Donderdag 09/12/2021

baby's gedragen zich een stuk volwassener dan we denken

Uit studies blijkt dat baby's empathisch zijn, maar ook jaloers

Baby's zijn in staat bekenden van onbekenden te onderscheiden door het gebruik van de fusiforme girus, die zich reeds op vier maanden ontwikkelt. Daar ligt ook de neurologische basis voor vertrouwen.

De dorsolaterale prefrontale cortex kan zuigelingen helpen bij het onthouden van beelden en gezichten. Als ouders uit elkaar gaan bijvoorbeeld, kan een kind van acht maanden oud zijn vader of moeder al missen.

Een van de belangrijkste functies van de hersenen is het onthouden van gebeurtenissen en kennis. Daarvoor is de hippocampus verantwoordelijk. Als het kind vijf jaar oud is, zou die goed ontwikkeld moeten zijn.

De hoekige girus staat de baby toe de basisgeluiden van zijn taal te herkennen. Op acht maanden herkent een kind veel meer talige geluiden dan een volwassene. Daarna valt het terug op een volwassen taalherkenning.

De visuele en auditieve cortexen zijn de eerste twee gebieden die zich ontwikkelen. Na slechts drie maanden bereiken ze hun eerste hoogtepunt.

De prefrontale cortex is betrokken bij de controle van emoties. Die ontwikkelt wel aanzienlijk trager dan andere gebieden. Pas na een jaar bereikt ze een hoogtepunt.

n Wat een baby al kan

Ieder kind is uniek, maar toch leggen ze allemaal dezelfde weg af. Psychologen erkennen de volgende mijlpalen in de psychosociale ontwikkeling van een kind.

Dan mag je verwachten dat je kleintje bijzonder geïnteresseerd is in de wereld rondom hem en reageert op verschillende geluiden en gelaatsuitdrukkingen. Aan veel ingewikkeldere emoties dan kwaadheid, vrolijkheid en verdriet zal uw kind waarschijnlijk niet worden blootgesteld.

Baby's kunnen verschillende emoties uitdrukken, zoals vreugde en verrassing. Ze zouden gelukkig moeten zijn bij het zien van bekende gezichten en onderzoek wijst uit dat ze ook empathie en jaloezie kunnen voelen.

Op die leeftijd beginnen kinderen meer te begrijpen van hun ouders. Ze volgen de blik van moeder of vader om te zien waar zij in geïnteresseerd zijn. Ze weten op die leeftijd ook zeer goed hoe je de aandacht kunt krijgen. Ouders moeten in dat stadium zo veel mogelijk proberen de geluiden van het kind na te bootsen.

Peuters in wording zijn een stuk zelfbewuster, waardoor ze complexere emoties hebben. Ze zullen hun ouders om hulp vragen bij het oplossen van allerlei problemen waarmee ze in het bijzijn van leeftijdsgenootjes geconfronteerd worden. Ouders kunnen daarop inspelen door kleine vraagstukjes te creëren die ze dan samen met het kind kunnen oplossen.

Bollebozen van in de wieg

Ze kunnen misschien niet praten of lopen, maar nieuw onderzoek wijst aan dat pasgeborenen verbazend volwassen gedachten en gevoelens kunnen hebben.

Ze praat niet. Ze zit daar maar wat te kirren, als je geluk hebt. Of te schreeuwen, als je een pechvogel bent. Maar onderschat haar niet, want wetenschappers zijn onlangs tot de ontdekking gekomen dat er heel wat meer gaande is in het brein van een baby dan "ik ben moe" en "geef mij eten, ik heb honger". Achter die wazige blik spelen zich zeer volwassen emoties af, zoals jaloezie en zelfs empathie.

De wetenschap had zich neergelegd bij een beschrijving van het kleine menselijke brein als een "wonderlijke, bloeiende hoop verwarring". Maar een aantal baanbrekende Amerikaanse psychologische studies heeft nieuw licht geworpen op wat een baby voelt en denkt. Zo bleken borelingen van amper vier maanden emotioneel en intellectueel veel complexer te zijn dan tot nu toe werd aangenomen.

De studies zouden zelfs kunnen bijdragen tot de detectie van aandoeningen als autisme, depressie en leerproblemen in een veel vroeger stadium dan voorheen. En, hoe sneller de symptomen kunnen worden herkend, des te sneller dokters kunnen ingrijpen om de problemen te verhelpen.

