Woensdag 01/04/2020

Vluchtelingencrisis

Bart De Wever: "Waarom mogen we geen pushbackbeleid meer voeren?"

Bart De Wever tijdens zijn college aan Universiteit Gent.Beeld Stefaan Temmerman

"De conventie van Genève is een onderdeel van het probleem als we naar de Europese vluchtelingencrisis kijken. We moeten dat kritisch tegen het licht durven houden." Dat zei N-VA-voorzitter Bart De Wever tijdens het openingscollege voor de studenten politicologie aan de UGent.

De toespraak van De Wever was volledig gewijd aan de vluchtelingencrisis in Europa en ons land. Na een analyse van het probleem, keek hij ook naar mogelijke oplossingen. Maar de internationale wetgeving zit daarvoor in de weg. "Een keurslijf", noemde hij de conventie van Genève.

In dat internationale verdrag spraken landen van overal ter wereld net na de Tweede Wereldoorlog af om oorlogsvluchtelingen op een menswaardige manier te behandelen. Het is de hoeksteen van het internationale vluchtelingenbeleid. De conventie stipuleert onder meer dat wie asiel krijgt, ook ook toegang krijgt de sociale zekerheid van het land van ontvangst.

Bart De Wever.Beeld BELGA

Aantrekkingspool

En net dat zit De Wever dwars. Dat feit is volgens hem een van de belangrijke aantrekkingspolen van vluchtelingen naar ons land en bij uitbreiding Noord-West-Europa. "Gaan we dit op termijn nog aankunnen? Niemand weet wanneer deze vluchtelingencrisis zal stoppen."

Sociale zekerheid is iets wat je moet opbouwen, niet meteen cadeau krijgt, stelt De Wever. En daarvoor moet de conventie van Genève op de schop. "De Conventie garandeert de toegang tot de sociale zekerheid op het niveau van de eigen onderdanen", aldus Bart De Wever. "Maar de sociale zekerheid uit 1951 is niet te vergelijken met de huidige. Sommige landen hebben een zeer gul, open systeem van sociale zekerheid uitgewerkt en de Conventie biedt nu een ticket om daar als vluchteling deel van te gaan uitmaken. We voeren nu de letter van de wet uit, maar die stemt niet overeen met de praktijk." Voor alle duidelijkheid: uit de conventie van Genève stappen, dat wil hij niet.

Er moet volgens de N-VA-voorzitter opnieuw een duidelijk onderscheid komen tussen mensenrechten en burgerrechten. "We moeten nadenken over een statuut waarbij je recht per recht opbouwt." Het eerste voorstel daartoe is de aanpassing van de kinderbijslag, die pas na vier jaar volledig zou worden uitgekeerd. Daarnaast zou gezinshereniging kunnen worden gekoppeld aan het hebben van een job en een woning. Om het aanzuigeffect van ons land verder te verkleinen dient ook het verblijfsrecht in de tijd te worden beperkt.

Maar ook de Europese regelgeving vindt hij hinderlijk. "Waarom mogen we geen pushbackbeleid meer voeren? Tot een veroordeling in 2011 door het Europees Hof, deed Italië het voortdurend. Sindsdien zijn de mensensmokkelaars op de Middellandse Zee alleen maar driester geworden."

De Wever zette zich in zijn college ook sterk af tegen de Duitse benadering van de crisis. "Op het moment dat veel vluchtelingen willen vertrekken uit het Midden-Oosten, net op dat moment, zegt mutti Merkel 'Herzlich wilkommen'. Dat is wat ik noem een epic fail. Als je dat zegt, nodig je de hele wereld bij jou uit. Ik ben zeer pessimistisch over hoe het in Duitsland gaat uitdraaien."

Volgens De Wever zijn het voornamelijk economische vluchtelingen die de weg naar Europa vinden. "Oorlogsvluchteling ben je als je een conflictgebied ontvlucht. Als je duizenden kilometers wandelt, ben je niet meer op zoek naar veiligheid, maar naar een beter leven (...) Als u vraagt wat hen naar hier brengt, is dat de kwaliteit van de opvang, de duidelijke procedure en de grote kans op erkenning."

