Dinsdag 09/03/2021

AchtergrondCoronacrisis

Banken zetten ondernemers met rug tegen muur: ‘Uitstel voor lening? Haal eerst spaarrekening van uw zoontje maar leeg’

null Beeld ANP
Beeld ANP

Een restaurantuitbater uit het Antwerpse had onlangs een afspraak bij de bank waar ze al tien jaar trouwe klant is. Omdat haar financiële buffer tijdens de tweede lockdown zienderogen slinkt, wou ze bespreken of de aflossingen voor haar lening een paar maanden uitgesteld konden worden, zoals in de eerste lockdown. Het antwoord van de bankier? ‘Haal eerst het geld op de spaarrekening van uw zevenjarig zoontje leeg en kom dan eens terug.’ De vrouw en haar collega-ondernemers reageren boos: ‘Hoe sommige banken in deze zware tijden met ons omgaan, dat is er los over.’

Er borrelt iets in de ondernemerswereld. Achter de schermen doen verhalen de ronde over hoe ze met de rug tegen de muur gezet worden door hun bank. Eigenaars van kleine en middelgrote ondernemingen in verschillende sectoren getuigen dat banken hen geen duimbreed meer toegeven, als het aankomt op het uitstellen van betalingen voor hun leningen. Vooral in de horeca- en eventsector en bij kappers en schoonheidssalons (drie sectoren die hard getroffen zijn door de lockdown) moeten de banken het ontgelden.

Te rijk voor steun

“Mijn echtgenoot en ik hebben samen al meer dan tien jaar een restaurant in het Limburgse”, zegt Sofie (37), die liever onder een schuilnaam praat uit schrik voor negatieve reacties van haar bank. “We betalen al jaren netjes onze leningen en schulden op tijd af en zijn een trouwe klant. Zelfs onze ouders hebben hier al jaren hun rekeningen. We zijn een gezonde onderneming, maar hebben het nu even lastig. Zoals zovelen. We merken echter dat de bank ons sinds de tweede lockdown niet meer wil steunen. In de eerste lockdown in het voorjaar kregen we nog zes maanden uitstel van betaling voor de lening op onze woning. We moesten al die tijd wel de intresten blijven betalen en deden dat zonder morren.”

“Nu we in de tweede lockdown opnieuw vragen voor drie maanden uitstel, is het plots niet meer mogelijk. Nu kijken ze naar alles wat we nog op onze zicht- en spaarrekeningen hebben staan en oordelen ze dat we ‘te rijk’ zijn om nog uitstel te krijgen. We hebben een buffer van 25.000 euro en dat is volgens hen meer dan voldoende. Dat is geld dat we bij elkaar geharkt hebben na een gift van mijn grootmoeder en door een hele zomer keihard te werken. Voor die spaarzaamheid worden we nu gestraft. Het geld dat we krijgen via de steunmaatregelen van de overheid vloeit rechtstreeks naar de bank en ondertussen moeten we al onze andere vaste kosten opvangen met spaargeld.” 

Sofie is niet de enige onderneemster die merkt dat de steun van de banken in de tweede lockdown opgedroogd is.

Spaargeld zoontje

Ook Marijke (40) uit Antwerpen kwam in december terug van een kale kermis, toen ze bij haar bank aanklopte voor uitstel van betaling van haar leningen. “Ze vertelden mij dat ik al negen maanden uitstel had gekregen. Dat is de maximale termijn die de overheid de banken zou hebben toegelaten. Bij mij was die overschreden.” 

Al zei Marijkes bank wel dat er nog een manier was om in aanmerking te komen voor een uitstel. “Ze keken naar al mijn rekeningen en zagen dat er op de rekening van mijn zevenjarige zoon nog wat geld stond. ‘Gebruik dat eerst maar’, klonk het. ‘Pas als je niet genoeg meer hebt om drie maanden hypotheek af te lossen, kunnen we bekijken of we u opnieuw kunnen helpen.’ Ik was geschokt door dat antwoord. Ik moet dus eerst al mijn geld erdoor jagen vooraleer ik op hun steun kan rekenen.”

Maffiapraktijken

Als we de verhalen aan Katrien Vermeire (36) uit Ruiselede voorleggen, dan slaakt ze een diepe zucht. Katrien is zelf eigenaar van een eventbedrijf en is sinds deze zomer woordvoerder van Sound of Silence, een drukkingsgroep die de sector afgelopen zomer oprichtte. Ze zegt dat ze de laatste weken veel negatieve reacties opvangt als het over banken gaat. “Zelf heb ik gelukkig geen problemen met mijn bank, maar mijn mond valt open, als ik de verhalen hoor van collega’s. Ik heb de indruk dat sommige banken deze crisis proberen uit te buiten. Er zijn er die aan ondernemers in nood zeggen dat ze enkel nog uitstel van afbetaling kunnen krijgen, als ze ook investeren in andere financiële producten van de bank. Sommigen vragen dan weer zeer hoge waarborgen of eisen dat rekeningen en onroerend goed plots bij hen wordt ingebracht. Dat zijn maffiapraktijken.” 

