Woensdag 27/10/2021

'Balletdansers zijn rock-'n-roll'

Zeventien jaar lang was ze prima ballerina, maar naar de diva in Geneviève Van Quaquebeke (34) is het ver zoeken. Nuchter en nederig zegt ze het veelgeplaagde Ballet van Vlaanderen vaarwel. 'Ik houd niet krampachtig vast aan het applaus.'

Aan haar bewegingen zie je dat ze een ballerina is. Heft ze de armen om haar woorden kracht bij te zetten, dan is dat met een haast vanzelfsprekende elegantie. Doet ze haar dansende dochtertje na, dan is het alsof ze zich op een podium waant. Haar woorden echter zijn die van een Vlaamse meid met realiteitszin.

Niet meteen wat je verwacht van een principal dancer met internationale faam en een indrukwekkend palmares (zie kader).

Haar hele carrière - een intermezzo van 3 jaar bij Les Ballets de Monte Carlo niet meegerekend - bleef Geneviève Van Quaquebeke trouw aan het Koninklijk Ballet van Vlaanderen. Die trouw werd de voorbije twee jaar bepaald op de proef gesteld. Artistiek leidster Kathryn Bennetts verliet de compagnie met slaande deuren toen minister van Cultuur Joke Schauvliege (CD&V) haar een fusie met de Vlaamse Opera oplegde en bijna een jaar lang was het bang afwachten wie haar opvolgster zou worden.

En Van Quaquebeke? Zij danste voort. Tot nu. Vanavond gaat haar laatste voorstelling in première: Britten Dances, waarin ze het duet 'Courting the Senses' danst, door choreograaf Ashley Page speciaal op haar lijf geschreven.

Vorig jaar zei u nog een hele tijd door te willen gaan. Wat is er veranderd?

"Ik was al twee jaar aan het denken om te stoppen. Dit jaar ben ik begonnen aan een opleiding danspedagogie bij Artesis Hogeschool en dat bevalt me zozeer dat het makkelijker was om de knoop door te hakken. 2,5 jaar geleden ben ik ook moeder geworden. Die beslissing heb ik een tijd voor mij uitgeschoven, maar ik heb wel altijd geweten dat ik nog een kind wilde tijdens mijn carrière. Ook omdat ik dan niet zou moeten zeggen: 'Ik ben omwille van mijn kind gestopt.'

"Toch heeft het moederschap mijn leven veranderd. Ik besefte dat ik niet meer van vandaag op morgen kon leven. De vraag 'Wat wil ik nog?' werd dwingender. Ik wilde ook niet gedwongen worden te stoppen, omdat het fysiek niet meer ging of omdat de goesting weg was. De goesting is er nog, maar ik weet dat die er op een bepaald punt niet meer zal zijn. Ik wilde dat punt voor zijn.

"Ik houd niet krampachtig vast aan het applaus. Ik ben niet zo'n dromer. Als ik een beslissing neem, denk ik daar goed over na. Daardoor vermijd ik spijt achteraf."

Speelde de komst van de nieuwe artistiek directeur Assis Carreiro mee in uw beslissing?

"Absoluut niet. Ik kan het goed vinden met Assis en denk dat ze een artistiek verhaal te vertellen heeft. Dat ze er dit seizoen überhaupt in geslaagd is om vanuit het niets een programmering uit de grond te stampen, verdient respect."

Het beeld dat buitenstaanders hebben van de balletwereld is er een van concurrentie en ziekelijke jaloezie.

"Ik ben niet vatbaar voor jaloezie en heb bewust mijn eigen pad gevolgd, zonder me te laten ziek maken door gedachten als 'Oh nee, zij is beter dan ik'. Ik heb me altijd geconcentreerd op wat ik dacht dat ik in mijn mars had en van daaruit geprobeerd mezelf te verbeteren. Maar ik geef toe: de grens tussen gezonde concurrentie en ziekelijke jaloezie kan dun zijn in de balletwereld. Danspedagogen hebben daar een grote taak. Zij moeten jonge dansers aanleren wat de grens is.

"Al is dat negatieve beeld deels ook achterhaald. Vroeger waren ze er wel: de ballerina's die nagels in de pointes van een concurrente staken of lintjes van tutu's half doorknipten. Van een van mijn collega's heeft iemand ooit zelfs de pointes doorgezaagd. Buitenstaanders smullen van die horrorverhalen, maar vergeten dat collega's bij hen op kantoor wellicht ook ooit teksten deleten uit jaloezie."

Vriendschap in de balletwereld: het is dus mogelijk?

"Zeker. Je danst samen, je creëert samen: dat schept een band. Ook omdat onze job zo fysiek is. Je moet elkaar wel aanraken, je moet je emotioneel wel overgeven aan de ander. De spanningen die dat soms veroorzaakt, zijn heftig, maar dat zijn de vriendschappen ook. Ooit vertelde een collega die gestopt is met dansen: 'Wat ik het ergste mis, is om tien uur 's morgens je eerste oefeningen doen en weten dat overal ter wereld dansers hetzelfde aan het doen zijn.' Als danser ben je deel van een groter geheel. Die samenhorigheid ga ik wel missen."

Genoot u ook van het toeren, van het leven onderweg?

