Woensdag 23/06/2021

Banken sleurden Parmalat mee de dieperik in

Citigroup en accountants Grant Thornton en Deloitte waren een 'integraal onderdeel' van de manipulaties die tot het grootste bankroet in de Italiaanse historie leidden. Speciaal gemachtigde Enrico Bondi, die het schandaal ontrafelt, eist miljarden terug.

Michaël Zeeman

De schuldeisers van het in de penarie verkerende Italiaanse zuivelbedrijf Parmalat konden tot vandaag hun wensen en eisen bekendmaken. De rechtbank in Parma sluit daarmee de periode af waarbinnen Parmalats crediteuren commentaar konden leveren op de lijst die Enrico Bondi aanlegde van de door hem erkende of juist betwiste schulden van de onderneming. Die enorme, honderden pagina's lange opstelling heeft hij verleden maand bij de rechtbank gedeponeerd.

Het is een lichtelijk surrealistisch stuk. Het laat het miljarden grote gat aan leningen van Parmalat, dat eind verleden jaar aan het licht kwam, buiten beschouwing en het inventariseert de concrete vorderingen van de crediteuren.

Bank of America, bijvoorbeeld, heeft zich gemeld met een eis van 159 miljoen euro, een eis die commissaris Bondi afwijst omdat hij op zijn beurt de bank mede schuldig verklaard heeft aan de financiële janboel bij Parmalat. Zolang het gerechtelijk onderzoek naar de wijze waarop Parmalat ten onder is gegaan nog loopt, valt er over de wederzijdse vorderingen geen verstandig woord te zeggen.

Van enkele andere banken is het in de eerste plaats de hoogte van de vordering die ter discussie staat. Deutsche Bank Ag, bijvoorbeeld, wil 51,3 miljoen van Parmalat hebben, terwijl Bondi daar maar 6,11 miljoen van erkent. De Milanese vestiging van JP Morgan Chase wil 64,85 miljoen euro terugkrijgen, maar wordt door Bondi de deur gewezen.

Het meest bizar is, vrijwel onder aan de lijst, de vordering van Calisto Tanzi, oprichter en tot voor negen maanden president-directeur van Parmalat. Hij claimt als vrij ondernemer nog 200.000 euro van Parmalat tegoed te hebben, wat een onwereldse indruk maakt in vergelijking met het gat van tussen de 10 en de 14 miljard euro dat hij bij zijn bedrijf achterliet. Twee hostessen ten slotte dienen vorderingen van rond de 500 euro per persoon in.

De vele honderden pagina's tellende lijst is een van de twee belangrijke uitkomsten van het halfjaar dat Bondi inmiddels besteed heeft om inzicht te krijgen in de feitelijke financiële situatie van Parmalat.

De andere was zijn eind verleden maand naar buiten gebrachte reeks vorderingen op een scala aan banken en accountants die hij aansprakelijk stelt voor de ondergang van het bedrijf. Zij hebben volgens Bondi jarenlang willens en wetens meegewerkt aan het afdekken van de weinig rooskleurige financiële toestand van Parmalat en die nog verslechterd door het verzinnen en vervaardigen van nieuwe financieringsconstructies.

Bondi is van oordeel dat enkele financiële dienstverleners integraal onderdeel zijn van de manipulaties die tot Italiës grootste bankroet ooit hebben geleid. Citigroup in New York bijvoorbeeld, ontwierp welbewust constructies bedoeld om een aanhoudende reeks frauduleuze transacties mogelijk te maken, terwijl de financier wist dat Parmalat er beroerd voorstond.

"Citibank wist bovendien dat Parmalats werkelijke financiële positie niet bekend werd gemaakt aan het publiek", stelt Bondi in zijn aanklacht. Dat publiek bestond in de eerste plaats uit beleggers, van wie zich er inmiddels 56.000 bij de rechtbank in Parma hebben gemeld met een gezamenlijke vordering van 3,126 miljard euro.

Bondi heeft de financier Citigroup en de accountantsfirma's Grant Thornton en Deloitte in de Verenigde Staten een vordering van 10 miljard dollar voorgelegd. Drie vestigingen van grote Italiaanse en Duitse banken in Parma staan voor bedragen van honderden miljoenen euro's op zijn lijst. Vermoedelijk is Bondi's besomming nog niet eens compleet.

Wie al die duizelingwekkende bedragen bij elkaar optelt, komt inderdaad nog steeds op een bedrag van tussen de 10 en de 14 miljard euro uit: de aanvankelijke ruwe ramingen van eerder dit jaar worden geleidelijk aan geruggensteund door de boekhoudkundige feiten.

Vanzelfsprekend wijzen de banken en accountants iedere verantwoordelijkheid af; een woordvoerder van de Citigroup had het onlangs zelfs over "frivole claims". Citigroup ging zelfs meteen in de tegenaanval en meldde zich als schuldeiser, omdat ze honderden miljoenen aan Parmalat verloren zou hebben. Bondi gaat er niet op in.

Uit zijn handelwijze blijken inmiddels twee zaken: zijn strategie en de ongemene ingewikkeldheid van de zaak-Parmalat. Het heeft er alles van dat Bondi de schuld voor de ondergang van Parmalat bij de financiers en controleurs probeert te leggen en in aanzienlijk mindere mate bij de directeur en grootaandeelhouder Tanzi.

Het zijn de onbesuisde maatregelen van de geldverstrekkers en de toegeknepen ogen van de boekhouders in de jaren negentig geweest die Parmalat in de eerste plaats kapot hebben gemaakt, lijkt hij te stellen, en niet het bewind of de eventuele gulzigheid van Tanzi en zijn familie.

Door middel van listige constructies werden tekorten verstopt en teleurstellende resultaten verheimelijkt, het ene gat werd met het andere gedicht. Vervalste bankverklaringen, spookfirma's op de Kaaimaneilanden, niet bestaande tegoeden op exotische bankrekeningen die door de boekhouders werden goedgekeurd, geen zee lijkt de adviseurs te hoog te zijn gegaan.

In dat oerwoud vindt Bondi slechts langzaam zijn weg, maar nog langzamer vorderen de rechtbanken van Milaan en Parma. De verwachting dat de zittingen direct na de zomer konden beginnen is inmiddels al van de baan. Zowel het parket in Milaan als dat in Parma zeggen meer tijd nodig te hebben.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234