staande ovatie. Niemand heeft zin om meteen naar bed te gaan, dus zakken de Kolacny's met de meisjes af naar een café, waar ze een paar uur later als laatste de deur dichtdoen. De sfeer is opperbest. De crew zingt nummers van de West-Vlaamse volksheld Johnny Turbo en Stijn illustreert uitvoerig dat hij als tekenaar niet meer talent heeft dan een peuter van vier. Maar dat deert niet. Berlijn is voor de zoveelste keer veroverd en de rest van Duitsland maakt zich klaar om door de knieën te gaan.

l CONCENTRATIEKAMP VOOR BEGINNELINGEN

De dag nadien is een vrije dag maar in tegenstelling tot wat het tourschema suggereert, blijkt er nauwelijks tijd om gelijk wat te doen. De 500 kilometer die Berlijn van Munster, de volgende halte, scheiden nemen algauw een hele dag in beslag. In de bus wordt er naar Kill Bill Vol 2 gekeken, passeren de laatste afleveringen van Friends, en wordt het stemmige The Girl with the Pearl Earring bovengehaald. Steven leest een paar pagina's, maar legt Tartt ook vandaag weer opzij om zijn ergernis te ventileren over grote platenfirma's, en de arrogante manier waarop ze met hun groepen omgaan. "Wij hebben geen manager en daar ben ik trots op. We hebben ooit iemand in onze entourage gehad die zonder ons medeweten had toegezegd dat Scala zou langskomen bij De laatste show. Dat is zijn beste dag niet geweest. Wij nemen alle beslissingen zélf, en daar hoeft niemand zich mee te bemoeien. Ik heb heel lang overwogen om onze cd's in eigen beheer uit te geven, maar nu hebben we een fantastische deal met PIAS, die ons niet alleen complete artistieke vrijheid garandeert, maar er ook voor zorgt dat we nog wat verdienen aan de verkoop van de cd's, ook al schrijven we zelf amper nummers."

In Munster is het koud, nat en grijs. Jeugdherberg Aasee ligt aan de oever van een meer, maar wat een idyllisch plekje zou kunnen zijn, blijkt aan de binnenkant iets wat het midden houdt tussen een hospitaal, een rusthuis en een gevangenis. De zaak wordt met harde hand bestuurd door een moeder-overste die zich gedraagt alsof ze Mein Kampf uit het hoofd kan opdreunen. Voor elke stap die je zet, heeft ze een assortiment regels bedacht waar geen zinnig mens het nut van inziet. Biljarten is bijvoorbeeld verboden onder de zestien jaar, ontbijten kan van 8.40 tot 9.00 uur en boodschappen worden over de intercom afgeroepen. Wie het 's nachts in zijn hoofd haalt om zonder pasje binnen te komen, wordt door vier - víér - verschillende camera's gefilmd. Elke gang is slechts toegankelijk met één specifieke sleutel, die ook nog op de kamerdeur past, en op het kastje waar je je spullen in kwijt kunt. Beschadigingen aan het meubilair moeten, zo meldt de kampführer, meteen gemeld worden of dienen door Scala vergoed te worden. De meisjes, die het sowieso al snel op hun zenuwen krijgen na de lange rit, doen wat er van hen gevraagd wordt en rapporteren minutieus de futielste details. Loszittende kastdeuren, verstopte wc-bakken ("das sheissmashien ist kaput", legt Stijn uit in zijn beste Duits) beddengoed waar de kauwgom van de vorige logé nog inplakt, defecte lampen... De balie wordt algauw overspoeld met klachten.

Een uur later trekken de meisjes naar het stadscentrum. In Wefer's, het enige restaurant dat zo'n omvangrijke groep zomaar sito presto geïnstalleerd krijgt, doen de meisjes een boekje open over Stijn. Ze blijken nauwgezet een logboek bij te houden waarin de voornaamste versprekingen van de Kolacny's netjes geïndexeerd staan. Daar blijkt ook dat Scala functioneert zoals een smurfendorp, waarbij iedereen zijn eigen functie heeft. De gps-smurf kan bijvoorbeeld perfect kaartlezen, de historische smurf dist over elke stad die wordt aangedaan geschiedkundige weetjes op, en de protsmurf heeft last van flatulentie. Ook de alcoholsmurf, de pestsmurf en gsm-smurf laten geen gelegenheid onbenut om hun voornaamste karaktertrekje extra in de verf te zetten. Dat is meteen wat een gesprek met de meisjes van Scala zo verfrissend maakt. Niet alleen tonen ze zich opvallend wijs voor hun leeftijd, op de koop toe hebben ze, in tegenstelling tot haast alle andere popgroepen, lak aan imago en houden ze er over zowat alles en nog wat een ongezouten mening op na.

