Zaterdag 19/06/2021

Ayatollah Ali Khamenei: ultraconservatieve status-quo

Wie? Opperste Leider van Iran

Geboren: 17 juli 1939 in Mashhad

Ziekte: Volgens onlangs gelekte WikiLeaksdocumenten zou de man terminale kanker hebben, vermoedelijk leukemie. De vermoedens dat hij zwaar ziek is, doen al enkele jaren de ronde. De regering bevestigt noch ontkent.

Opvolgingssituatie: De geruchten over de ziekte van ayatollah Khamenei doen nu al jaren de ronde en al die tijd is ook zijn opvolging een onderwerp van scherpe discussies in Iran. Ultraconservatieven hopen een voet voor te hebben, sinds de onderdrukking van de protesten tegen de presidentsverkiezing vorig jaar. De Opperste Leider is officieel dan wel boven iedere partijpolitiek verheven, ayatollah Khamenei koos toen ostentatief de zijde van Mahmoud Ahmedinejad. Sindsdien hebben conservatieven hun best gedaan zich te manifesteren.

Maar helemaal gerust kunnen deze hardlijners niet zijn bij de keuze van een nieuwe Opperste Leider. Het is immers de Raad van Experts, die 86 leden telt en door de bevolking wordt verkozen, die de opvolger kiest. En die Raad bestaat uit zowel conservatieve als hervormingsgezinde geestelijken. De voorzitter bijvoorbeeld is de gematigd conservatieve politicus en ex-president Ali Akbar Hashemi Rafsanjani. Toch achten waarnemers de kans groot dat het een conservatief wordt. De conservatieve zijde heeft immers haar basis in de regering van Ahmedinejad flink versterkt en lijkt de volgende jaren ook niet te zullen wijken.

De Opperste Leider is de machtigste man van Iran. Hij is de centrale politieke en religieuze autoriteit in het land. Bijna niets gebeurt zonder zijn toestemming. De Opperste Leider kan zijn veto uitspreken over nieuwe wetten. Hij benoemt de hoogste rechter van het land, de helft van de machtige Raad van Hoeders, de voorgangers voor vrijdaggebeden en de directeuren van de staatsmedia. Ook de president is hem verantwoording schuldig.

Als een van Khameneis mogelijke opvolgers duikt steevast de naam Mahmoud Hashemi Shahroudi op. De man was hoofd van het Iraanse gerechtelijke apparaat van 1999 tot 2009. Dat hij tot het handvol favorieten behoorde, bleek drie maanden geleden nog, toen werd aangekondigd dat Shahroudi een marja-e taqlid (een soort religieuze referentie) was geworden, een belangrijke functie in de sjiitische islam. Shahroudi wordt geroemd om zijn religieuze kennis en zijn intelligentie. Op politiek vlak is hij een hardlijner en een verdediger van het status-quo.

Een andere mogelijke opvolger is niemand minder dan Khameneis eigen zoon, Mojtaba Khamenei. Die kwam vorig jaar aan het hoofd van de beruchte Basij-milities, die vorig jaar brutaal de protesten tegen Ahmedinejad onderdrukten. Mojtaba Khamenei is de favoriet van de Republikeinse Garde en de Iraanse president, maar heeft, om zijn vader echt te kunnen opvolgen, nog niet de juiste religieuze credentials. Khamenei junior heeft de titel van hojatoleslam, de rang die net onder ayatollah valt. Dat is niets speciaals in Iran, waar duizenden diezelfde rang hebben. Ook zijn vader was hojatoleslam en kon destijds ayatollah Ruhollah Khomeini, de stichter van de Islamitische Republiek, enkel opvolgen omdat de stervende man hem persoonlijk had aangeduid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234