Maandag 28/09/2020

REVIEW

‘Bagdad’ in Kultuurfaktorij Monty: Verdwalen in een gefragmenteerde stad

Beeld Koen Broos

In Bagdad brengen de Iraakse theatermaker Enkidu Khaled en de Nederlandse journalist Chris Keulemans een bewust verwarrend portret van de Iraakse hoofdstad. Ze gidsen je door een socio-culturele doolhof, maar het publiek kan niet altijd een ingang vinden.

Wanneer Bagdad een kwartiertje ver is, toont de Nederlandse journalist Chris Keulemans een fragment uit de Britse filmklassieker The Thief of Bagdad (1940), waarin een misdadiger met een gigantisch kromzwaard onthoofd wordt. Zijn misdaad: zelfstandig denken. Wat een barbaarse samenleving! En dan zegt Keulemans: “Het is daar dat het alfabet werd uitgevonden.”

Het zegt veel over hoe gekleurd onze westerse blik op de Iraakse hoofdstad is, maar ook over de vele facetten van Bagdad die de stad doorheen de geschiedenis hebben gemaakt tot wat ze vandaag is. Ooit werd een van de grootste beschavingen geboren in de schoot van de Tigris en de Eufraat, vandaag hebben opeenvolgende oorlogen grote delen van de stad herleid tot puin. Ooit was Irak de brug tussen de oosterse en de westerse cultuur, vandaag wordt de snelweg tussen het zuidelijke Basra en het noordelijke Bagdad de Highway of Death genoemd.

Keulemans en zijn kompaan Enkidu Khaled werden allebei geboren in Bagdad, maar kennen de stad op een heel eigen en heel andere manier. Zo presenteren ze zich ook. Khaled, die in 2008 naar België verhuisde, presenteert zich als de vlotte jongen, de praatjesmaker, de opportunist die zichzelf én zijn moeder voor 2000 dollar een Koerd zou noemen, en theater maakt omdat hij dan budget krijgt om nieuwe sneakers te kopen. Keulemans, die in 1960 in Irak werd geboren als de zoon van een Nederlandse wereldverbeteraar, toont zich als de gedegen verhalenverteller, de idealist die ons beeld van Irak wil bijstellen, maar zich ook verliest in naïviteit.

Fascinerende ravage

Terwijl fragmenten uit Hollywoodfilms, nieuwsreportages en straatbeelden het podium vullen, breken Khaled en Keulemans in op elkaars verhalen. Als je denkt dat er zich eindelijk een helder plaatje aftekent, slaat de volgende anekdote dat beeld weer aan diggelen. Op die manier tekenen de twee makers een bijzonder gefragmenteerd portret van Bagdad – bewust, want een stad met zulke geschiedenis kun je niet in stereotypen vatten. “Clichématig”, denk je wanneer je miniatuur-oliepompen op de scène ziet staan, maar zelfs dat cliché haalt Khaled genadeloos onderuit: “Die jaknikkers verwijzen naar mijn houding hier in België: het is het eenvoudigst om steeds ja te knikken.”

Maar terwijl het opzet van de voorstelling eindeloos fascineert, weet ze de toeschouwer slechts zelden te raken. Is het omdat Khaled en Keulemans je te snel door een historische, culturele en politieke doolhof willen gidsen, zodat je te vaak verdwaalt? Of is het omdat ze te nadrukkelijk met hun eigen verhalen rommelen, waardoor de emotionele waarde ervan raakt ondergesneeuwd?

Hoe dan ook blijft Bagdad net een tikkeltje te vaak een vormoefening. Een bijzonder intrigerende vormoefening, die al uw aandacht verdient. Ook al raakt u die aandacht soms kwijt in de fascinerende ravage die Keulemans en Khaled aanrichten. 

Beeld Koen Broos

Nog op 11 november in Kultuurfaktorij Monty, Antwerpen. Daarna op tournee door Nederland.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234