Dinsdag 22/10/2019

Bangelijke

De nalatenschap van de Pininfarinadynastie

bolides

Vorige maand overleed Andrea Pininfarina, topman van het wereldberoemde Italiaanse ontwerpbureau Pininfarina. Het familiebedrijf werd in 1930 opgericht door Andrea's grootvader Battista en heeft sindsdien tientallen droomwagens ontworpen voor luxemerken als Ferrari, Alfa Romeo, Lancia en Maserati. Als hommage aan de geniale bedenkers van deze oogstrelende kunstwerken op wielen kan u hier alvast wegdromen bij enkele legendarische volbloeden uit de Pininfarina-stal.

Door Joeri Naanaï / foto's pininfarina

Andrea Pininfarina kwam om het leven op 7 augustus nadat hij in Turijn met zijn Vespa-scooter tegen een auto botste. Hij was eenenvijftig. Het nieuws van zijn overlijden zorgde voor een verrassende stijging (elf procent) van het Pininfarina-aandeel op de beurs van Milaan. Een meevaller voor de familie, die nog steeds 55 procent van de aandelen bezit en vorig jaar aankeek tegen een verlies van bijna 115 miljoen euro. Insiders menen dat de familie haar aandelen (gedeeltelijk?) zal verkopen aan een externe investeerder die vers kapitaal in het noodlijdende bedrijf kan pompen. Meteen het einde van een tijdperk, want daarmee zou de Pininfarinadynastie voor het eerst in bijna tachtig jaar de controle over haar designstudio's uit handen geven. Van de mogelijke overnemers worden de Indiase tycoon Ratan Tata en de Fransman Vincent Bolloré genoemd. Met deze laatste ontwikkelt Pininfarina trouwens nu al een elektrische wagen. Andrea wordt als voorzitter van de raad van bestuur opgevolgd door zijn jongere broer Paolo. Wie de geschiedenis van 's werelds invloedrijkste autodesignersfamilie overloopt, beseft meteen dat het voor Paolo geen sinecure wordt om in de voetsporen van zijn visionaire voorgangers te treden.

Battista Farina wordt geboren op 2 november 1893 in Turijn. Als tiende kind in het gezin krijgt hij de bijnaam 'Pinin': Italiaans voor 'kleine'. Wanneer hij amper elf is, begint hij te werken in de Stabilimenti Farina, het carrosseriebedrijfje van zijn oudere broer Giovanni. Een kwarteeuw later, na een inspirerend bezoek aan de Ford-fabrieken in het Amerikaanse Detroit, besluit Battista om in zijn geboortestad een eigen bedrijf op te richten. De Carrozzeria Pinin Farina opent de deuren op 22 mei 1930 en telt zowat honderdvijftig werknemers. Aanvankelijk produceert de fabriek vooral carrosserieën op maat van individuele klanten, maar algauw tonen ook grote merken als Fiat, Lancia en Alfa Romeo interesse voor de elegante en luxueuze ontwerpen van Pininfarina. Tot de mooiste modellen uit de pionierstijd van Battista behoren onder meer de sportieve Alfa Romeo 6C 2003 Pescara Coupé (1935), de chique, adembenemende Lancia Astura Bocca Cabriolet (1936) ongetwijfeld een van de mooiste wagens aller tijden en de revolutionaire Lancia Aprilia Berlinetta Aerodinamica (1936).

In 1946 worden Italiaanse autodesigners geweerd op het Salon de l'Automobile in Parijs, vanwege de Italiaanse collaboratie met de nazi's tijdens de Tweede Wereldoorlog. Battista en zijn zoon Sergio negeren het verbod en rijden met twee nieuwe modellen naar Frankrijk. Ze parkeren de Alfa Romeo 6C 2500 S en de Lancia Aprilia Cabriolet voor de ingang van het Grand Palais in Parijs, waar de bezoekers van het autosalon meteen in de wolken zijn van de wagens. De plaatselijke pers moet toegeven: "Die duivelse Farina is er in geslaagd om op straat zijn eigen antisalon te openen!"

Designkenners beseffen al vroeg dat bij Pininfarina niet louter auto's, maar veeleer kunstwerken op wielen worden gemaakt. Onder de titel 'Running Sculpture' exposeert het Museum of Modern Art in New York in 1947 de Cisitalia 202, "een van de acht voortreffelijkste wagens van onze tijd" (dixit het MoMa) en meteen ook de eerste auto ter wereld die permanent tentoongesteld wordt in een museum voor moderne kunst. Vier jaar later, wanneer Amerika al helemaal in de ban is van Italiaanse sportwagens, zit Hollywoodacteur Humphrey Bogart in de film Sabrina achter het stuur van Pininfarina's Nash Healey Spider.

