Woensdag 13/11/2019

Barack Obama en de zombies

In de VS woedt het debat over de openbare gezondheidszorg in alle hevigheid. Paul Krugman bestudeerde het falen van de ultraliberale Reagandoctrine, maar ziet precies dezelfde argumenten weer opduiken. Teleurstellend, vindt hij.

Het debat over de openbare gezondheidszorg is teleurstellend. Maar het deprimerendste aspect voor progressieven is de manier waarop tegenstanders alsmaar terrein winnen door te zeggen dat een openbare gezondheidszorg een “regeringsmaatregel” is. Gruwelijk gewoon.Washington wordt blijkbaar nog altijd geleid door het reaganisme. Die ideologie stelt dat elke tussenkomst van de overheid slecht is en dat je de privésector maar beter zijn ding kunt laten doen. Je mag me naïef noemen, maar ik had eigenlijk gehoopt dat het falen van het reaganisme ook het einde ervan zou betekenen. Het blijkt helaas een zombiedoctrine te zijn. Ze had al lang dood moeten zijn, maar ze blijft terugkeren. Waarom moest het tijdperk van Reagan eigenlijk al lang voorbij zijn? Ten eerste: lang voor de huidige crisis kon de reaganomie niet verwezenlijken wat ze beloofd had. De lagere belastingen op hoge inkomens en de deregularisering vormden de basis voor de zogenaamde ‘marktmagie’. Iedereen zou er beter van worden, maar dat is nooit gebeurd. Wie rijk was, vaarde er wel bij. De werkelijke inkomsten van de 0,01 procent rijkste Amerikanen verzevenvoudigden tussen 1980 en 2007. Het inkomen van een gemiddeld gezin steeg maar met 22 procent. Dat is minder dan een derde van de groei gedurende de voorbije 27 jaar. Bovendien verdienden Amerikanen vooral geld onder de regering van Clinton. Hoewel George Bush de eerste zogenaamde Reaganpresident was met een volledig Republikeins Congres, was hij ook de eerste sinds Herbert Hoover die er niet in slaagde de inkomsten van gezinnen te doen stijgen.En dan nog die zwaarste recessie sinds de jaren dertig… We kunnen veel zeggen over het financiële drama van de voorbije twee jaar. Maar de korte versie is de beste. Aanhangers van de Reagancultus ontmantelden alle regels van de New Deal, die bankcrisissen een halve eeuw lang wist te voorkomen. Ze geloofden dat de financiële markt wel voor zichzelf zou zorgen. Daardoor viel ons financiële systeem ten prooi aan een nieuwe jarendertigcrisis. En die kwam er. “We hebben altijd geweten dat onvoorzichtig egoïsme een slechte zaak is”, zei Franklin Delano Roosevelt in 1937. Vorig jaar hebben we dat nog maar eens ondervonden. Of niet? De huidige politieke scène lijkt namelijk in alles op haar voorganger.Het debat over de openbare gezondheidszorg is, zoals ik dus zei, teleurstellend omdat het zinloos is. De tegenstanders - en daar zijn ook Democraten als senatoren Kent Conrad en Ben Nelson bij - konden nog geen enkel geloofwaardig tegenargument aanbrengen. Nelson heeft keer op keer gewaarschuwd dat Amerikanen voor het private pad zouden kiezen als ze de keuze hadden. Zelfs al is dat een slechte zaak.Op andere fronten klinkt hetzelfde verhaal. Inspanningen om de bankcontroles te vergroten, zwakken stilaan af. De tegenstanders van deze maatregel beweren dat meer controle tot minder financiële vernieuwing leidt. En dat terwijl het ‘wonder van de innovatie’ ons financiële stelsel aan de rand van de afgrond bracht. De totale instorting kon enkel vermeden worden door massaal belastinggeld te investeren.Waarom sterven die zombie-ideeën niet gewoon? Voor een stuk omdat er veel geld achter zit. “Het is moeilijk om mensen iets te laten begrijpen wanneer hun loon afhangt van wat ze begrijpen”, zei Upton Sinclair. Misschien geldt dat ook voor campagne-inkomsten. Gigantische geldstromen zijn al naar Democraten als Nelson en senator Max Baucus gevloeid. Die laatste en zijn ‘onderhandelingen met de Bende van Zes’ blokkeren elke wetgeving. Ook president Obama gaat niet vrijuit. Tijdens de Democratische voorverkiezingen liep hij hoog op met Reagan. Intussen is hij nog niet in de biechtstoel gaan zitten om toe te geven dat een regering het ook fout kan hebben. Ironisch eigenlijk, aangezien de efficiëntie van Reagan vooral voortvloeide uit het feit dat hij het denkpatroon én het belastingpercentage van de Amerikanen wou veranderen. Ik weet natuurlijk ook niet hoe het nu verder moet. Maar we kunnen niet ontkennen dat we kansen vergooien. We staan op een keerpunt maar slagen er niet in het roer om te gooien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234