De doorbraak in het onderzoek naar het brein van de baby kwam er door de combinatie van verschillende disciplines. Naast taalontwikkeling en gezichtsexpressie werd deze keer ook naar de activiteit van de hersenen gekeken door middel van hersenscans.

Professor Robert Winston, die in Groot-Brittannië bekend is van de BBC-televisieserie Child of Our Time, waarin het groepsgedrag van kinderen wordt bekeken, denkt dat de neurowetenschap de sleutel is voor de verkenning van het verstand van pasgeborenen. "Neurologie is een steeds belangrijker deel van de biologie aan het worden. We begrijpen daardoor niet alleen meer van volwassenen en kinderen, maar dus ook van baby's."

Een van de kernstudies werd geleid door professor Charles Nelson, een neurowetenschapper aan de universiteit van Harvard. Hij ontwikkelde een programma waarmee de hersengolfactiviteit in het hoofd van een zuigeling kan worden gemeten. Een hoed met 64 sensoren wordt op het hoofdje geplaatst, waarna de zuigeling een reeks van zestig foto's wordt getoond. Op elke prent wordt een andere gelaatsuitdrukking getoond en de computer meet de reacties van de baby via de sensoren.

Nelson hoopt te ontdekken dat een baby emoties op dezelfde manier rangschikt als een volwassene, maar op de resultaten wordt het wachten tot het einde van het jaar. Wetenschappers spelen bovendien met het idee het project nog verder uit te breiden en een mri-scan te ontwikkelen om nog verder in het brein van een baby door te dringen.

Het optimisme van de wetenschappers wordt ondersteund door dokter Diane Montague van de La Salle Universiteit in Philadelphia. Zij deed een experiment naar de reacties van baby's op verschillende gelaatsuitdrukkingen bij het spelletje 'Kiekeboe'. Kinderen jonger dan zes maanden kregen gezichten te zien die ofwel blijdschap, woede of verdriet uitdrukten.

"In de meeste handboeken staat te lezen dat kinderen jonger dan zes maanden niet in staat zijn emoties te herkennen", zegt dokter Montague. Maar uit haar experiment blijkt het omgekeerde. "Ook pasgeborenen hechten betekenissen vast aan gelaatsuitdrukkingen."

De studie sluit aan bij bevindingen van andere wetenschappers die vaststelden dat ook zuigelingen empathie kunnen hebben. In hun onderzoek kregen zeer jonge kinderen videobeelden te zien van andere kinderen die aan het huilen, lachen of spelen waren. Bij het bekijken van hun huilende en gillende leeftijdsgenootjes barstte de meerderheid van de kleine kijkertjes zelf in tranen uit. Toen ze beelden van hun eigen schreeuwpartij zagen, droogden de traantjes snel op.

Professor Martin Hoffman, psycholoog aan de Universiteit van New York en specialist in sociale en emotionele ontwikkeling, zegt dat al een tijdje geweten is dat kinderen huilen als ze andere kinderen horen huilen, maar dat tot nu toe niemand wist waarom. "Uit deze studie blijkt echter dat het gaat om aangeboren empathie."

Baby's zijn echter niet alleen lieverdjes. Naast empathie hebben ze ook minder positieve volwassen gevoelens. Onderzoekers aan de Universiteit van Texas stellen immers dat baby's ook jaloers kunnen zijn. Dat bleek onder andere bij een experiment waarin moeders werd gevraagd al hun aandacht te geven aan het kind. Daarna werd het haar afgenomen en vervangen door een pop aan wie de moeder alle aandacht moest geven. Bijna alle kleintjes die de beelden op video te zien kregen, zetten het op een huilen.

Momenteel zijn zeer veel studies naar de sociale en intellectuele capaciteiten van zuigelingen aan de gang. Ze onderzoeken het bewustzijn, de verlegenheid en zelfs de talenkennis van pasgeborenen. Elk onderzoek betekent een nieuwe stap in de kennis die wetenschappers hebben van het brein van onze kinderen. Maar ook ouders zijn bij het onderzoek gebaat. Binnenkort mogen zij zich immers verwachten aan een ontwikkelingsschaal waarop ze de sociale en intellectuele capaciteiten kunnen volgen.

Steve Bloomfield

© The Independent on Sunday

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234