Zondag 04/12/2022

NieuwsEnergiecrisis

Barre winter op komst voor bedrijven: ‘Als er tegen zomer geen omslag is, gaan we mensen moeten afdanken’

Geert Vannuffelen. Beeld RV
Geert Vannuffelen.Beeld RV

De steunmaatregelen van de Vlaamse regering worden verwelkomd door de industrie, maar de bedrijven kijken met grote angst naar komende winter. Voka waarschuwt voor recessie. Eén op de drie ondernemingen moest zijn activiteiten al terugschroeven. Bedrijven denken al aan minder aanwervingen en ontslagen om de oplopende personeelskost de baas te kunnen.

Ingrid De Vos

De maandelijkse bevraging bij ruim 600 Vlaamse ondernemingen die zijn aangesloten bij Voka, doet alarmbellen afgaan. “Onze economie gaat een harde winter tegemoet”, zegt CEO Hans Maertens. “Terwijl de prijzen stijgen, zien onze bedrijven hun omzet dalen. Ze vrezen 5 procent omzetverlies de komende drie maanden en nog eens een krimp van 5 procent in 2023. Onze economie zal zeker twee kwartalen achteruitgaan, in plaats van vooruit.”

Verontrustend is dat één op de vier ondernemingen in de komende zes maanden een daling van het aantal werknemers verwacht. “Dat had ik niet zien aankomen”, zegt Bart Van Craeynest, hoofdeconoom van Voka. “Normaal wil men zijn mensen houden of denkt men aan groei. Dat zoveel bedrijven hun personeelsbestand willen verminderen, wijst erop dat ze willen snoeien in de oplopende personeelskost door minder aanwervingen en zelfs ontslagen. Veel bedrijven moeten na nieuwjaar een indexering van 10 procent op de lonen doorvoeren. Slechts de helft kan die stijgende loonkost doorrekenen in hun prijzen, de andere zitten vast aan contracten of werken in een te concurrentiële omgeving.”

Kosten driekwart hoger

De kosten van de bedrijven liggen vandaag 43 procent hoger dan een jaar geleden. Gevreesd wordt dat er het komende half jaar nog eens 30 procent bijkomt, want er zijn ook nog de energiefacturen. “De torenhoge energieprijzen zorgen ervoor dat vier op de tien bedrijven denken de komende maanden een beroep te moeten doen op tijdelijke werkloosheid, in de industrie gaat het zelfs om 54 procent. Maar dat is een tijdelijke maatregel voor problemen waarvan men verwacht dat ze voorbijgaan: als alles weer in zijn plooi valt, kan het personeel zo weer aan de slag.”

Verkoop gehalveerd

Na deze waarschuwing van Voka spraken we met twee bedrijfsleiders. GM Recycling uit Kaprijke verkoopt en verhuurt recyclagemachines. Zelfs tijdens de coronacrisis bleef dit een boomende sector, maar nu ziet zaakvoerder Freddy Gillis (59) op alle vlakken vertraging. “Onze verkoop is in vergelijking met vorig jaar met 50 procent verminderd. Vroeger had je na twee bezoeken een deal, nu moet onze vertegenwoordiger tot tien keer langs en dan is de verkoop nog niet rond.”

Gillis zegt dat hij de ene klant ziet uitwijken naar Frankrijk omdat de machines daar met goedkopere diesel kunnen draaien, de andere aarzelt door te veel onzekerheid. “In plaats van twee maanden, moet je nu tot een jaar wachten op een levering. Intussen is de staalprijs in Ierland met 70 procent gestegen, waardoor je bij bestelling niet meer weet welke factuur er volgt. Ik heb het over machines die in oktober vorig jaar een prijskaartje hadden van 150.000 tot 400.000 euro. Eerst werden ze 12,5 procent duurder en dan nog eens 25 procent.”

