Donderdag 01/12/2022

AchtergrondBritse politiek

Bank of England luidt alarmklok over Britse economie, en grijpt ongekend hard in

Passanten bij het gebouw van de Bank of England in Londen. Beeld AP
Passanten bij het gebouw van de Bank of England in Londen.Beeld AP

De Bank of England heeft de paniekknop ingedrukt. Uit zorgen om de staat van de Britse economie gaat de centrale bank komende weken miljarden aan Britse staatsobligaties kopen. De regering in Londen houdt zich stil.

Patrick van IJzendoorn

De paniekreactie volgde op het nieuws dat pensioenfondsen in de problemen dreigen te komen. Ook op de huizenmarkt heerst nervositeit. Omdat de Britse regering geen actie ondernam, besloot de Bank of England in te grijpen door staatsobligaties op te kopen teneinde de rentestijging tegen te houden. De noodinterventie van de Bank heeft er woensdag toe geleid dat de rente op Britse staatsobligaties weer iets is gedaald.

Deze situatie is uniek voor Britse begrippen. De chaos is het resultaat van het voornemen van minister van Financiën Kwasi Kwarteng om omgerekend 50 miljard euro te gaan lenen om belastingverlagingen te kunnen financieren. Sinds deze gok van de Conservatieve regering verkeert de Britse economie in zwaar weer. Het pond is dalende, de overheidsschuld neemt toe en de rente is opgelopen.

Dinsdagavond maakte het Internationaal Monetair Fonds (IMF) bekend zich zorgen te maken over de financiële koers van de Britse regering. Ook de Amerikaanse president Joe Biden en kredietbeoordelaar Moody’s hebben afgelopen etmaal hun vraagtekens gezet bij de Britse koers. Wat de regering in Londen doet druist in tegen alle bestaande macro-economische wetmatigheden.

Lees ook

Het opiniestuk van hoogleraar Lieven Buysse: ‘Truss’ partij heeft alle redenen tot ongerustheid’

De Britse staatsfinanciën verkeren al lang in een precaire staat als gevolg van de oorlog in de Oekraïne en het drukken van honderden miljarden ponden tijdens de coronalockdowns. Het besluit om ook nog eens vele miljarden uit te gaan geven aan fiscale voordeeltjes die vooral de rijken ten goede komen, lijkt de druppel te zijn geweest die de emmer doet overlopen.

Premier Liz Truss en minister Kwarteng staan onder toenemende druk hun fiscale plannen in te trekken. Doen ze dat, dan zou dit een enorme blamage betekenen voor de net aangetreden regering. De belastingverlagingen vormen de kern van het regeringsbeleid.

Spoedbijeenkomsten

De vrees bestaat nu dat de Britse regering de controle over de economie verloren heeft. Truss, door oud-regeringsadviseur Dominic Cummings omschreven als ‘een menselijke handgranaat’, houdt zich stil. Kwarteng heeft intussen spoedbijeenkomsten gehouden met Britse en Amerikaanse bankiers.

De bankiers eisen van de minister van Financiën dat hij snel een economisch groeiplan presenteert voor de Britse economie en niet pas in november, zoals hij van plan is. De kans bestaat dat Kwarteng met grote bezuinigingen gaat komen, met als excuus dat de financiële markten hem daartoe dwingen.

Oppositieleider Keir Starmer vindt dat het Britse parlement in een spoedzitting bijeen moet komen. Vanwege de partijcongressen is er nu een drie weken durend parlementair reces. Binnen de Conservatieve Partij rommelt het. Meerdere fractieleden hebben nu al het vertrouwen opgezegd in Truss – de opvolgster van Boris Johnson vertoeft nog geen maand in 10 Downing Street.

Oud-minister van Financiën Rishi Sunak, die voor deze financiële chaos heeft gewaarschuwd, zegt het aankomende congres van zijn Conservatieve partij te zullen mijden. Ook andere Conservatieve kopstukken mijden het partijcongres als de pest.

Huizenmarkt

Vanuit Amerika stelde Larry Summers, oud-minister van Financiën, dat Groot-Brittannië zal worden herinnerd als het land dat het slechtste macro-economische beleid in lange tijd heeft gevoerd. De financiële plannen hebben nu al een effect op de huizenmarkt. Eerder deze week hebben Britse banken in allerijl bijna duizenden verschillende hypotheekproducten van de markt gehaald. Huizenbezitters en flexibele hypotheken dreigen in grote problemen te geraken als de Bank of England, zoals voorspeld, de rente komende weken verder gaat verhogen.

Vanuit conservatieve hoek is woensdag uitgehaald naar het IMF. “Het IMF heeft door de jaren voortdurend gepleit voor conventioneel economisch beleid”, beweerde voormalig brexitonderhandelaar en Truss-supporter Lord Frost. “Deze benadering heeft geleid tot jaren van langzame groei en zwakke arbeidsproductiviteit.” De conservatieve commentator Iain Martin vroeg zich af waarom het IMF niets zei toen tijdens de pandemie de geldpers op volle toeren draaide.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234