Dinsdag 15/06/2021

Opinie

Bart De Wever, beschermheer van de natiestaat... België

Vincent Scheltiens. Beeld RV
Vincent Scheltiens.Beeld RV

Vincent Scheltiens is historicus aan de UAntwerpen. Hij schrijft onder meer over nationalisme en de contemporaine geschiedenis van Spanje.

Met zijn opinie in De Morgen (22/1) werpt Bart De Wever zich op als de beschermheer van de natiestaat. Open grenzen of welvaartsstaat, roept hij links in een vals dilemma toe. Niettegenstaande de Vlaams-nationalistische voorman niet specifieert over welke natiestaat het gaat, blijkt dit duidelijk… de Belgische te zijn. Alle issues die het debat kruiden, zijn immers federaal: de sociale zekerheid; asiel en migratie. Nergens in dit debat breekt de N-VA-voorzitter een lans om de Vlaamse subnatie nu te verheffen tot natiestaat. Bizar dat Vlaams-nationalisten met binnenlandse zaken, defensie, asiel en migratie het grootste deel van de ordehandhaving verzekeren van een land dat ze wilden laten ‘barsten’.

Die omwenteling gaat gepaard met een herpositionering van de eigen partij die al even opmerkelijk is. Burgerverzet tegen de eens zo uitgespuwde Belgische natiestaat wordt gelabeld als ‘illegale praktijk’ en moet kordaat worden aangepakt. Zo zijn de acties van het Burgerplatform voor Steun aan Vluchtelingen bij de N-VA-excellenties in het verkeerde keelgat geschoten. Een van binnenin getipt netwerk zonder formele leden voorkwam met een mensenketting een politierazzia op transitmigranten en weet honderden van deze vluchtelingen onderdak te verschaffen. Jambon wil het politielek laten opsporen en de betrokkenen exemplarisch straffen. Francken wil de ‘woonstbetredingen’ wettelijk laten uitbreiden naar derden, een move die de onderzoeksrechters buitenproportioneel vinden.

Schalkse schelmen

Jambon en Francken gaan in de tricolore law-and-order-aanpak voorop. Een mens met wat historisch besef zou zeggen dat de N-VA hiermee aan de verkeerde kant van haar eigen geschiedenis is gaan staan. De werkelijkheid is dat de formatie van Bart De Wever een tweegezichtenpartij is geworden.

De in 2001 opgerichte N-VA claimt de historische continuïteit van het naoorlogse Vlaams-nationalisme dat eind 1954 met de Volksunie een politieke component kreeg. Zowel vroeger als nu verdienden kaderleden hun sporen in de bredere ‘beweging’ die uitblonk door vaak gedurfde, schalkse acties tegen symbolen van de repressief geachte Belgische staat en van een als onderdrukkend ervaren francofoon overwicht. Hieruit puurde het Vlaams-nationalisme de legitimiteit om Belgische wetten systematisch te overtreden. Ze werden immers als onrechtvaardig geïnterpreteerd. Bron van inspiratie waren de acties van opperschelm Flor Grammens die in de jaren 30, gewapend met ladder en verfkwast, straatnaamborden overschilderde of afrukte. Grammens liet zich zelfs omringen door een clandestiene ‘Raad der daad’ en de rijkswachterszoon belandde meermaals in de gevangenis.

De picareske acties van het ‘Gramme Schilderke’ golden als voorbeeld toen in de jaren 1960-1970 reactie geboden was tegen wat de ‘anti-Vlaamse agressiviteit’ in Brussel genoemd werd. In de flamingantische visie werden Vlamingen er als quantité négligeable neergezet, kwetsbaar en haast rechteloos, zoals de vluchtelingen vandaag. In de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van 1970 overleed de FDF-er Georgin na een handgemeen met een VU-plakploeg. De VU ontkende de verantwoordelijkheid maar het partijblad Wij opende in 1973 wel een steunfonds voor de veroordeelde wetsovertreders en zamelde meer dan een miljoen frank in. Toen in 1971 Schaarbeeks burgemeester Nols in zijn gemeentehuis aparte loketten opende voor vreemdelingen en iets verderop eentje… voor Nederlandstaligen liet de Vlaamse beweging alle duivels los. Tegen deze ‘apartheidsloketten’ reageerden de opvolgers van de oude Grammens met ‘ludieke’ acties en stunts. Het Taal Aktie Komitee zette woningen van politici met kippengaas af; andere opponenten werden met taarten bekogeld. In 1983 braken deze Vlaams-nationalistische militanten in de Senaat in en bezetten er de zetels.

Burgerlijke ongehoorzaamheid

Zoals het burgeractivisme van vandaag functioneerde ook het TAK als een vereniging zonder leden. Met ‘de wet’ nam die het niet zo nauw, als ‘het onrecht’ maar bestreden werd. Trots werd gemeld dat de militanten ‘uren en dagen in rijkswachtcellen sleten om de week erna alweer ergens anders op post te staan’. Tal van huidige N-VA-mandatarissen en –kopstukken namen deel aan deze TAK-acties. Voor de vuist weg: Vlaams Parlementsvoorzitter Peumans, Vlaams fractieleider Matthias Diependaele, Brugs would-be burgemeester Pol Van Den Driessche, Vlaams minister Ben Weyts en in zijn VUJO-tijd… Theo Francken.

En dan was er het duo schalkse ruiters van de Vlaamse Volksbeweging, Jan Jambon en Peter De Roover, twee beroepsrevolutionairen van de nieuwe garde die met hun autootje de Vlaamse velden afkachelden om er de troepen te reactiveren tegen de Belgische staat. Als aanvoerders van de VVB sloten ze in 1992 een samenwerkingsakkoord met TAK. De burgerlijke ongehoorzaamheid uit solidariteit met verdrukten moet hun dus toch als een echo uit hun eigen verleden bekend in de oren klinken.

Dat is zeker en nog steeds het geval als ‘onrecht’ vanwege een ‘autoritaire staat’ zich… elders voordoet. In Catalonië bijvoorbeeld. Hoewel Spaans binnenlandminister Juan Ignacio Zoido – zeg maar ‘de Spaanse Jambon’ – zich op krek dezelfde argumenten van ‘wetsovertreding’ beroept als de originele Jambon ten aanzien van het burgernetwerk. Jambon hekelde in oktober 2017 het ‘ineenkloppen van vreedzame mensen’ door de Spaanse politie en vroeg zich af waar Europa bleef. Volgens de tweegezichtenpartij zijn de ‘illegale praktijken’ aan het Maximiliaanpark strafbaar en doen die aan de Plaça de Catalunya deugd aan het hart.

Terwijl ze zich van de andere ‘traditionele’ partijen zegt te onderscheiden als een rebelse, onconventionele partij is het de N-VA die vandaag met een hyperlegalistisch vertoog – ‘de wet toepassen’ – de democratische manoeuvreerruimte van sociale bewegingen inperkt en veranderingen-van-onderop die steeds bestaande wetten uitdagen repressief bejegent. Haar compensatiegedrag ten aanzien van Catalonië verhult haar Rajoy-filosofie in België geenszins: de boel koste wat het kost op een conservatief-rechtse leest bijeen houden. Meer zelfs, zoals bleek uit haar cynische verdediging van Francken zet ze de andere ‘trado’s’ onder druk om niet te versagen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234