"Een hele tijd wel. Op een bepaald moment echter houdt het op. Dan ben je vier dagen thuis en moet je weer voor drie weken weg. Je ziet wel wat van de wereld, maar toch vooral het theater en je hotel."

Erg rock-'n-roll klinkt dat niet.

"Vergis je niet: balletdansers zijn rock-'n- roll. Drinken, roken: niks menselijks is ons vreemd. Work hard, play hard: balletdansers leven in extremen."

In 2000 verliet u het Ballet van Vlaanderen om te gaan dansen bij Les Ballets de Monte Carlo. Waarom?

"Ik had genoeg van de klassiekers en wilde werken met een aantal choreografen die me zouden introduceren in de wereld van het moderne ballet. Bij het Ballet van Vlaanderen had ik gewerkt met Jean-Christophe Maillot, de artistiek leider van Les Ballets de Monte Carlo, en zijn stijl beviel me erg.

"Toch ben ik maar 3 jaar gebleven. Ik miste het klassieke ballet. Ik wilde met de ervaring die ik had opgedaan op het vlak van modern ballet op een andere manier de klassiekers dansen. Ik had geleerd wat bewegingsvrijheid is en was niet langer louter gefocust op techniek. Opeens werd het klassieke werk makkelijker. Mijn dansen werd doorleefder. Wellicht daarom kreeg ik de kans om de hoofdrol te dansen in Het zwanenmeer. Het gaf voldoening om te tonen: 'Kijk, ook dit kan ik.'"

Zal er onder de leiding van Assis Carreiro nog plaats zijn voor klassiekers als Het zwanenmeer?

"Die angst leeft inderdaad bij mijn collega's. Ik begrijp de bezorgdheid. We hebben twee wankele jaren achter de rug waarin van ons telkens verwacht werd dat we ons vertrouwen maar bleven geven. Dat eist zijn tol. Je kunt niet verwachten dat een nieuwe artistiek leidster een diepgewortelde angst in nog geen half jaar tijd wegneemt.

"Toch staat iedereen achter Assis en de compagnie. Hoe verschrikkelijk de voorbije twee jaar ook waren, hier is geen dag gestaakt. We wilden actie voeren door te blijven doen waar we goed in zijn. Ik hoop dat de mensen in Vlaanderen inzien hoe krachtig dat signaal is geweest. En ja, er zijn momenten geweest dat ik kwaad was. Ik wilde niet dat het Ballet van Vlaanderen kapot gemaakt werd. Iedereen zei ons dat dat niet zou gebeuren, maar je voelde dat er achter de schermen van alles bedisseld werd. Wij kunnen leven met een fusie, maar dan moeten ze die wel op de juiste manier doorvoeren, met respect voor onze artistieke autonomie."

Toen u terugkeerde naar het Ballet van Vlaanderen was uw vader er projectmanager. Een vloek of een zegen?

"Mijn terugkeer had niks met mijn vader had te maken. Jarenlang heb ik moeten bewijzen dat ik het was die kon dansen en niet mijn pa. Als jonge balletdanseres al moest ik harder werken. Natuurlijk had ik daar een dubbel gevoel bij. Mijn vader zou nooit een rol voor mij hebben proberen te versieren - ook al zeiden velen dat wel. Ik was het die de pointes aanbond en danste alsof mijn leven ervan af hing."

Hoe ging u om met de pijn die onvermijdelijk gepaard gaat met ballet dansen?

"Als je jong bent, verbijt je de pijn en wacht je voor je naar een osteopaat gaat. Dat doe je niet meer als dertiger. Je ervaring leert je dat je maar beter bij de eerste pijn aanklopt bij een specialist.

Naarmate je ouder wordt, groeit ook de angst. Je weet dat er een moment komt dat je het fysiek niet meer zal aankunnen.

"Zelf heb ik het meeste last van mijn rug en knieën, maar gelukkig ben ik gespaard gebleven van grote blessures.

Het is een feit: dansen op topniveau is niet gezond. Met onnatuurlijke bewegingen drijf je je lichaam tot het uiterste. Er zijn balletdansers van 21 die reuma en artrose aan de tenen hebben.

"Ik heb altijd goed beseft dat lichamen niet gemaakt zijn om te doen wat wij doen. Ik heb er al lang vrede mee dat ik op mijn zestigste wellicht een enkel- of knieprothese nodig zal hebben."

Wat als uw dochtertje ook ballerina wil worden?

"Daar ziet het nu al naar uit. Ze is nu twee jaar en zeven maanden en danst graag. Dan legt ze muziek op, zegt ze: 'Mama, ik ben ballerina' en begint ze te dansen in de eetkamer. Van mij mag ze worden wat ze wil en de hobby's beoefenen die ze zelf kiest. Als ze op een dag voor hockey kiest, is dat voor mij ook goed. Maar als ze ballerina wil worden en goed genoeg is, wie ben ik dan om haar tegen te houden? Was ik zelf terug een klein meisje, ik deed het allemaal opnieuw."

Britten Dances gaat vanavond om 20u in première in theater 't Eilandje in Antwerpen en speelt daar nog tot en met 15 juni. Van 7 t/m 9 juni is de voorstelling te zien in de Vlaamse Opera in Gent. www.balletvlaanderen.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234