Beeld BELGA

Schengen klinisch dood

De Schengenzone is vandaag klinisch dood, constateerde De Wever in zijn college. "Om ze opnieuw tot leven te wekken, moeten de buitengrenzen dicht. Daar moeten hotspots komen waar de verdeling van de vluchtelingen doorheen Europa wordt georganiseerd."

Ook moet er volgens De Wever meer geïnvesteerd worden in de opvang in veilige landen, want dat zal ervoor zorgen dat er minder migranten de neiging hebben tot het midden van Europa door te stromen. En België moet er zelf werk van maken zijn aanzuigeffect te verkleinen. Dat door stelselmatig de toegang tot sociale zekerheid te beperken. "België is het enige land waar bijstand nog onbepaald in de tijd geldt. Waarom zouden we dat zo houden", klinkt het.

De Dublinregels, die stellen dat een vluchteling zich moet laten registreren in het eerste Schengenland dat hij betreedt, dienen streng te worden toegepast. "Iemand die in Brussel verschijnt, breng je terug naar de buitengrens. Doe je dat niet, dan zullen ze blijven komen." Wat is er zo fout aan een pushback-beleid?, vroeg de N-VA'er in Gent. "Spanje voert een pushback-beleid, de Verenigde Staten ook, maar als je daar hier over begint, is dat immoreel."

Beeld BELGA

Morele maximes

Tot slot roept De Wever ook op dringend een onderscheid te maken tussen wat moreel rechtvaardig is, en wat ook effectief werkbaar is. "Politiek moet gevoerd worden tussen morele overtuiging en het algemeen belang in. Ik heb als politicus de taak mij niet te laten leiden door sentiment of medelijden, maar te doen wat het belang van alle burgers dient", zegt hij. Dat datgene wat wenselijk is, niet altijd overeenkomt met datgene wat ook zijn nut heeft voor het land en haar inwoners, moet daarbij volgens hem in het oog gehouden worden.

De positie van waaruit de westerse wereld de confrontatie met de massale toestroom aan migranten volgens hem best inzet, is er volgens De Wever nog steeds een van 'verlicht denken': een positie die onze onze democratisch verworven waarden vooropstelt, en waarbij we onze 'verlichte ideeën' rond burgerschap en identiteit boven alles blijven verdedigen. "Verlichte ideeën zoals de gedachte van gelijkheid tussen de seksen, de soevereiniteit van het volk en keuzevrijheid wat seksuele geaardheid betreft zijn het gevolg van een jarenlang proces aan emancipatie en rijping.

Dat die nu door nieuwe culturen in vraag gesteld worden, doet bij de bevolking een existentiële angst ontstaan: een angst dat hun cultureel erfgoed zal verdwijnen en dat al ontstaan al die debatten over verworven vrijheden opnieuw gevoerd gaan moeten worden", zegt hij.

Solidariteit en onverdraagzaamheid

Het is ook die existentiële angst - samen met een "al té positieve en verbloemende" berichtgeving van de media, die onverdraagzaamheid in de hand zou werken werken. "Doordat media voortdurend inspelen op medelijden, sentiment en schuldgevoel om de bevolking tot een zo groot mogelijke solidariteit aan te zetten, komt er in de publieke opinie ook een felle tegenreactie tot stand", zegt De Wever. Eentje van absolute onverdraagzaamheid. Op die manier ontstaat er binnen één maatschappij een breuk tussen twee erg tegengestelde houdingen, twee visies die bijna recht tegenover elkaar komen te staan.

Dat Europa zal veranderen - willen of niet - lijkt hem als een paal boven water te staan. De manier waarop Europa dat best aanpakt, is als het schip van Theseus: "Onderweg werd elk nageltje, elk zeil en elke plank van het schip vervangen, maar dat zonder iets van het originele karakter verloren te laten gaan." Volgens De Wever moet Europa dan ook doorvaren, met vooral haar eigen culturele beschaving en de democratische waarden voor ogen. "Wij kunnen die verandering absorberen als we het verstandig aanpakken. We moeten inzetten op onze culturele beschaving, op de rule of law en op democratie."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234