Zaterdag 08/08/2020

NatuurbehoudCongo

Babygorilla gered, maar stropers vieren hoogtij in Virunga-park

Verzorgers proberen babygorilla Theodore te redden. Hij kwam in een val terecht in het Nationaal Park Virunga.Beeld Anthony Caere

Sinds de uitbraak van corona heeft het wereldberoemde Nationaal Park Virunga het moeilijk. Niet alleen drogen de inkomsten op door het wegvallen van toerisme, vorige week ontdekten parkwachters dat stropers het park vol vallen hebben gelegd.

Baby Theodore heeft geluk gehad. De twee jaar oude babygorilla werd vrijdag door parkwachters van het Nationaal Park Virunga in Oost-Congo gevonden met een val rond zijn poot. Zo’n val is vaak niet meer dan een strik met een speciale knoop. Ze is ontworpen om bij elke beweging strakker rond het ledemaat van een dier te knellen, tot de poot afsterft.

Vrijdag kon een team van het park babygorilla Theodore verdoven en behandelen. Zonder medische zorgen zou de aap sterven aan een bloedvergiftiging. Dat de parkwachters Theodore op tijd vonden, is een klein mirakel. In het park leven zo’n duizend berggorilla’s. Normaal trekken dagelijks groepen toeristen naar de verschillende families apen die in de jungle tussen Congo en Rwanda leven. Ze worden begeleid door enkele gidsen en parkwachters, die op die manier makkelijk een oogje in het zeil kunnen houden bij de gorilla’s. Maar dat is in niet-coronatijden.

Het is een beproefde manier van werken: sinds het Nationaal Park Virunga zich op het toerisme – en dus in de gaten houden van de apen – ging toeleggen, is de populatie sterk gegroeid. Eind jaren 70 waren er zo’n driehonderd berggorilla’s, dankzij de doorgedreven ondersteuning zijn dat er nu iets meer dan duizend. Officieel is de diersoort niet meer met uitsterven bedreigd, al blijft ze bedreigd.

Sinds de uitbraak van corona werd het park gedwongen de poorten te sluiten voor toeristen. Daardoor dalen de inkomsten en is er minder toezicht op de apen. “We moesten het park sluiten omdat de ziekte de populatie berggorilla’s potentieel kan uitroeien”, vertelt de Belgische prins Emmanuel de Merode, die sinds 2008 aan het hoofd van het park staat. Doordat het genetisch materiaal van de gorilla dicht bij dat van de mens aanleunt, kunnen ziekten makkelijk overgedragen worden. Vooral respiratoire ziekten zijn een probleem – toeristen met mondmaskers waren hier al voor corona een normaal zicht.

“Al vormt corona ook gewoon een risico voor de lokale bevolking”, zegt de Merode. “Door het internationale toerisme zou dat risico enkel toenemen. Ironisch genoeg hebben we nu, in een poging de gorilla’s te beschermen, een ander probleem gecreëerd.”

Babygorilla Theodore kwam terecht in een val in het Nationaal Park Virunga in Oost-Congo.Beeld Anthony Caere

Sinds een week vinden parkwachters verschillende vallen terug die stropers in het park hebben gelegd. Het blijft altijd een beetje gissen wie de stropers zijn en waarom ze de vallen hebben gelegd, maar in het park hebben ze een sterk vermoeden. Ook de bevolking die rond het park woont, wordt geraakt door het wegvallen van het toerisme. Ze werken vaak in de toeristische sector – bijvoorbeeld als chauffeur of gids – en zien hun inkomsten eveneens opdrogen. “Samen met het feit dat mensen honger hebben en er een grote toename van de werkloosheid is, kan dat mee verklaren waarom de stroperij plots is toegenomen”, zegt de Merode. “Eigenlijk is de onzekerheid in de hele regio van Noord-Kivu drastisch toegenomen sinds de uitbraak van corona.”

Piloot Anthony Caere (l.) en parkdirecteur prins Emmanuel de Merode (r.) vliegen boven het Virunga-park in Oost-Congo, om gewonde dieren te redden.Beeld Joost De Bock

“We merken wereldwijd een toename van stroperij in de conservatie sinds corona”, zegt Anthony Caere, de Belgische piloot die al zes jaar voor het park werkt. “Doordat het toerisme wegvalt, is er minder geld voor patrouilles. Dus krijgen stropers meer kansen om te jagen. Daarnaast hebben mensen geen geld om eten te kopen en moeten ze nu alternatieven vinden om aan eten te geraken.”

Niet dat de gorilla’s opgegeten worden – volgens De Merode is het al meer dan tien jaar geleden dat de lokale bevolking echt jaagde op de apen. Waarschijnlijker is dat de vallen bedoeld zijn om andere dieren zoals antilopen te vangen. “Jammer genoeg komen ook de gorilla’s in de vallen terecht”, zegt de Merode. “Zeker de babygorilla’s, die nog volop in het rond springen en lopen.”

Inzamelactie

Voorlopig stierf er nog geen enkele gorilla. Of ze dat veel langer kunnen voorkomen, is onzeker. Daarom startte het park een inzamelactie.

“Met het geld kunnen we honderden mensen inhuren om het bos uit te kammen en alle vallen te verwijderen”, zegt de Merode. “Dat is een taakje dat ettelijke weken duurt en honderden mensen vergt. Wij betalen hen daarvoor. Het helpt ons het risico op vallen weg te nemen en geeft de lokale bevolking inkomsten.”

Intussen is het beoogde doel van 45.000 dollar (ongeveer 40.000 euro) bijna bereikt. Dat is ook dankzij de hulp van enkele internationale filmsterren als de Amerikanen Leonardo Di Caprio en Charlie Sheen. Die laatste nam zelfs een filmpje op Facebook waarin hij zich speciaal tot Caere richt. 

“Ik heb enkele jaren geleden een Oscar voor conservatie gewonnen”, zegt de West-Vlaming. “Op die manier hebben veel acteurs onze organisatie AirWing ontdekt en steunen ze ons via donaties.”

Al hoopt De Merode dat het bedrag van de crowdfunding ruimschoots overschreden wordt. “Het lijkt ons onwaarschijnlijk dat er nog toerisme komt voor het einde van het jaar”, zegt hij. “We hebben plannen om het park draaiende te houden tot dan, zonder toerisme. Maar het is moeilijk. Eigenlijk ontbreekt het ons aan de inkomsten om het tot aan het einde van het jaar te rekken.”

De inzamelactie van het Nationaal Park Virunga kan hier gevonden worden. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234