l SCALA ON THE ROCKS

In Munster wordt er een halve dag vrijgehouden voor fotosessies met DMM. Fotograaf Alex Vanhee heeft in de voormiddag een paar locaties uitgezocht, en tijdens de shoots is de stemming bij de hele groep buitengewoon uitgelaten. Er wordt geposeerd tegen muren, aan vijvers en voor een kasteel in de botanische tuin. Daar loopt het mis. Net voor de laatste foto's erop zitten, worden Stijn en Steven, die op hun buik tegen de kasseien liggen, besprongen door de meisjes. Het is niet meer dan een onschuldige plagerij, maar Stijn blijft bewegingloos liggen.

In een paar seconden kantelt de sfeer van uitgelaten euforie naar het soort stilte waar de angst oorverdovend hard op je voorhoofd slaat. De jonge dirigent schreeuwt dat zijn schouder gebroken is, maar wanneer hij nauwelijks overeind raakt, doemen er bij de broers nog ergere rampscenario's op. Het zou ook een klaplong kunnen zijn, een bijzonder pijnlijke kwaal die Stijn als tiener al een maand in het ziekenhuis heeft gehouden. Er breekt paniek uit en er wordt een ambulance gebeld. De meisjes beginnen te wenen. Minuten lijken uren te duren, en wanneer de ziekenwagen eindelijk ter plekke arriveert, blijken er brandweerlui in te zitten. Met bevende handen belt Steven zijn vader op, die zelf dokter is en dus het beste weet wat er te gebeuren staat. In de afdeling spoedgevallen van het universitair ziekenhuis dringt de omvang van de catastrofe pas echt door. De concerten zullen moeten worden afgelast, en als de prognoses bevestigd worden blijft Stijn de eerste paar weken in een Duits ziekenhuis. Steven krijgt het moeilijk en ziet de tournee waar ze beiden zolang naar hebben toegeleefd, in duigen vallen.

Gelukkig blijkt het met de verwondingen achteraf nogal mee te vallen. Hoewel het er aanvankelijk bijzonder dramatisch uitzag, komt de pijn van een paar gekneusde ribben. Meer nog: verdoofd door de morfine lijkt Stijn er vast van overtuigd dat hij morgen alweer op het podium kan staan. De Kolacny's overleggen even en besluiten na veel wikken en wegen om het optreden toch te laten doorgaan. Een gok, want geen van beiden hebben ze zonder elkaar ooit een concert van dergelijke schaal uitverkocht. "Dat Stijn er niet bij kan zijn is een gigantische catastrofe", stelt Steven. "Het enige wat we nu nog kunnen doen, is de ramp niet nog groter maken. Als we het optreden annuleren, laten we niet alleen de fans in de kou staan, maar wordt het ook praktisch bijna onmogelijk om het achteraf weer in te halen."

l MUNSTER MANIA

Veel tijd om te repeteren is er intussen niet meer, laat staan dat de set nog kan worden opgegooid. Steven staat stijf van de stress, en het moet snel gaan. In de zaal zitten de meisjes in kleine groepjes te wenen. De angst staat van hun gezicht af te lezen. Steven spreekt de koorleden toe, legt uit dat zijn broer de rest van de tournee out is, maar drukt erop dat hij de meisjes niets kwalijk neemt. Zeggen dat vooral dat laatste voor opluchting zorgt, is een understatement. De zucht van verlossing die door de zaal woedt, kan vlotjes de vergelijking met een kleine tsoenami doorstaan. De angst maakt plaats voor zenuwen en goede voornemens. De zaal, twaalfhonderd tickets, is helemaal uitverkocht en de verwachtingen van het Duitse publiek zijn hooggespannen.

