Zondag 27/09/2020

Wetenschap

Baby's van te zware moeders worden sneller oud

Beeld Thinkstock

Wanneer je moeder tijdens de zwangerschap kampt met overgewicht, word je sneller ouder en loop je meer risico op ouderdomsziektes zoals hart- en vaataandoeningen en dementie. "Relevant want een derde van de vrouwen met een leeftijd om zwanger te kunnen worden weegt te veel. Preventie begint al vóór de conceptie", zeggen onderzoekers.

Te veel gewicht meeslepen is niet alleen riskant voor aanstaande moeders maar ook voor hun baby's. Die 'erven' door het overgewicht kortere telomeren. Dat zijn de 'kapjes' op het uiteinde van onze chromosomen. Ze beschermen het DNA maar worden onvermijdelijk korter bij het verouderen. Bij baby's van te zware moeders blijken ze al van bij de eerste levensdag een stuk korter dan gemiddeld. En hoe korter de telomeren, hoe sterker de effecten van veroudering, zoals chronische ouderdomsziektes.

"Veel onderzoek gaat over verouderingsprocessen bij volwassenen. Wij wilden bij pasgeborenen onderzoeken wat doorslaggevend kan zijn omdat sommige verouderingsziektes al heel vroeg kunnen ontstaan", zegt professor epidemiologie Tim Nawrot (UHasselt).

Dankzij een prestigieuze Europese ERC-onderzoeksbeurs kon hij samen met doctoraatsonderzoeker Dries Martens 734 pasgeborenen en hun moeders onder de loep nemen. Zowel in het navelstrengbloed als in een staal van de moederkoek analyseerden ze de telomeren. De resultaten staan in het vakblad BMC Medicine.

"Hoewel alle pasgeborenen even oud zijn, blijkt dat ze op moleculair niveau een andere biologische leeftijd hebben. De baby's van moeders met overgewicht en obesitas zijn op moleculair niveau ouder. Omdat de telomeren korter zijn, zullen hun cellen zich minder vaak kunnen delen. Hun cellen hebben met andere woorden een kortere levensverwachting", legt Nawrot uit. En cellen met kortere telomeren hebben een kortere cellulaire levensverwachting, dat is op het kleinste niveau in ons lichaam veroudering. Kortere telomeren zijn dan ook in verband gebracht met ouderdomsziektes als dementie, ouderdomsdiabetes en hart- en vaatziekten.

Tim Narwot (UHasselt), professor Epidemologie. Beeld Photonews

Nawrot en Martens controleerden ook op leeftijd, etniciteit, sociale klasse, zwangerschapscomplicaties en andere risicofactoren. Dat bleek allemaal het verschil in telomeerlengte niet te verklaren. Overgewicht is het verband dat overeind blijft.

Voor elk punt dat de Body Mass Index (BMI) van de moeders toeneemt, zijn de telomeren bij hun baby gemiddeld 0,5 procent korter. Op een totaal van 10.000 basenparen, de gemiddelde telomeerlengte van een pasgeborene, betekent dat ongeveer vijftig basenparen minder. Dat komt neer op wat we normaal op 1,1 tot 1,6 jaar verliezen aan telomeerlengte.

Bij vrouwen met overgewicht (BMI hoger dan 25) en obesitas (BMI hoger dan 30) is het verband zeer duidelijk. Bij vrouwen met een normaal gewicht komt het niet voor. Gemiddeld zijn bij de baby's van te zware vrouwen de telomeren 5,5 procent korter dan die van vrouwen met een normaal gewicht.

Levensstijl

Hoe precies het gewicht van de mama de telomeren van de baby beïnvloedt, is nog niet helemaal duidelijk, maar Nawrot heeft een sterk vermoeden. "Door het overgewicht produceren zwaarlijvige moeders stoffen die ontstekingen veroorzaken. Die zijn aanwezig in de placenta en worden zo zeer wellicht overgedragen op de foetus." Uitrekenen hoeveel levensjaren de kinderen van te zware mama's verliezen, daar beginnen de onderzoekers liever niet aan omdat je levensstijl later mee kan bepalen of je telomeren sneller of trager verkorten.

Beeld Thinkstock

Vrouwen die overwegen zwanger te worden, starten best met een gezond gewicht. Toch benadrukken de onderzoekers dat het niet de bedoeling is dat te zware zwangere vrouwen plots heel sterk gaan diëten; het ongeboren kind heeft natuurlijk voldoende voedingsstoffen nodig. Nawrot: "Wie gezond leeft, kan het cellulaire verouderingsproces vertragen, ook dat van de volgende generatie. Die boodschap moeten gynaecologen meegeven aan de zwangeren met overgewicht, net zoals ze ook wijzen op de risico's van alcohol, roken of op latere leeftijd een kind krijgen. Die groep is niet klein. Een derde van de vrouwen met de leeftijd om kinderen te kunnen krijgen weegt te veel."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234