Het wringt

Ook de verhuur valt stil, vertelt Freddy Gillis. “In de betoncentrale, waar onze machines staan voor het breken en scheiden van metaal uit sloopafval, rijden per dag nog maar vier in plaats van tien betonmixers buiten. Daardoor hebben wij minder onderhoudswerken. Maar ondertussen is mijn personeelskost met 11 procent gestegen tegenover oktober vorig jaar. Ik vrees dat ik op de duur mensen op de dop ga moeten zetten. Maar dat wringt. We hebben er eerst jaren over gedaan om onze twintig personeelsleden op te leiden en internationale trainingen laten volgen. Ze zijn zo goed dat ze allicht weggeplukt worden als ik hen nu op economische werkloosheid zet. Dus probeer ik hen zelf aan de slag te houden: ik heb een vlootje tweedehands recyclagemachines opgekocht die ik nu verkoopsklaar laat maken.“

Zo probeert Gillis het gat te dichten. “Maar langer dan een jaar kan ik dat niet volhouden. Als er tegen de zomervakantie van 2023 geen economische omslag is, gaan we mensen moeten afdanken. Klanten beginnen nu al slechter te betalen. Onze boekhouder panikeert nog niet omdat we vorig jaar veel winst gemaakt hebben, maar we moeten bezuinigen. Ik had in het industriepark van Eeklo 4 hectare grond aangekocht om uit breiden, maar ik kan die bouwwerken voorlopig niet betalen. Ik ga er een boer maïs laten zaaien, om het perceel proper te houden.”

Energiefactuur van 80 miljoen

“Met pijn in het hart, maar we gaan de komende maanden mensen in tijdelijke werkloosheid moeten sturen.” Dat zegt Geert Vannuffelen, General Manager bij Aluminium Duffel, een van de grootste aluminiumwalserijen in Europa.

Als grootverbruiker kent de General Manager zijn energiefactuur intussen uit het hoofd. “Onze afrekening voor gas en stroom zal dit jaar oplopen tot 80 miljoen euro. Ter vergelijking: vorig jaar betaalden we nog 22 miljoen. Tot in de maand juli konden we positieve resultaten boeken. Maar met de stijgende energieprijzen kantelde dat in augustus naar een break-even. Sinds september werken we met verlies.”

Ook in oktober, november en december zal de fabriek in de rode cijfers belanden, weet Vannuffelen nu al. “We zijn nog altijd aan het produceren, maar deels met verlies. We hebben net geen 1.000 personeelsleden en zullen er alles aan doen om onze business en onze mensen aan de slag te houden. Maar nu gaan we toch in detail moeten bekijken wat we zullen doen in januari, februari en maart. We gaan de komende weken moeten overwegen om tijdelijk economische werkloosheid in te voeren.”

Aluminium Duffel levert vooral aan de automobiel en de bouwsector. “In de bouw konden we de hoge energieprijs doorrekenen, maar daar zien we nu een daling in de afname. De assemblage van personenwagens zal niet meteen stilvallen, doch zitten we daar met lange termijncontracten waardoor je de energieprijs niet zomaar kan doorrekenen.”

Te lang gewacht

Op vrijdag 30 september komen de Europese energieministers opnieuw bijeen om noodmaatregelen tegen de torenhoge prijzen te bespreken, haalt Vannuffelen aan. “Hopelijk slagen zij erin om de volatiliteit van de gasprijs te beperken, of nog belangrijker, om de elektriciteitsprijs los te koppelen van de gasprijs. In een stabielere markt zou het al iets makkelijker worden om met onze afnemers nieuwe prijsafspraken te maken. Europa heeft veel te lang gewacht met reageren en dat geldt ook voor onze nationale politiek. In januari gaan wij de lonen nog eens met 10 procent moeten indexeren. Dat bezorgt ons een verzwakte positie op de Europese afzetmarkt, waar onze concurrenten niet te maken krijgen met zo’n fors gestegen personeelskost. Ik hoop dat de beleidsmakers nu verstandige keuzes maken, dat is de enige manier om een recessie in de diepte te vermijden. Aan de recessie op zich kunnen we al niet meer ontsnappen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234