En wat niemand had durven verwachten gebeurt: al vanaf de eerste noten van 'Showbizz' gaat het publiek door de knieën. Steven bespeelt het publiek zoals Nigel Kennedy dat met zijn Stradivarius zou doen, spreekt een bouwvallig maar uiterst charmant soort Duits, en ontpopt zich als een performer die de kneepjes van het vak tot in de kleinste details beheerst. Het knalgele Munster-shirt dat hij vanmorgen heeft gekocht, slaat aan en ook hier lokken de Duitse nummers het soort extase uit dat je doorgaans alleen met illegale substanties verkrijgt. Het optreden is verre van foutloos, maar er komen uiteindelijk zes bisrondes aan te pas, waaronder een in het Nederlands meegezongen 'Ik hou van u', om de honger van de Munsterse fans enigszins te stillen. Een halfuur na afloop staan ze nog om een Zugabe te schreeuwen. In de kleedkamer is het feest. Steven koestert zijn Munster-shirt en drinkt een biertje. "Eerlijk gezegd: we waren ervan uitgegaan dat Munster de zwakste schakel in de tournee zou worden. We zijn hier nooit eerder geweest, en ik had geen idee wat we hier mochten verwachten. Maar blijkbaar wordt Scala hier vaak op de radio gedraaid, en dat heeft zijn effect niet gemist. In het ziekenhuis daarnet wisten de dokters en de verpleegsters ook haast allemaal wie we waren. Dat vind ik een groter compliment dan onze cd hier in de winkels te zien liggen."

l WASSEN EN WEGWEZEN

De laatste halte in Keulen maakt Stijn niet meer mee. Hij wordt gerepatrieerd door zijn ouders, die hem komen ophalen en meteen naar Gasthuisberg brengen voor verder onderzoek. De priemende pijn is niet verdwenen, maar hij ziet het ongeluk intussen als een compliment. "Ik moet wel erg populair zijn als de meisjes me bijna dood willen knuffelen."

E-Werk, een van de grootste rockzalen van Keulen, ruikt naar vieze mannen en verschraald bier. Daar levert onder meer Han de lichtman zijn eigen bescheiden bijdrage toe. Hij heeft al dagenlang geen washandje meer van dichtbij gezien, maar dat deert hem niet. "Ik stink een beetje maar dat hoort erbij als je op tournee bent. Trouwens: Als je je te veel wast bleekt je vel af." Het leven on the road is een stiel apart, en het vereist een levensfilosofie die je niet in een boekhoudkantoor moet gaan zoeken.

Voor het concert van vanavond zijn er een paar uur vrij om te gaan winkelen. Dat is in het gezelschap van Scala een aparte ervaring. De stoet meisjes kronkelt in het Keulse stadscentrum als een slang van de ene Zara naar de andere H&M. De temperatuur lonkt naar het vriespunt en de regen valt met bakken uit de lucht, maar dat schijnt niemand te deren. De Scala-meisjes hebben een missie: vanavond op de afterparty zo zwoel en sexy mogelijk voor de dag komen. Het wordt een leerrijke namiddag. Punksmurf onthult haar liefde voor ondergoed met zebramotiefje, ijdele smurf bekent dat ze "het type is dat haar depressies enkel overwint dankzij enorme vreetbuien", en we leren ook dat "turkoois de kleur is van een pulletje dat je maar één keer gaat dragen". Ooit worden deze meisjes vrouwen, en dan is het hek van de dam.

Het concert, vanavond voor tweeduizend fans, is opnieuw uitverkocht. Deze keer is er wel tijd voor een soundcheck, maar Steven beslist om de moeilijkste nummers niet in te oefenen, zodat de meisjes straks tijdens het optreden extra scherp moeten staan. Het wordt ook nu een succes, al geeft het publiek zich in Keulen iets moeizamer gewonnen dan de dagen voordien. De afterparty blijkt er achteraf niet minder om. De meisjes gooien alle remmen los, kunnen beter overweg met alcohol dan je op basis van hun muziek zou vermoeden en minstens een handvol onder hen zijn zeer bedreven in het paaldansen. De Duitse fans die zijn nagebleven, weten niet waar eerst te kijken. Een meisjeskoor dat niet vies is van een beetje rock-'n-roll, dat hebben ze daar nog niet. Straks staat er voor de wilde jeugd van Scala een tournee naar Japan gepland. In het land van de rijzende zon weten ze niet wat hen te wachten staan.

n

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234