Volgens Katrien is de machtsverhouding tussen de bank en ondernemers op dit moment compleet verstoord. “Velen staan met hun rug tegen de muur en worden gechanteerd. Door de lockdown hebben ze geen inkomsten en ze weten bovendien ook niet wanneer ze opnieuw zullen kunnen openen. Hun onderhandelingspositie is erg zwak en ze moeten alles slikken wat de bank beslist. Ze moeten bijna bedelen voor wat steun. Iemand met een kapsalon, een eventbedrijf, een café of een restaurant die de luxe niet heeft om zich te laten bijstaan door een financieel expert of een goede boekhouder, is in zo’n machtsspel een vogel voor de kat. Ik vind dat degoutant.”

Katrien Vermeire (36), zelf eigenaar van een eventbedrijf en woordvoerder van Sound of Silence. Beeld Florian Van Eenoo Photo News
Katrien Vermeire (36), zelf eigenaar van een eventbedrijf en woordvoerder van Sound of Silence.Beeld Florian Van Eenoo Photo News

Spanningen

Bij Event Confederation, de grootste sectorfederatie van de eventondernemers, erkennen ze dat de spanningen tussen hun leden en de banken toenemen. “We hebben eind december een interne enquête georganiseerd bij 114 leden en die geeft aan dat er iets scheef zit", zegt Stijn Snaet. “Een meerderheid zei bijvoorbeeld dat ze vinden dat hun bank zich niet langer constructief opstelt. En voor bijna zeventig procent van de bevraagde leden blijkt het vandaag onmogelijk om nog langer uitstel van hun afbetaling te krijgen.” 

Dat er achter die cijfers ook ondernemers schuilgaan die stilaan op de rand van de afgrond balanceren, merkt iemand als Patrick Blondé (61) maar al te goed. Patrick is directeur van een centrum in Oostende dat gezinnen in nood helpt. “Soms hebben ze steun nodig omdat ze door een zware scheiding gaan, maar soms ook omdat ze financieel in de put zitten.” 

Patrick Blondé uit Oostende. Beeld Benny Proot
Patrick Blondé uit Oostende.Beeld Benny Proot

Het aandeel van die laatste groep ziet Patrick de voorbije maanden toenemen. “Ik hoor van hen bovendien ook vaker dat hun bank bijzonder hardvochtig omgaat met de huidige crisissituatie. Laatst nog had ik een aannemer met een gezond bouwbedrijf dat helemaal in de problemen komt door de vele quarantaines van zijn arbeiders. Zijn werven liggen stil, maar ondertussen lopen al zijn huurkosten voor kranen en materiaal door. De winstmarges zijn zo goed als helemaal verdampt. Hij heeft aangeklopt bij zijn bank en kreeg daar te horen dat ze niks voor hem kunnen doen. In plaats van die man te helpen, hebben ze hem zo nog dieper geduwd.”

Gesprek met minister

De vraag is hoe de scherven tussen de banken en enkele zwaar getroffen sectoren de komende weken gelijmd kunnen worden. “We zijn daarvoor in gesprek met federaal minister van Financiën Van Peteghem (CD&V)", zegt Stijn Snaet van Event Federation. 

Men wil onder meer bekijken of het systeem van uitstel van betalingen voor leningen opnieuw uitgebreid kan worden. In december is dat systeem nochtans al uitgebreid tot maart, maar de voorwaarden zijn volgens veel ondernemers zo strikt geworden dat er willekeur ontstaat bij de banken. Ze willen de machtsverhoudingen opnieuw in evenwicht brengen. “Ook de banken zijn bij die gesprekken betrokken. Begin februari komen we opnieuw samen en hopen we dat we in een constructieve sfeer tot een oplossing kunnen komen.” 

Eenvoudig wordt dat niet. Bij Katrien Vermeire en de andere ondernemers die we gesproken hebben, zit de ergernis over de houding van sommige banken erg diep. “Onze sectoren tonen zich al maanden solidair met de rest van de maatschappij door de deuren te sluiten. Bij de banken zien we diezelfde solidariteit niet. Wij hebben ze tien jaar geleden nochtans allemaal samen uit de miserie gehaald tijdens de bankencrisis. Wat krijgen we daar vandaag voor terug?”

Bij Febelfin, de koepel van Belgische banken, reageren ze begripvol op de kritiek van de ondernemers. “We snappen zeer goed dat het voor hen een zware tijd is en we maken ons ook zorgen over hun situatie”, zegt CEO Karel Baert. “Het is nooit de bedoeling van een bank om haar klanten failliet te laten gaan. We zijn dus hun bondgenoot in deze crisis. In april vorig jaar hebben we dat al getoond door onmiddellijk uitstel van afbetalingen toe te staan aan alle ondernemingen die daar nood aan hadden. Ondertussen zijn we echter in een andere fase beland. We vinden het geen goed idee om dat uitstel te blijven verlengen, want dan schuif je volgens ons de problemen gewoon vooruit en dan blijven die te lang onder de waterlijn. De hele economie vaart dan in de mist.”

Baert zegt dat banken aan ondernemers nog steeds oplossingen aanbieden. “Maar we doen dat op maat. Voor iedere klant apart bekijken we de situatie en gaan we na of steun noodzakelijk is. En in welke vorm. We begrijpen dat het soms hevige gesprekken zijn, maar we vinden deze manier van werken noodzakelijk.” Baert stelt dat Febelfin mee blijft zoeken naar een oplossing en dat de banken begin februari aan tafel zullen schuiven voor onderhandelingen met de andere sectoren op het kabinet van de minister van Financiën. (JBG)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234