Donderdag 19/05/2022

Barmhartige broeders en zusters regelmatig slachtoffer van oplichting

‘Och, laat ons zeggen dat we jaarlijks tussen de drie en de tien meldingen krijgen’, aldus broeder Paul Daemen, secretaris van de Unie van de Religieuzen van Vlaanderen (URV). ‘Dat valt mee, niet?’ Maar sommigen denken er anders over: ‘Wees maar zeker dat er een aanzienlijk dark number is, want opgelichte kloosterordes lopen daar niet graag mee te koop.’

Met de regelmaat van de klok sijpelen verhalen over een berooide pastoor de krantenkolommen binnen, doorgaans spijtige anekdotes over geestelijken wiens goedheid of naïviteit hen de das heeft omgedaan. Of geestelijken meer dan gemiddeld het slachtoffer zijn van snoodaards met malafide bedoelingen is moeilijk te zeggen. Juiste cijfers zijn er niet, maar vaststaat dat het op tijd en stond gebeurt.“Er wordt inderdaad wel eens geprofiteerd van de goedgelovigheid van geestelijken”, bevestigt theoloog Hans Geybels, woordvoerder van de Bisschoppenconferentie. “Zij helpen de mensen nu eenmaal altijd.” Ook zuster Lutgardis Craeynest, voorzitster van de Unie van de Religieuzen van Vlaanderen (URV), erkent het fenomeen. “We horen vaak ordes of congregaties die ermee te maken kregen. Toch dom hé? Als zulke feiten voorvallen, informeren we de hogere oversten om uit te kijken voor bepaalde verdachte mensen, of niet in te gaan op bepaalde vragen. Meer kunnen we niet doen.” Volgens URV-secretaris Paul Daemen, verbonden aan de Broeders van O.L.V. Lourdes in Oostakker, loopt het evenwel zo’n vaart niet. “Ik denk niet dat de naïviteit waarvan sprake is, eigen is aan de kloostergemeenschap”, relativeert de broeder. “Ik ken heel veel alerte zusters, paters en priesters. Nogal wat ordes en congregaties hebben veel geld verloren door beleggingen die niets meer waard zijn nu het crisis is, dat klopt. Maar om nu te zeggen dat ze de ene oplichter na de andere over de vloer krijgen, dat is overdreven.”Misschien is het wél juist dat mensen op leeftijd wat naïever zijn, geeft Daemen toe. “En dat zijn natuurlijk wel de mensen die de kloosters bevolken. Maar goed, we moeten dat fenomeen niet overroepen. Als het nodig is, stuur ik een waarschuwingsmail rond naar alle hogere oversten, maar dat gebeurt slecht drie à vijf, hooguit tien keer per jaar. Of dat na alle meldingen gebeurt? Nee, het heeft toch geen zin om onze mensen in West-Vlaanderen de stuipen op het lijf te jagen als er in Limburg een charlatan rondloopt?”Eén van de grotere oplichtingszaken die broeder Daemen zich herinnert, is een geval van kunstcriminaliteit. Een zogezegde restaurateur die aanbood om de kelken, kandelaars en andere religieuze voorwerpen van het klooster opnieuw te vergulden. “De zusters hadden geen idee hoeveel zoiets mocht kosten, en hebben een véél te hoge prijs betaald.”

Kelken vergulden

Volgens Janpiet Callens, voormalig rechercheur bij het Centraal Bureau Kunst en Antiek van de federale politie en tegenwoordig zelfstandig consultant kunstcriminaliteit, komt die vorm van oplichting op gezette tijden opduiken. “De daders, al dan niet actief in een georganiseerde bende, doen de geestelijken geloven dat ze gespecialiseerd zijn in het herstellen van religieuze voorwerpen. Die worden dan enkele dagen meegenomen en bij aflevering blijkt dat de vergulding of reiniging allesbehalve professioneel werd uitgevoerd, of zelfs helemaal niet werd uitgevoerd. De prijs die gevraagd wordt, ligt dan beduidend hoger dan wat normaal gevraagd wordt voor de restauratie.”Een aantal priesters of ordes stapt naar de politie, een aantal niet. Callens: “Je kunt er van op aan dat het dark number in deze categorie van slachtoffers hoog is. Vele geestelijken schamen zich als ze in een val van afpersing getrapt zijn.” Hopelijk vinden ze troost in de Bijbel: “Rijkdom baat niet ten dage des toorns, maar gerechtigheid redt van de dood.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234