Woensdag 25/11/2020

B-VA regeert het land

De politieke actualiteit volgens Carl Devos

Kijk eens aan. Na de verkiezingen van 2019 volgt misschien een grondwetsherziening. Om het aantal federale ministers en Kamerleden te beperken, wie weet de Senaat af te schaffen. Volgens de premier zijn er immers te veel mandatarissen en ministers.

Dat terechte inzicht is een uitloper van een ontspoorde discussie, die begon met Publipart. En daarna alle kanten uitging. Niet dat er straatprotest uitbrak, maar radeloze politici - in nerveuze tijden - verloren controle. Opgejaagd door sociale en andere media en een ogenschijnlijk cascade van onthullingen.

In een gênante transparantierace duwden partijen elkaar van de weg, op naar de wisselbeker 'witter dan wit'. Sommigen raken zo transparant, dat ze als politici onzichtbaar worden. Elk voorstel van een ander was 'niet vergaand genoeg'. Plots schoten probleemanalyses en gigantische oplossingen uit het niets naar boven. Wat al die tijd onmogelijk was, zou plots kunnen. Maar ondertussen duiken al sporen op van een normaal debat - 'aanwezigheid van lokale politici in intercommunales is een meerwaarde'.

Een nieuwe werkgroep politieke vernieuwing is geboren. Die kan starten met een literatuurstudie van de voorbije twintig jaar. Zo lang staan alle kwalen immers al opgelijst. Wie weet denken ze er ook na over de 70 miljoen euro die politieke partijen jaarlijks via allerlei wegen ontvangen. Voor dat geld hadden ze al eerder al die overdreven vergoedingen kunnen inperken, zodat onze dienstenfacturen naar beneden kunnen. Als het dan toch zo straf mogelijk moet klinken.

Zelfs zelfverklaarde witte ridders gaan niet vrijuit. Zij wisten al lang, maar er was schandalitis nodig om de verontwaardiging zo groot te tonen. Al wie de voorbije dertig jaar even over de politieke rand keek, kende de nu zo gecontesteerde financiële sluipwegen.

Alleen varkens voelen zich thuis

Vorige week was er dus nogal wat hypocrisie, en nijdige afrekening. Met livestreaming. De ijver om de ander te pijnigen was groot. De stront vloog in het rond, alleen varkens voelden zich nog thuis in de stal. Partijen onderzoeken de financiële wandel van tegenstrevers, zo bleek tijdens een pijnlijk momentje in een gesprek met Wouter Van Besien op Terzake. Op doorbraak.be staat: 'Als N-VA Gent nog enige ambitie heeft, dan schakelen ze een paar speurneuzen in om de handel en wandel van Rode Rudy uit te pluizen.' Munitie wordt aangevoerd. 'Er liggen stapeltjes belastende informatie klaar, wachtend op het meest verpestende moment' liet een partijtopper zich verbolgen en machteloos ontvallen. De manier waarop sommige politici deze crisis op elkaar probeerden af te wentelen is zo schandalig als het onderwerp ervan.

Weinigen durfden dat onderwerp rustig te analyseren, de zaken te nuanceren en in perspectief te plaatsen. Want nuance stinkt als grote principes op het spel staan. Er is misbruik, maar er zijn vooral ook heel veel hardwerkende politici die hun geld, zelfs met extra's, meer dan waard zijn. Straks worden vooral weer de kleintjes in de Dorpsstraat geviseerd.

Politiek is een engagement, maar ook een heel complex vak met veel druk en grote verantwoordelijkheid. We verdienen competentie en competentie verdient. Laat ons dan inderdaad nadenken over een all-in politiek loon (exit alle onkostenstelsels), marktconform en gedifferentieerd. En er moet zwaar gesaneerd worden in instellingen en hun mandaten. Het oneigenlijke gebruik in schijncommunales of financiële beleggingsconstructies, die in juridische schemerzones fiscale optimalisatie nastreven, moet rücksichtslos geschrapt worden. Transparantie is cruciaal. Ook voor politici die adviseren. Uiteraard.

Helaas raakte alles verdacht. Ontslag de opperste vorm van verantwoordelijkheid. Er werd razendsnel geconcludeerd. Een politicus in een raad van bestuur werd per definitie belangenvermenging. De beleidsmeerwaarde die bedrijf of bestuurder er opdoen onbestaande. Politici mogen geen ander inkomen dan hun mandaat hebben. Niet evident met korte en onzekere politieke carrières. Dus enkel nog beroepspolitici? Die al hun vermogen op het internet moeten zetten? Of maken we niet beter echt werk van het vermogens- en mandatenregister? In 1995 gelanceerd als gevolg van het Agusta-schandaal, maar sindsdien onvoldoende gebruikt.

Het ging hard vorige week, vooral omdat politici zelf het ene probleem uit het andere haalden. Dus ging het ondertussen niet of te weinig over pakweg het Griekse drama (dreigende grexit) of langdurig zieken (stijging met meer dan de helft het voorbije decennium). Als er geen grote maatregelen van komen, is al dat lawaai dus voor niets geweest. Of voor de show.

'De B-VA regeert het land'. Zo analyseerde een CEO, die zelf enige tijd geleden uit de actieve politiek stapte, de afgelopen week. 'Bang Van Alles'. Bang om het uit te leggen. Bang om grote problemen, zoals de fiscale knoop of nachtvluchten boven Brussel, op te lossen. Bang van een krantenbericht. Bang van de kiezer. Die zelf met grotere nuchterheid naar politici kijkt dan omgekeerd.

Maar die kiezer verwacht nu van politici maatregelen. Met evenveel ijver en lawaai als ze het probleem hebben omschreven.

Politiek die beter is in problemen omschrijven dan ze op te lossen, is zijn geld niet waard. Of gaan we ons deze week weer eens flink over iets anders verontwaardigen?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234