Maandag 08/03/2021

Bakkes toe!

Nog tot 26 mei zetten tientallen Brusselse theaters en kunsthuizen de deuren open voor Kunstenfestivaldesarts (www.kfda.be). Op deze plek berichten onze verslaggevers op dinsdag, donderdag en zaterdag over wat zij al dan niet konden smaken.

Het eerste woord dat door je hoofd schiet is Saalschlacht. Misschien zijn de tweehonderd stoelen die kriskras door elkaar in een hangar van Thurn & Taxis staan wel de stille getuigen van fascistenamok en is de rust nog maar net teruggekeerd. Eigenaardig dat het publiek de stoelen niet opnieuw in rijen zet. Vreemd ook dat er plots een paar mannen op hun stoel gaan staan. En geen slogans beginnen te roepen, maar Schubert gaan zingen. Rustig, mooi.

Daarmee is bijna alles gezegd over Ruhe, een voorstelling van Muziektheater Transparant op het Kunstenfestival. Er zijn ook nog twee uitstekende acteurs (op de première Carly Wijs en Josse De Pauw, die ook voor concept en regie tekent, maar in andere voorstellingen kunnen dat ook Dirk Roofthooft of Tom Jansen zijn). Zij debiteren apologetische herinneringen van oud-SS'ers naar een boek van Armando en Hans Sleutelaar, waarrond Josse De Pauw enkele jaren geleden ook al een voorstelling heeft gemaakt. Op het einde speelt er een rustig dreigende video van David Claerbout, terwijl de zangers van hun stoelen stappen en aan het andere einde van de zaal in de duisternis Annelies van Parys' deconstructieve parafrase op Schuberts Ruhe, schönstes Glück der Erde zingen.

Dat alles is heel mooi en heel goed gedaan. Maar waarom verontrust het ons zo weinig? We hebben de laatste tijd op tv zoveel getuigenissen van oorlogsslachtoffers en -daders gezien, die vaak veel aangrijpender waren. Wat is de toegevoegde waarde dan? Goede voorstellingen ontstaan niet uit het samenbrengen van goede elementen, maar uit een artistieke daad. En waarom laat het zoveel mogelijkheden liggen? Bijvoorbeeld dat je in het Duits het woord 'Ruhe' onmiddellijk met de 'Bakkes toe!'-uitroep van de kampbewaker associeert. Of het verband tussen de schoonheid van Schubert en de esthetische aantrekkingskracht van het fascisme (die veel verder gaat dan de door De Pauw voorgedragen populistische esthetica van de SS-man) of tussen de romantische natuurnostalgie en de pseudo-Germaanse natuurgodsdienst van de SS. Of nog, de hedendaagse pendanten voor soortgelijk gedrag. Welke muziek zal de nieuwe kampbewaker graag horen? Wellicht niet Schubert en zeker niet Annelies Van Parys. Musical? Philip Glass? K3? En wie zal zich laten recupereren?

Noch de acteurs, musici of videast van deze voorstelling nemen deze vragen op, laat staan dat ze er een proeve van antwoord op formuleren. Voor zover ze er al aan gedacht hebben, laten ze die associaties over aan de tweehonderd mensen op de overhoop gegooide stoelen. Daardoor is het bezienswaardigste aan deze voorstelling precies dat publiek. Dat je al die verschillende koppen en hun gezichtsuitdrukking ziet. En dat je niet weet wat er in die koppen rondspookt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234