Zaterdag 21/09/2019

Opvoeding

Baby's krijgen stress van te veel verzorgers

Beeld photonews

In Nederlandse crèches mag een baby enkel nog gedragen, gevoed of verschoond worden door twee vaste begeleiders. Dat moet het stressniveau bij nuljarigen ten goede komen.

Telkens nieuw gezichten boven de wieg zien. Voor heel wat baby's is het een een stresserende ervaring, geloven ze in Nederland. Ze hebben er daarom een zogenaamd 'vaste gezichtencriterium' uitgewerkt, specifiek voor de opvang van nuljarigen. 

Het idee: een vaste, vertrouwde begeleider biedt baby's sociaal-emotionele veiligheid. Een regelmatig aanwezige begeleider weet hoe de nuljarigen zich ontwikkelen, waardoor ze overstuur raken en waar ze behoefte aan hebben. Het criterium is daarom begin dit jaar teruggebracht van drie naar twee vaste gezichten. Van de twee begeleiders moet er per dag ten minste één aanwezig zijn.

"Als je als baby telkens door iemand anders, en dus op een andere manier, wordt opgepakt en verschoond, heeft dat een impact op hoe je je voelt", duidt Su'en Verweij, gezinspedagoog bij het Nederlands Jeugd Instituut (NJI). "Volwassenen kunnen zichzelf troosten en zo stress reguleren. Een baby heeft daar een vertrouwde volwassene voor nodig."

Hersenontwikkeling

Over de stress die baby's in crèches ervaren, komen de laatste jaren steeds meer data aan het licht, beaamt Michel Vandenbroeck (UGent), professor pedagogie gespecialiseerd in kinderopvang. "Vooral 's ochtends, bij het afzetten, worden verhoogde niveaus van het stresshormoon cortisol gemeten." Volgens hem is dat niet per se zorgwekkend. "Maar als de stress blijft aanhouden, bijvoorbeeld een hele voormiddag, dan kan dat op den duur problematisch worden. Er wordt verondersteld dat dit een negatieve invloed heeft op de hersenontwikkeling."

Vandenbroeck stelt dat het daarom goed is om jonge kinderen, zeker tot ze anderhalf jaar zijn, met zo min mogelijk verschillende opvoedfiguren in aanraking te laten komen. "Dat is ook de reden waarom we aanraden om niet met te veel verschillende leeftijdsgroepen te werken, anders moeten ze te veel schuiven."

Maar voorstander van een vaste gezichtencriterium, zoals in Nederland, is hij niet. "De Nederlandse opvang is aanzienlijk duurder, waardoor veel ouders sprokkelen: een dag crèche, een dag oma, een dag opa, een dag thuis. Dat maakt dat er veel meer opvoedfiguren betrokken worden dan hier."

Vandenbroeck gelooft eerder in 'bijzondere aandacht' dan in 'exclusieve aandacht'. "Crèches zouden beter zorgen dat elke baby een eigen verantwoordelijke heeft. Die moet veel aanwezig zijn in de crèche, maar niet altijd. Het is vooral van belang dat zo iemand de persoonlijke ontwikkeling opvolgt en een 
bevoorrechte band met de ouders opbouwt."

Deeltijds

Kiezen voor een onthaalouder, omdat je kind zo elke dag hetzelfde gezicht kan zien, heeft geen zin. Vandenbroeck: "Ook de kwaliteit van de zorg speelt mee." Als we aan iets moeten sleutelen, dan is het de norm van één begeleider voor acht baby's, vindt hij. "De Nederlandse norm, van een op vier is veel beter. Baby's krijgen zo meer aandacht en kwalitatieve zorg."

Ook Kind en Gezin is niet van plan het vaste gezichtencriterium hier te implementeren. "Continuïteit in de begeleiding is belangrijk voor de vertrouwensband", zegt Leen Du Bois. Maar een cijfer daarop plakken wil ze niet. "Dat is aan degene die de kinderopvang organiseert." 

De praktijk leert dat twee vaste begeleiders per baby ook in Vlaanderen voorkomen, bijvoorbeeld in het kinderdagverblijf van Dominique Rahoens van Maaltecenter in Gent. "Wij hebben per groep van zeven à acht kindjes één vertrouwd gezicht. 's Ochtends en 's avonds komt er nog iemand extra." Het gaat dus, al geeft Rahoens toe dat al haar begeleiders fulltime werken. Vijf dagen op vijf.

Dat vreesde ook Vandenbroeck al. "Twee vaste gezichten per baby maakt deeltijds werken wel heel moeilijk in een land waar de crèche vaak voltijds gebruikt wordt en bovendien lang open is."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234