Maandag 17/05/2021

'Bacchus' (circa 1593), Caravaggio

We hebben het al enkele keren gehad over de zogenaamde caravaggisten, genoemd naar de uitvinder van het chiaroscuro: Caravaggio himself (1573-1610). Hoewel, uitvinder? Zijn typische clair-obscurstijl (of keldergatschilderkunst zoals het wel eens genoemd wordt) was al langer gebruikelijk in Noord-Italië. Maar Caravaggio heeft die techniek wel op een vernieuwende manier toegepast.

Michelangelo Merisi Caravaggio werd op 28 september 1573 geboren in het stadje Caravaggio, in wat toen Lombardije was. In 1592 gaat hij naar Rome waar hij les krijgt van ene Giuseppe Cesari. Die laat de jonge onstuimige Caravaggio stillevens met bloemen en fruit schilderen. Een beetje lullige onderwerpen voor deze levenslustige rebel. Duels, vechtpartijen, veroordelingen verzamelde Caravaggio alsof het niets was, tot hij in 1606 naar Napels vlucht nadat hij iemand vermoord had. Motief: onenigheid over de score van een partijtje tennis. In Malta waar hij tot ridder van de Maltese Orde werd genoemd, wordt hij voor die moord gevangen gezet, maar hij kan ontsnappen. Op zijn terugweg naar Napels sterft hij echter in Porto Ecole en er wordt gesuggereerd dat hij werd vergiftigd door een van zijn vele vijanden.

Die onstuimige levenswandel vinden we terug in zijn werk. Caravaggio schilderde rechtstreeks op doek en maakte haast nooit voorbereidende schetsen. Hij zette zich af tegen het overdadig afbeelden van religieuze thema's, hoewel hij natuurlijk veel religieuze werken maakte. Maar hij deed dat in zijn eigen strakke realistische stijl, die in de smaak viel van de contrareformatie. Om dat realisme te bereiken, zocht hij zijn modellen op straat. Hij belichtte zijn onderwerpen vaak van boven af zodat zijn personages uit de duisternis opduiken, waarbij de achtergrond bewust sober bleef. Wat je ook goed merkt aan deze Bacchus, god van de wijn, die hier haast schaamteloos profaan afgebeeld wordt. Het is een zeer aardse god die ons hier een glas wijn aanbiedt. En door zijn realisme en lichtgebruik lijkt het erop of we de kelk kunnen aannemen. Twee elementen die nog lang navolging zullen krijgen in Europa.

Wilfried Eetezonne

Het werk hangt in de Galleria degli Uffizi.

Foto Galleria degli Uffizi

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234