Donderdag 13/08/2020

Bang voor de engel des doods

Het Gemeenschapsonderwijs (GO!) bindt in Brussel de strijd aan met horrorverhalen over het laatste oordeel. Maar ook in Vlaanderen bieden islamleerkrachten te weinig een antwoord op de angsten van hun leerlingen. 'Het lesmateriaal is vaak veel te traditioneel', zegt een islamleerkracht.

"Veertig dagen lang hangt er een wolk over de aarde. De engel des doods blaast op een hoorn. En dan wordt een baby geboren met één oog: de antichrist."

Het komt niet uit een horrorverhaal, maar uit de mond van een meisje uit het zesde leerjaar van De Weg-Wijzer. Daarna barstte ze in tranen uit. De directrice stond erbij en keek ernaar.

"In mijn 16 jaar als schoolhoofd heb ik dit nog nooit meegemaakt", zegt directrice Martine Somers. "En het was niet alleen dit kind, ze waren er allemaal mee bezig. Alleen komen ze daar niet met ons over praten."

Met Montasser Alde'emeh praten ze wel. Hij maakt deel uit van een team tegen radicalisering van de Scholengroep Brussel van het gemeenschapsonderwijs en hij tekende zijn ervaringen op voor Knack.

Daaruit blijkt dat er zowel in lagere als middelbare scholen in Brussel kinderen zijn met angsten voor de hel, de dag des oordeels of het einde der tijden. Het gaat om passages die niet letterlijk in de Koran staan, maar wel in de overleveringen van de Hadith (overlevering van aan Mohammed toegeschreven uitspraken). Een verhaal dat vaak terugkeert is dat van de bestraffing in het graf. Wie geen goede moslim is, zal gemarteld worden in het graf.

Sinterklaas

"Vergelijk het met wat priesters in het begin van de 20ste eeuw vanop de kansel verkondigden", zegt Jacky Goris, directeur van de Brusselse scholengroep. "Die kinderen zitten met doodsangsten."

Niemand kan zeggen over hoeveel kinderen het gaat, omdat de verhalen zelden doorstromen in het lerarenkorps of tot bij de directie, maar het probleem beperkt zich niet tot Brussel, of tot het GO!

Topman van het Katholieke Onderwijs Lieven Boeve zegt dat het ook op zijn scholen ter sprake kan komen in de religieuze vorming. Hij vergelijkt de angsten van moslimkinderen met hun vriendjes die bang zijn voor Sinterklaas. "In dialoog met elkaar leren kinderen evolueren van een letterlijk naar een symbolisch geloof", zegt Boeve.

Het verschil met de roe van Sinterklaas is dat de horrorverhalen uit de islam ook na de leeftijd van 9 jaar hardnekkig kunnen zijn, meer bepaald in traditionele strekkingen. Daarom koppelt Jacky Goris van de Brusselse scholengroep de angsten van zijn leerlingen aan radicalisering.

Geen driekoppig monster, maar een driekoppig team gaat op vraag van Goris van school tot school om met de leerlingen erover te praten. Zoals Montasser Alde'emeh. Werk dat je normaal gezien van de islamleerkracht zou verwachten.

"We spreken er wel over met islamleerkrachten, maar ze zijn vaak slecht opgeleid", zegt Goris. "Sommigen kennen maar één versie van de islam. Ontstellend om te zien."

Dat bevestigt ook Hilmi Lazhar, islamleerkracht en lesgever aan het Centrum voor Islam en Educatie de Toekomst, waar ze islamleerkrachten opleiden.

"In alle monotheïstische tradities heb je verhalen over de hel, maar alles hangt ervan af hoe de leerkracht het vertelt", zegt Lazhar. "Het probleem is dat hun lesmateriaal vaak veel te traditioneel is. Veel islamleerkrachten maken noodgedwongen gebruik van boeken uit hun thuisland Marokko of Turkije die in het Nederlands vertaald worden. Of ze zoeken online, maar die websites zijn vaak betaald met Saudisch geld."

Eenvoudig taalgebruik

Klassiek zijn ook de Saudische boekjes in vooral Brusselse boekhandels. Uit salafistische hoek wordt al decennialang geïnvesteerd in educatief materiaal, met eenvoudig taalgebruik en op het niveau van kinderen.

"Het is tijd om werk te maken van onze eigen boekjes", zegt Lazhar. "Er is in Vlaanderen wel meer ruimte voor diepgaande theologische opleidingen, maar een groot gebrek aan onderzoek naar islamitisch godsdienstonderwijs."

Lazhar waarschuwt ervoor om ons blind te staren op het salafisme. Belangrijker is dat islamleerkrachten leerlingen niet zozeer opleggen wat goed is, en wat niet, maar hen vooral leren om zelf kritisch na te denken en hun eigen conclusie te trekken.

"De godsdiensteducatie is op dit moment nog te theoretisch en te weinig aangepast aan de vragen van de jongeren zelf", zegt Lazhar. "Geen wonder dat ze naar simplistische antwoorden grijpen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234