Ook op het Europese thuisfront zit Battista niet stil. In 1952 begint hij aan de productiefste en creatiefste fase in de geschiedenis van het bedrijf: de samenwerking met Ferrari, die in de loop der jaren tal van inmiddels klassiek geworden modellen zou opleveren, zoals de tijdloze Ferrari 250 GT uit 1959. In 1954 wordt op het Brusselse Autosalon de Lancia Aurelia B 24 Spider onthuld, een cabrio die door kenners wordt beschouwd als een van de mooiste wagens aller tijden. En amper een jaar later presenteert Pininfarina in Parijs alweer een meesterwerk: de Alfa Romeo Giulietta Spider, een elegante cabriolet die door Battista "het mooie meisje" wordt genoemd en uitgroeit tot een wereldwijd succes.

In 1961 neemt zoon Sergio het roer over. Hij mist zijn start niet: in 1964 introduceert hij de Ferrari 250 LM, een volbloedracewagen die vandaag erg in trek is bij rijke verzamelaars. En in 1966, het jaar waarin zijn vader overlijdt, pronkt Sergio met de Alfa Romeo 1600 Spider (ook bekend als de 'Duetto'). Het is een iconische, elegante cabrio, een natte droom voor vrouwen die zich met een trendy zonnebril op de neus en een zijden sjaaltje om het hoofd even Grace Kelly willen wanen. De Spider Duetto wint ook aan populariteit wanneer bioscoopbezoekers de jonge filmster Dustin Hoffman ermee zien rondrijden in The Graduate.

In 1969 ontwerpt Pininfarina een van de mooiste Ferrari's: de Dino 246 GT Coupé. Datzelfde jaar wordt Sergio's Peugeot 504 in Genève uitgeroepen tot Auto van het Jaar. De coupé krijgt algauw de bijnaam 'Queen of Africa', dankzij uitstekende resultaten in Afrikaanse rally's. Ook in de jaren zeventig, tachtig en negentig schrijft Pininfarina geschiedenis met stijlvolle, moderne modellen die een nieuw, veeleisend tijdperk van autodesign aankondigen, zoals de Ferrari 308 GTSi (1981) de wagen van tv-detective Thomas Magnum , de Ferrari Testarossa (1984) en de indrukwekkende Ferrari Mythos (1989).

In 2001 neemt Sergio's zoon Andrea de fakkel over. De Citroën Osée (nog ontworpen door Sergio) wint op het Autosalon van Genève de prijs voor het beste concept. Een jaar later ziet de Ferrari Enzo het levenslicht, een superbolide die, net als de Ferrari's F40 en F50, de Formule 1-technologie combineert met het comfort en rijplezier van de Gran Turismo road cars. Tot de recentere modellen van Pininfarina behoren onder meer de fijne Ferrari 612 Scaglietti (2003), de futuristische Maserati Birdcage 75th (voorgesteld tijdens de 75ste verjaardag van de studio in 2005) en de agressieve Ferrari P4/5, een uniek exemplaar dat speciaal werd ontworpen voor de schatrijke Amerikaanse verzamelaar James Glickenhaus. Andrea's laatste kunstwerk werd op 17 augustus jongstleden tien dagen na zijn dood onthuld tijdens het jaarlijkse Pebble Beach Concours d'Elegance in Californië: de monumentale Pininfarina Hyperion, een uniek, op de Rolls-Royce Phantom Drophead Coupé gebaseerd ontwerp voor de verzamelaar Roland Hall.

Behalve de hierboven genoemde merken, ontwierp de Pininfarinastudio in de loop der jaren ook modellen voor onder andere Jaguar, Mercedes, Cadillac, Chevrolet, Ford, Honda, Mitsubishi en Volvo. Het bedrijf is tegenwoordig overigens ook actief buiten de auto-industrie en ontwerpt onder meer jacuzzi's, elektronische toestellen, meubels en speedboten. Ook de nieuwe hogesnelheidstrein V250, die vanaf volgend jaar Amsterdam met Brussel verbindt, is een ontwerp van Pininfarina. Het bedrijf heeft filialen in Europa, Marokko en China en stelt momenteel ruim drieduizend mensen te werk, onder wie de Belg Lowie Vermeersch, ontwerper van de futuristische conceptcar Sintesi die begin dit jaar voorgesteld werd in Genève.

Al dat moois dat op de tekentafels van Pininfarina wordt bedacht, is natuurlijk niet goedkoop. Zo betaal je voor een Ferrari Enzo, ook te zien in de actiefilm Charlie's Angels: Full Throttle, algauw één miljoen dollar. Glickenhaus telde naar verluidt ruim 3 miljoen dollar neer voor zijn Ferrari P4/5. En voor tweedehandsklassiekers uit de Pininfarinastal hebben verzamelaars nog meer geld veil: de duurste wagen die vorig jaar werd verkocht, was een Ferrari 330 TRI/LM uit 1962 die voor 9,3 miljoen dollar van eigenaar wisselde. Benieuwd wat de oude Battista daarvan gevonden zou hebben... n

INFO www.pininfarina.com

Bij Pininfarina worden niet louter auto's, maar veeleer kunstwerken op wielen gemaakt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234